Yoga Vasistha · Chapter 6.198
aṣṭanavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
bhūyo nipuṇabodhāya śrṛṇu kiṃcidraghūdvaha /
punaḥpunaryatkathitaṃ tadajñe'pyavatiṣṭhate
rāghava prathamaṃ proktaṃ sthitiprakaraṇaṃ mayā /
yenedamitthamutpannamiti vijñāyate jagat
tato jagati jātena paropaśamaśālinā /
bhavitavyamiti proktaṃ mayopaśamayuktibhiḥ
upaśāntiprakaraṇe proktairupaśamakramaiḥ /
paramopaśamaṃ gatvā vastavyamiha vijvaram
prāptaprāpyena tajjñena yathā saṃsāradṛṣṭiṣu /
vihartavyaṃ hi naḥ kiṃcitsvalpaṃ śrotavyamasti te
janma saṃprāpya jagati bālya eva jagatsthitim /
yathābhūtāmimāṃ buddhvā vastavyamiha vijvaram
sarvasauhārdajananīṃ sarvasyāśvāsakāriṇīm /
samatāmalamāśritya vihartavyamihānagha
sarvasaṃpattisubhagaṃ sarvasaubhāgyavardhanam /
samatāsulatāyāstu phalaṃ bhavati pāvanam
samatāsubhagehānāṃ kurvatāṃ prakṛtaṃ kramam /
sarvaiveyaṃ jagallakṣmīrbhṛtyatāmeti rāghava
na tadāsādyate rājyānna kāntājanasaṃgamāt /
anapāyi sukhaṃ sāraṃ samatvādyadavāpyate
dvandvopaśamasīmāntaṃ saṃrambhajvaranāśanam /
sarvaduḥkhātapāmbhodaṃ samatvaṃ viddhi rāghava
mitrībhūtākhilaripuryathābhūtārthadarśanaḥ /
durlabho jagatāṃ madhye sāmyāmṛtamayo janaḥ
prabuddhasya svacittendorniṣyandamamṛtādhikam /
sāmyamāsvādya jīvanti sarve vai janakādayaḥ
sāmyamabhyasyato jantoḥ svadoṣo'pi guṇāyate /
duḥkhaṃ sukhāyate nityaṃ maraṇaṃ jīvitāyate
sāmyasaundaryasubhagaṃ vanitā muditādikāḥ /
āliṅganti mahātmānaṃ nityaṃ vyasanitā iva
samaḥ samudito nityaṃ samo'nuditadhīḥ sadā /
na kāścidiha tāḥ santi yāḥ samasya hi nardhayaḥ
sarvakāryasamaṃ sādhuṃ prakṛtavyavahāriṇam /
cintāmaṇimivodāraṃ pravāñchanti narāmarāḥ
samyakkāriṇamuddāmamuditaṃ samacetasam /
na dahantyagnayo rāma nāpaḥ siñcanti mānavam
yadyathā tattathā yena kriyate dṛśyate tathā /
ānandodvegamuktena kastaṃ tolayituṃ kṣamaḥ
mitrāṇi bandhuripavo rājāno vyavahāriṇaḥ /
samyakkāriṇi tattvajñe viśvasanti mahādhiyaḥ
nāniṣṭātprapalāyante neṣṭādāyānti tuṣṭatām /
prakṛtakramasaṃprāptāstattvajñāḥ samadarśinaḥ
tyaktvā sarvānupādeyānrāma bhāvānaninditān /
samatāyāmaduḥkhāyāṃ dadhānā vṛttimuttamām
vihasanti jagajjālaṃ jīvayanti nirāmayāḥ /
pūjyante vibudhaiḥ sarvaiḥ samatāmuditāśayāḥ
prakṛtakramasaṃprāptaṃ mukhendau kopameva yaḥ /
samāśayo dhārayati syātsaumyāmṛtavajjanaḥ
yatkaroti yadaśnāti yadākrāmati nindati /
samadṛṣṭistadasyeyaṃ stauti nityaṃ janāvaliḥ
yacchubhaṃ vāśubhaṃ yacca yaccireṇa yadadya vā /
samadṛṣṭikṛtaṃ samyagabhinandati tajjanaḥ
sukhaduḥkheṣu bhīmeṣu saṃtateṣu mahatsvapi /
manāgapi na vairasyaṃ prayānti samadṛṣṭayaḥ
śibirbhūpaḥ kapotāya māṃsamaṅgavikartanam /
dadau muditayā buddhyā samadṛṣṭitayānayā
prāṇebhyo'pi priyatamāṃ kāntāmagre vikālitām /
dṛṣṭvāpyaṅga mahīpālo na mumoha samāśayaḥ
manorathaśataprāptaṃ tanayaṃ samayā dhiyā /
rākṣasāya trigarteśo dadau svapaṇahāritam
nagaryāṃ dahyamānāyāṃ bhūṣitāyāṃ tathotsave /
sama eva mahīpālo janako bhūbhṛtāṃ vara
nyāyataḥ parivikrītaṃ sālvarāṭ samadarśanaḥ /
svameva vicakartāśu śiraḥ padmadalaṃ yathā
kundaprakaranirbhāsaṃ yajñe pāṇḍumivācalam /
jahau jarattṛṇamiva sauvīraḥ samayā dhiyā
samayaiva dhiyā nityaṃ nijamabhyāharankramam /
mātaṅgaḥ kuṇḍapo nāma prāpa vaimānikasthitim
sarvabhūtakṣayakarīṃ sāmyābhyāsena bhūriṇā /
tatyāja rākṣasīṃ vṛttiṃ kadambavanarākṣasaḥ
bālacandrābhijāto'pi samabuddhitayā jaḍaḥ /
guḍamodakavannyāyaprāptamagnimabhakṣayat
samabuddhitayā krūravyavahāraparo'pi san /
dharmavyādhastanuṃ tyaktvā jagāma paramaṃ padam
nandanodyānasaṃstho'pi puruṣo'pi kapardanaḥ /
lulubhe na surastrīṣu nūnaṃ praṇayinīṣvapi
samacittatayā'spandaḥ karañjagahaneṣvapi /
vindhyakāntārakaccheṣu rājyaṃ tyaktvāvasacciram
ṛṣayo munayaścaiva ye siddhāḥ surapūjitāḥ /
samadṛṣṭitayodvignā na te tāsu vratarddhiṣu
rājānaḥ prākṛtāścaiva dharmavyādhādayo'pare /
samadṛṣṭipadābhyāsānmahatāṃ pūjyatāṃ gatāḥ
ihāmutra ca siddhyarthe puruṣārthapravṛttaye /
samadṛṣṭitayā nityaṃ vicaranti subuddhayaḥ
abhivāñchenna maraṇamabhivāñchenna jīvitam /
yathāprāptasamācāro vicaredavihiṃsakaḥ
samakalitaguṇāguṇaikabhāvaḥ
samasukhaduḥkhaparāvaro vilāsī /
pravicarati samāvamānamānaḥ
prakṛtavaravyavahārapūtamūrtiḥ
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० ni० u० samadṛṣṭipraśaṃsā nāmāṣṭanavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0