Yoga Vasistha · Chapter 6.191

ekanavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
evaṃ cettanmuniśreṣṭha paramārthamayaṃ jagat /
sarvadā sarvabhāvātmā nodeti na ca śāmyati

bhrāntireveyamābhāti jagadābhāsarūpiṇī /
bhrāntirevāpi vā naiva brahmasattaiva kevalā

śrīvasiṣṭha uvāca /
kākatālīyavadbrahma yadbhātīvātmanātmani /
sa tenaivātmanātmaiva jagadityavabudhyate

śrīrāma uvāca /
kathaṃ tapatyaho'dikkaṃ sargasyādau paratra ca /
kathaṃ bhittyā vinā bhāti vada dīpaprabhā mune

śrīvasiṣṭha uvāca /
itthaṃrūpamidaṃ bhāti citirūpaprabhāprabhā /
paśya saivātmanā''ste yatprakāśādibhireva ca

bhittau prakāśo bhātīva tatkuḍyaṃ bhāsanaṃ ca tat /
dṛśyasyāsaṃbhavādādau vaktā draṣṭā pradṛśyatām

tasmāddraṣṭāsti no dṛśyaṃ naivāstīdamanāmayam /
citprabhaivātmanā bhittirbhavatyābhāsanaṃ tathā

draṣṭṛdṛśyātmikaikaiva svātmanaiva virājate /
svapnādiṣu yathehādya draṣṭṛdṛśyātmikā satī

cidbhātyeva hi sargādau kacantī bhāti sargavat /
bhāsanīyaṃ ca bhānaṃ ca rūpaṃ yatra svayaṃprabhā

ekaiva citrtrayaṃ bhūtvā sargādau bhāti sargavat /
eṣa eva svabhāvo'syā yadevaṃ bhāti bhāsurā

etattu svapnasaṃkalpanagareṣvanubhūyate /
itthaṃ nāma tapatyeṣā ciddīptiḥ prathamoditā

nabhasyeva nabhorūpā yadidaṃ bhāsate jagat /
anādyantamidaṃ tasyāḥ sargāḥ sargātmabhāsanam

svabhāvabhūtamasmākaṃ tvidaṃ bhāti mahātmanām /
bhāsyabhāsakasaṃvittirnaśyati pratibhāmitā

tadā tu nāma sargādau nāsīdbhāsyo na bhāsakaḥ /
mithyājñānavaśādeva sthāṇau puṃspratyayo yathā

tathātmani dvitābhānāccitte dvaitavibhāsanam /
sargādau na ca bhāsyosti na ca vā nāsti bhāsakaḥ

kāraṇābhāvatodvaitaṃ cidvyomābhāti kevalam /
kiṃ nāma kāraṇaṃ brūhi sargādau citi vastutaḥ

abhāvādarthadṛṣṭīnāṃ cidevetthaṃ prakāśate /
jagadbhānamidaṃ yattanna jāgranna suṣuptakam

na svapnosaṃbhavāddṛśyaṃ kevalaṃ brahma bhāsate /
cinmātravyomasargādāvitthaṃ kacakacāyate

yatsvameva vapurvetti jagadityajaganmayam /
cinmātravyomasargādāvitthaṃ bhāti vikāsanam

yadidaṃ jagadityeva śūnyatvāmbarayoriva

buddhvā ca yāvatsvanubhūtiyuktaṃ
sthātavyametena vikalpamuktam /
pāṣāṇamaunaṃ kujanena tūktaṃ
na grāhyamajñena hi bhuktamuktam

ityārṣe śrīvāsiṣṭhama० vā० de० mo० ni० u० mahāvādabodhanaṃ ( tattvānusaṃdhānaṃ) nāmaikanavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ