Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.196

6.196.196

ṣaṇṇavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

6.196.1

śrīvālmīkiruvāca /
evamuktvā mahābuddhe rāmo rājīvalocanaḥ /
muhūrtamātraṃ viśramya tūṣṇīṃ sthitvā pare pade

6.196.2

paramāṃ tṛptimāpanno viśrāntaḥ paramātmani /
muniṃ punarapṛcchattaṃ jānannapi hi līlayā

6.196.3

śrīrāma uvāca /
bhagavansaṃśayāmbhodaśaratkāla munīśvara /
idānīṃ saṃśayo'yaṃ me jāto manasi pelavaḥ

6.196.4

evametanmahājñānaṃ saṃsārārṇavatāraṇam /
samastameva vāgjālaṃ samatītyāvatiṣṭhate

6.196.5

yadidaṃ kila sadbrahma svasaṃvinmātraniścayam /
tadavācyaṃ kila girāṃ mahatāmapi mānada

6.196.6

evaṃ sthite paraṃ jñeyaṃ sarvasaṃkalpanojjhitam /
svasaṃvitturyatanmātralabhyaṃ durgamatāṃ gatam

6.196.7

pratiyogivyavacchedasaṃkhyābhedaiṣiṇāṃ kila /
kathaṃ śāstrapadaistucchaiḥ savikalpairavāpyate

6.196.8

vikalpasāraśabdādyairjñāna śāstrairna labhyate /
tatkimarthamanarthāya guruśāstrādi kalpitam

6.196.9

guruśāstrādivijñāne kāraṇaṃ vāstyakāraṇam /
tadatra niścayaṃ brahmanbrūhi me vadatāṃ vara

6.196.10

śrīvasiṣṭha uvāca /
evametanmahābāho na śāstraṃ jñānakāraṇam /
nānāśabdamayaṃ śāstramanāma ca paraṃ padam

6.196.11

tathāpi rāghavaśreṣṭha yathaitaddhetutāṃ gatam /
śāstrādyuttamabodhasya tatsamāsena me śrṛṇu

6.196.12

santi kvacidvaivadhikāḥ kīrakāściradurbhagāḥ /
duḥkhenābhyāgatāḥ śoṣaṃ grīṣmeṇeva jaraddrumāḥ

6.196.13

dāridryeṇa durantena kanthāsaṃsthānakāriṇā /
dīnānanāśayāḥ padmā nirgateneva vāriṇā

6.196.14

daurgatyaparitaptāste jīvitārthamacintayan /
jaṭharasya kayā yuktyā vayaṃ kurmaḥ prapūraṇam

6.196.15

iti saṃcintya vidhinā dināntena dinaṃ prati /
dārubhāreṇa jīvāmo vikrīteneti saṃsthitāḥ

6.196.16

iti saṃcintya te jagmurdārvarthaṃ vipināntaram /
yayaivājīvyate yuktyā saivāpadi virājate

6.196.17

iti te pratyahaṃ gatvā kānanaṃ bhavacāriṇaḥ /
dārūṇyānīya vikrīya cakrurdehasya dhāraṇam

6.196.18

yatprayānti vanāntaṃ te tasminsantyakhilāni hi /
guptāguptāni ratnāni dārūṇi kanakāni ca

6.196.19

teṣāṃ bhārabhṛtāṃ madhyātkecitkatipayairvanāt /
jātarūpāṇi ratnāni tāni saṃprāpnuvanti hi

6.196.20

keciccandanadārūṇi kecitpuṣpāṇi mānada /
kecitphalāni vikrīya jīvanti cirakīrakāḥ

6.196.21

kecitsarvamanāsādya durdārūṇyeva durdhiyaḥ /
nītvā vikrīya jīvanti vanavīthyupajīvinaḥ

6.196.22

dārvarthamudyatāḥ sarve te saṃprāpya mahāvanam /
kecitprāpya sthitāḥ sarve jhaṭityevaṃ gatajvaram

6.196.23

iti yāvadajasraṃ te sevante tanmahāvanam /
pradeśāttāvadekasmātprāptaścintāmaṇirmaṇiḥ

6.196.24

tasmāccintāmaṇeḥ prāptāḥ samagrā vibhavaśriyaḥ /
paramaṃ sukhamāyātāstatra te saṃsthitāḥ sukham

6.196.25

dārvarthamudyatāḥ santaḥ prāpya sarvārthadaṃ maṇim /
sukhaṃ tiṣṭhanti nirdvandvā divi devavarā iva

6.196.26

sarvārthasāraparipūrṇatayā tayā te
kāṣṭhodyamādhigatasanmaṇayo mahāntaḥ /
tiṣṭhanti śāntabhayamohaviṣādaduḥkha-
mānandamantharadhiyaḥ samatāmupetāḥ

6.196.196

ityārṣe śrīvāsi० vā० de० mo० ni u० kāṣṭhavaivadhikopākhyāne cintāmaṇilābho nāma ṣaṣṇavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0