Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.209

6.209.209

navādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

6.209.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
ekasya jīvitaṃ puṃsaḥ suhṛdā maraṇaṃ dviṣā /
mṛtvārthitaṃ prayāgādau kṣetre yattadidaṃ śrṛṇu

6.209.2

kṣetrāṇāmarthadharmāṇāṃ sarveṣāṃ prati taṃ phalam /
brahmaṇā kalpitaṃ sarge svake saṃkalpapattane

6.209.3

yatra puṇyaṃ yadarthaṃ ca kṣetraṃ tābhyāṃ tathā kṛtam /
yadi tadviniyojyasya tasyonnamati niṣkṛtāt

6.209.4

tattasmānmahataḥ pāpādbhāgamenokhilaṃ ca vā /
citiśaktyātma tatpuṇyaṃ paribhrāmyopaśāmyati

6.209.5

vineyapāpamalpaṃ cetkṣetradharmo'dhikastataḥ /
tatpāpaṃ nāśayitvā tacchabda eva vivalgati

6.209.6

kṣetradharmeṇa tenāsya vineyasya mahīpate /
dve śarīre vidau samyakkacataḥ pratibhātmike

6.209.7

ityevamādipāpānāṃ puṇyānāṃ ca phalaṃ mahat /
brahmasaṃkalpakacitaṃ yathā yadyattathaiva tat

6.209.8

brahmocyate'sau ciddhātuḥ so'bjajādyahamādi ca /
sa yathāste tathā tattattasya saṃkalpanaṃ jagat

6.209.9

pratibhaiva vineyasya kṣetrapuṇyena tādṛśī /
tathaivodeti sā dhāturviparītavato yathā

6.209.10

ekātmanāhamadyaiṣa mṛto'mī mama bandhavaḥ /
rudantīme paraṃ lokaṃ prāpto'yamahamekakaḥ

6.209.11

bandhūnāmapi tatraiva tadaivāsya tathaiva ca /
pratibhā tādṛśaiveti dhātukṣobhavatāmiva

6.209.12

atyugraiḥ puṇyapāpaiḥ svairvā mahātmabhirīkṣite /
lakṣyāṇyapyanyathā santi nṛṇāṃ citkalpanāvaśāt

6.209.13

acetanaṃ śavībhūtaṃ te'pi paśyanti taṃ mṛtam /
rudanti taṃ ca dahane kṣipanti saha bāndhavaiḥ

6.209.14

vineyaḥ sa yathānyena saṃvidrūpeṇa dehinā-/
'jarāmaraṇamātmānaṃ vetti sthitamaduḥkhitam

6.209.15

yathāsthitena dehena vettyasau jīvitasthitam /
mṛtiṃ tvadṛśyenānyena kṣetrapuṇyavideritaḥ

6.209.16

āvilā saṃvidā saṃvicchūnyayā vedyate kṣaṇāt /
na hi sannaddhagātrasya kleśo'sannaddhamedane

6.209.17

paśyanti bandhavo'pyenaṃ tathaivāmaratāṃ gatam /
dvayamityeṣa labhate jīvitaṃ maraṇaṃ samam

6.209.18

idamapratighārambhaṃ bhrāntimātraṃ jagattrayam /
na saṃbhavati ko nāma bhrāntau bhrāntiviparyayaḥ

6.209.19

saṃkalpasvapnapurayoryā bhrāntiranubhūyate /
tato'dhiko'yaṃ na nyūnājjāgratsvapne'nubhūyate

6.209.20

rājovāca /
dharmādharmau kathaṃ brahmankāraṇaṃ dehasaṃvidaḥ /
tasyāmūrtau kathaṃ caiko dviśarīratvamṛcchati

6.209.21

śrīvasiṣṭha uvāca /
saṃkalpanagare brāhme jagatyasminmahāmate /
kiṃ nāma no saṃbhavati satyaṃ vāpyasamañjasam

6.209.22

yathaiva saṃkalpapure yanna saṃbhavatīha hi /
tannāstyeva tadetasminkiṃ vā'stu brahmakalpane

6.209.23

svapnasaṃkalpapurayoreko gacchati lakṣatām /
tathā caikaiva citsvapne senātvamupagacchati

6.209.24

sahasrāṇyekatāṃ yānti tathā saiva suṣuptakam /
anyathā svapnasaṃkalpasenānubhavasaṃsmṛtau

6.209.25

saṃkalpasvapnapurayoriti ko nānubhūtavān /
saṃvidākāśamātre'smiñjagatyanubhavātmani

6.209.26

tasmādasmiṃścidākāśasaṃkalpe jagadātmani /
na saṃbhavati kiṃ nāma tatsaṃbhavati vāpi kim

6.209.27

evamevamiyaṃ bhrāntirbhāti bhāsvannabhomayam /
neha kiṃcana sannāsanna vā''sadiha kiṃcana

6.209.28

yathānubhūyate yadyattattathā tattvadarśinaḥ /
prabuddhasyātra kiṃ nāma tatsa evāṅgatetyalam

6.209.29

iha cedvihito dharmastatsvarge'mṛtaparvatāḥ /
sthitā itīha saṃkalpe kasmānna prāptavāngirīn

6.209.30

iha yatkriyate karma tatparatropabhujyate /
itīha saṃkalpapure sarvamevāsamañjasam

6.209.31

yadi syātsusthiraṃ kiṃcidvastu taddṛśyako bhavet /
nyāya eṣo'khilaḥ kiṃtu saṃvittvātsvasvakaṃ sthitaḥ

6.209.32

ityeṣa kathito nyāyaḥ siddhāsvanubhavastataḥ /
yato jaganti saṃkalpaścito brahmasvarūpataḥ

6.209.33

iva saṃkalpanagare nāstyevāsaṃbhavo yathā /
sarvārthānāṃ tathā brāhme saṃkalpe nāstyasaṃbhavaḥ

6.209.34

yadyathā kalpitaṃ tatra yāvatsaṃkalpameva tat /
svabhāvena tathaivāsti yatastatsaṃniveśavat

6.209.35

tataḥ saṃprekṣaṇamiha saṃkaro na pravartate /
vinānyaccitprayatnena bhavatyarthastu nānyathā

6.209.36

ākalpamajasaṃkalpe yathā bhātaṃ jagatsthitam /
punaranyena saṃkalparūpeṇānyadupaiṣyati

6.209.37

saṃkalpātma svayaṃ bhāti kalpe kalpe jagattathā /
pratijīvaṃ citisvapne svapne svāpnapuraṃ yathā

6.209.38

saṃkalpapattanatanorna tadasti kiṃci-
dyadyanna saṃbhavati tacca cidātmano'smāt /
nānyatprakampayiturādyaparasvarūpā-
dbrahmaiva tena sakalaṃ jagadaṅga viddhi

6.209.209

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvā० u० mahā० sarvāstitvānubhūtidarśanaṃ nāma navādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc