Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.207

6.207.207

saptādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

6.207.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
śrṛṇu rājanyathā spaṣṭametatte kathayāmyaham /
yena te sarvasaṃdehā yāsyantyalamamūlatām

6.207.2

sarve tāvajjagadbhāvā asadrūpāḥ sadaiva hi /
sadrūpāśca sadaiveme yathāsavedanaṃ sthiteḥ

6.207.3

idamitthamiti protā yatra saṃvittadeva tat /
bhavatyavaśyaṃ tattvaṅga sadevāstvasadeva vā

6.207.4

īdṛksvabhāvā saṃvittistayā deho vibhāvyate /
eka eva svarūpeṇa tasyāste na ca tadvidā

6.207.5

vidameva vidurdehaṃ svapnādāvitaretarā /
saṃvitkācitsaṃbhavati na cānyāsti śarīratā

6.207.5

āśritasvapnasaṃdarśastathedaṃ bhāsate jagat /
samastakāraṇābhāvātsargādāvanyatātra kā

6.207.7

evaṃ yadeva vimalaṃ vedanaṃ brahmasaṃjñitam /
tadevedaṃ jagadbhāti tatkeva jagato'nyatā

6.207.8

evaṃ pūrvāparaṃ śuddhamavikāryajagatsthiteḥ /
lokavedamahāśāstrairanubhūtamudāhṛtam

6.207.9

apalāpyaiva ye mūḍhā andhakūpakamekavat /
samastabhūtasaṃvittau rūḍhapūrṇaṃ mahātmabhiḥ

6.207.10

vartamānānubhavanamātramohapramāṇakāḥ /
śarīrakāraṇā saṃviditi mohamupāgatāḥ

6.207.11

unmattā eva te'jñāste yogyā nāsmatkathāsu te /
akṣībakṣībayormūḍhabuddhayoḥ kaiva saṃkathā

6.207.12

yayā vipaścitkathayā sarvasaṃśayasaṃkṣayaḥ /
na bhavetrtriṣu lokeṣu jñeyā mūrkhakathaiva sā

6.207.13

pratyakṣamātraniṣṭho'sau mūḍhāstha iti vakti yat /
tena niryuktinoktena śilāsadṛśavṛttinā

6.207.14

proktaḥ sarvaviruddhena so'jñaḥ kūpāndhadarduraḥ /
pūrvāparadhiyaṃ tyaktvā vartamāne matisthitaḥ

6.207.15

vedā lokādayaścaite pṛṣṭāḥ svānubhavānvitām /
vadantīmāṃ dṛśaṃ sarve yathā naśyanti saṃśayāḥ

6.207.15

saṃvideva śarīraṃ cecchavaṃ kasmānna cetati /
iti yasya matistasmai mūḍhāyedamihocyate

6.207.17

brahmaṇo brahmarūpasya saṃkalpanagaraṃ tatam /
idaṃ tāvajjagadbhānaṃ tava svapnapuraṃ yathā

6.207.18

tatsamastaṃ sadaivedaṃ cinmātrātma nirantaram /
bhavatyatra na te bhrāntiḥ sve svapnanagare yathā

6.207.19

tatra tāvaddiśaḥ śailāḥ pṛthvyādi nagarādi ca /
sarvaṃ cinmayamākāśamiti te svānubhūtimat

6.207.20

saṃvidvyoma ghanaṃ brahma tatsakalpapuraṃ virāṭ /
śuddhasaṃvinmayo brahmā tadidaṃ jagaducyate

6.207.21

brāhme saṃkalpanagare yadyatsaṃkalpitaṃ yathā /
tathānubhūyate tattattvatsaṃkalpapure yathā

6.207.22

saṃkalpanagare yadyadyathā saṃkalpyate tathā /
tattathāstyeva ca tadā tvatsaṃkalpapure yathā

6.207.23

tasmāddehasya niyatau yathetau brahmaṇā citā /
spandāspandau kalpitau dvau sa tathaivānubhūtavān

6.207.24

mahāpralayaparyante punaḥ sargaḥ pravartate /
samastakāraṇābhāvāddravyaṃ tāvanna vidyate

6.207.25

vimuktatvātprajeśasyana ca saṃbhavati smṛtiḥ /
brahmaiveyamato dīptirjagadityeva bhāsate

6.207.26

tasmādādyātmanā bhātaṃ svameva brahmaṇā svataḥ /
jagatsaṃkalpanagaramiti buddhaṃ ca khena kham

6.207.27

yathā saṃkalpanagaraṃ cinmātraṃ bhāti kevalam /
tathaivākāraṇaṃ bhāti cinmātronmeṣaṇaṃ jagat

6.207.28

śarīramastu vā māstu yatra yatrāsti cinnabhaḥ /
vettyātmānaṃ tatra tatra dvaitādvaitamayaṃ jagat

6.207.29

tasmādyathā svapnapuraṃ yathā saṃkalpapattanam /
tathā paśyati cidvyoma maraṇānantaraṃ jagat

6.207.30

apṛthvyādimayaṃ bhāti pṛthvyādimayavajjagat /
yathedamā''prathamato mṛtasyāpyakhilaṃ tathā

6.207.31

deśakālau na sargeṇa prabuddhasyeva tau yathā /
aṇumātramapi vyāptau tathaiva paralokinaḥ

6.207.32

idaṃ prabuddhaviṣaye svānubhūtamapi sphuṭam /
jaganna vidyate kiṃcitkāraṇaṃ gagane yathā

6.207.33

aprabuddhasyāsadeva yathedaṃ bhāti bhāsuram /
tathaiva sargavadbhāti vyomaiva paralokinaḥ

6.207.34

śudharādriyamādyāḍhyaṃ khameva paralokinaḥ /
abhūtapūrvamābhāti bhūtapūrvavadātatam

6.207.35

mṛto'yaṃ punarutpanno yamaloke śubhāśubham /
bhuñje'hamityatighanaṃ mṛto bhrāntiṃ prapaśyati

6.207.36

mokṣopāyānādariṇāmeṣa moho na śāmyati /
bodhādavāsanatvena moha eṣa praśāmyati

6.207.37

aprabuddhasya yā saṃvitsā dharmādharmavāsanā /
kha eva khātmikā bhāti yattadeva jagatsthitam

6.207.38

na śūnyarūpaṃ na ca satsvarūpaṃ
brahmābhidhaṃ bhāti jagatsvarūpam /
taccāparijñānavaśādanartha-
bhūtaṃ parijñātavataḥ śivātma

6.207.207

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० ni० u० mahāpraśnottaraṃ nāma saptādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc