Yoga Vasistha · Chapter 6.206

ṣaḍadhikadviśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
yadakāraṇakaṃ bhāti bhānaṃ tannaiva kiṃcana /
tattathā paramārthena paramārthaḥ sthito'nagha

atremaṃ kenacitpṛṣṭo'yamahaṃ taṃ mahāmate /
samyagbodhasya puṣṭyarthaṃ mahāpraśnaṃ paraṃ śrṛṇu

astyabdhibhyāmubhayato vyāptaṃ khyātaṃ jagattraye /
kuśadvīpamiti dvīpaṃ bhūmau valayavatsthitam

tatrāstīlāvatī nāma haimī pūrvottare purī /
dīptijvālāmayastambhaprotāvaninabhastalā

pūrve tasyāmabhūdrājā prajñaptiriti viśrutaḥ /
anuraktajagadbhūtaḥ śakraḥ svarga ivāparaḥ

kenacitkāraṇenāhaṃ kadācittasya bhūpateḥ /
prāptaḥ samīpaṃ nabhasaḥ pralayārka iva cyutaḥ

puṣpārghyācamanīyairmāṃ pūjayitvopaviśya saḥ /
madhye kathāyāṃ kasyāṃcidapṛcchatpraṇayādidam

bhagavansarvasaṃhāre jāte śūnyatate sthite /
avācye parame vyomni sarvakāraṇasaṃkṣaye

sargārambhasya bhūyaḥ syādvada kiṃ mūlakāraṇam /
kāni vā sahakārīṇi kāraṇāni kutaḥ katham

kiṃ jagatkiṃ ca sargādi kāścinnityaṃ tamodharāḥ /
vyomasaṃsthārṇavāḥ kāścitkāścitkṛmikulākulāḥ

kāścidākāśakośasthāḥ kāściccopalakośagāḥ /
kiṃca vā bhūtabhūtādi kuto buddhyādayaḥ katham

kaḥ kartā ko'tha vā draṣṭā kādhārādheyatā katham /
na kadācinmahānāśo jagatāmiti niścayaḥ

samastavedaśāstrārthāvirodhāya samarthitaḥ /
yathā saṃvedanaṃ nāma tathā nāmānubhūtayaḥ

yatastato vedanaṃ syātkimanāśamasanmayam /
anyacca jambūdvīpādau deśe'dya munināyaka

mṛtānāmagnidagdhānāmiha vā dehanāśinām /
narakasvargabhogāya videhe dehakāraṇam

kiṃ tatsyātsahakārīṇi kāraṇānyatha kāni vā /
dharmādharmāvamūrtau dvau tasyāmūrtasya mūrtatā

nirdravyaṃ kurute dravyairyuktirityasamañjasā /
mātāpitrādyabhāvo hi bījaṃ kiṃ tatra kāraṇam

anye vā hetavaḥ ke syuḥ kathaṃ dravyādisaṃbhavaḥ /
paraloko'sya nāstīti yathāsaṃvedanaṃ sthiteḥ

samastalokavedādivirodhāccāsamañjasam /
anicchitehitairdūradeśāntaragataiḥ phalam

prajā prāpnotyasaṃbandhairamūrtairatra kaḥ kramaḥ /
stambho vareṇa sauvarṇo vinā hemagamāgamaiḥ

kṣaṇātsaṃpadyate tatra saṃpattiḥ kathamucyatām /
vidhīnāṃ pratiṣedhānāṃ nirnimittaṃ vivalgatām

rūḍhānāmapyarūḍhānāṃ kiṃ prayojanamucyatām /
asadāsījjagatpūrvaṃ satsaṃpannamanantaram

iti śruteḥ kathaṃ brahmankathyatāṃ saṃgatārthatā /
ayaṃ bhavetkathaṃ brahmā bhaveccettanmahāmune

evaṃprabhāvānnabhasaḥ kiṃ sarvasmānna jāyate /
oṣadhīnāmathārthānāṃ sarveṣāṃ vā sthitiṃ gatāḥ

kathaṃ svabhāvāḥ kathaya yathābodhaṃ munīśvara /
ekasya jīvitaṃ puṃsaḥ suhṛdā maraṇaṃ dviṣā

mṛtvārthitaṃ prayāgādau kṣetre tatkathamucyatām /
khe syāmakṣayapūrṇenduriti dhyāyicitaiḥ phalaiḥ

tulyakālamanuprāptaiḥ sahasrendu na kiṃ nabhaḥ /
anyacca dhyāyināṃ lakṣairdhyātaikā strī yathākramam

jāyātvena samaṃ kālaṃ labdhaṃ dhyānaphalaṃ ca taiḥ /
sādhvyasādhvī gṛhe bhartuḥ saṃsthitā tapasā parā

teṣāṃ ca jāyā saṃpannā kathametanmahāmune /
gṛhānirgacchamākalpaṃ nṛpaḥ sa dvīpasaptake

varatvaṃ varaśāpābhyāmiti antaḥ kva tiṣṭhati /
dānadharmāditapasāmaurdhvadehikakarmaṇām

ihasthānāmamūrtānāṃ mūrtaṃ prītyāsti satphalam /
vyavahartā na mūrto'tra vidyate lokayordvayoḥ

deśāntare bhṛśaṃ jīvo bhṛśaṃ kālāntare'pi vā /
phalaṃ saṃbhavatīyattadvinānubhavanaṃ mune

asamañjasamevāti kathaṃ syātsusamañjasam /
ityādisaṃśayagaṇaṃ girā śītāvadātayā /
chindhi me'bhyuditaṃ bhāsā sāndhyamāndhyamivoḍupaḥ

paramavastuni saṃśayanāśanā-
dubhayalokahitaṃ bhavati sphuṭam /
tadiha me kuru sādhusamāgama-
stanuphalo bhavatīha na kasyacit

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० ni० u० mahāpraśno nāma ṣaḍadhikadviśatatamaḥ sargaḥ