Yoga Vasistha · Verses 6.19-2

bhuśuṇḍa uvāca /
ityutsave vartamāne tāsāṃ vāhāsta uttamāḥ /
tathaiva mattā jahasurnanṛtuḥ papurapyasṛk

tatraikatrāsavonmattāḥ kāścinnanṛnurambare /
rathahaṃsyaḥ sthitā brāhamyaḥ kākaścālambusārathaḥ

nṛtyantīnāṃ ca haṃsīnāṃ pibantīnāmathāsavam /
tale cābdhitaṭānāṃ tu ratiḥ samyagajāyata

saṃjātaratayo mattāḥ sarvā haṃsya krameṇa tāḥ /
remire saha kākenāpyatha mattāstadā kila

saptānāṃ kulahaṃsīnāṃ dayito vāyasastvaso /
krameṇāramataikatra yāvadanyonyamīpsitam

atha tā garbhadhāriṇyo babhūvuratitoṣitāḥ /
devyaśca kṛtanṛtyāstāḥ supraśāntamathāyayuḥ

dadurodanatāṃ yātamīśvarāya priyāmumām /
bhojanāya mahāmāyāṃ devyastāḥ śūlapāṇaye

priyā me bhojane dattetyevaṃ ca śaśiśekharaḥ /
buddhvā babhūva ruṣito yadā mātṛgaṇaṃ prati

tadā tāstāṃ samutpādya svāṅgadānena vai punaḥ /
dadurbhūyo vivāhena pārvatīmindumaulaye

tato devyo haraścaiva parivārastathaitayoḥ /
sarve saṃtuṣṭamanasaḥ svāṃ svāmupayayurdiśam

antarvatnyo babhūvustā brāhmyo haṃsyo munīśvara /
vṛttāntaṃ kathayāmāsurbrāhmyā devyā yathāsthitam

brāhmyuvāca /
he vatsyaḥ sāṃprataṃ vatsavatyo me rathakarmaṇi /
na samarthā bhavantyo hi svairaṃ carata sāṃpratam

iti garbhālasā haṃsīruktvā devī dayāparā /
nirvikalpasamādhāne brāhmī tasthau yathāsukham

ajanābhisarojāntavairiñcakamalākare /
garbhālasā vicerustā rājahaṃsyo munīśvara

evaṃ vipakvagarbhāstā nābhīkamalapallave /
suvate sma mṛdūnyaṇḍānyatha vallya ivāṅkurān

tāni kālaṃ samāsādya tato'ṇḍānyekaviṃśatiḥ /
garbhākrāntyā dvidhā jagmurbrahmāṇḍānīva sāravat

aṇḍebhyastebhya evaṃ hi jātā vayamime mune /
bhrātaraścaṇḍatanayā vāyasā ekaviṃśatiḥ

te saṃjātā gatā vṛddhiṃ tasminkamalapallave /
saṃjātapakṣāḥ saṃpannā gaganoḍḍayane kṣamāḥ

mātṛbhiḥ saha haṃsībhirbrāhmī bhagavatī tataḥ /
ciramārādhitā samyaksamādhiviratā satī

prasādaparayā kāle bhagavatyā tataḥ svayam /
tathāṅgānugṛhītā smo yena muktā vayaṃ sthitāḥ

saṃśāntamanasaḥ śāntā ekānte dhyānasaṃsthitau /
tiṣṭhāma iti niścitya pituḥ pārśve vayaṃ gatāḥ

āliṅgitāstataḥ pitrā pūjitālambusā vayam /
tayā dṛṣṭāḥ prasādena saṃsthitāstatra saṃyatāḥ

caṇḍa uvāca /
putrāḥ kaccidaparyantavāsanātantuguṇṭhitāt /
bhavanto nirgatā nūnamasmātsaṃsārajālakāt

no cedvayaṃ bhagavatīṃ tadimāṃ bhṛtyavatsalām /
prārthayāmo yathā yūyaṃ bhavatha jñānapāragāḥ

kākā ūcuḥ /
tāta jñātamalaṃ jñeyaṃ brāhmyā devyāḥ prasādataḥ /
kiṃtvekāntasthiteḥ sthānamabhivāñchāma uttamam

caṇḍa uvāca /
sarvaratnagaṇādhāraḥ samastasurasaṃśrayaḥ /
asti hyeva mahotsedho merurnāma mahīdharaḥ

lasaccandrārkadīpasya bhūtavṛndakalatriṇaḥ /
brahmāṇḍamaṇḍapasyāntaḥ stambhaḥ kanakanirmitaḥ

sauvarṇacandrapīṭhāḍhyo ratnāḍhyaśikharāṅguliḥ /
dhvanaddvīpābdhivalayo bhuvevonnamito bhujaḥ

vṛtaḥ kulādrisāmantairjambūdvīpāsane sthitaḥ /
rājā candrārkanayane bhramayañchailasaṃsadi

tāraughamālatīmālyo digdaśaikāmbarāmbaraḥ /
nāgajātidvayasthātmā nākanāyakabhūṣaṇaḥ

digaṅganābhirabhito ramyābhiḥ purabhūṣaṇaiḥ /
eṣa nisyandibhiḥ śītairvījito ghanacāmaraiḥ

ṣoḍaśāsya sahasrāṇi yojanānāmadhaḥ kṣitau /
sthitāḥ pādāḥ prapūjyante nāgāsuramahoragaiḥ

aśītiśca sahasrāṇi deho'syārkendulocanaḥ /
pūjyate nākasadane suragandharvakiṃnaraiḥ

caturdaśavidhānyenaṃ gṛhasthamiva bāndhavāḥ /
upajīvanti bhūtāni mitho dṛṣṭapurāspadam

asya tvīśānadigbhāge padmarāgamayaṃ bṛhat /
vidyate śṛṅgamaparo divākara ivoditaḥ

asyāsti pṛṣṭhe bhūtaughavṛtaḥ kalpatarurmahān /
jagataḥ śikharādarśe pratibimbamiva sthitaḥ

tasyāsti dakṣiṇaskandhe śākhā kanakapallavā /
ratnastabakanīrandhrā candrabimbollasatphalā

tatra pūrvaṃ mayā nīḍaṃ kṛtamāsītsphuranmaṇi /
devyā dhyānaniṣaṇṇāyāṃ yasminkila rame sutāḥ

ratnapuṣpadalacchannaṃ rasāyanaphalānvitam /
cintāmaṇiśalākābhirvihitālindasaṃsthiti

buddhipūrvasamācāraiḥ saṃpūrṇaṃ kākaputrakaiḥ /
śītalābhyantaraṃ hṛdyaṃ pūritaṃ kusumotkaraiḥ

tadgacchata sutā nīḍaṃ durgaṃ nākavatāmapi /
bhogaṃ mokṣaṃ ca tatrasthā nirvighramalamāpsyatha

ityuktvāsmānpitā tatra cucumbābhyāliliṅga ca /
dadau devyā yadānītamasmabhyaṃ ca tadāmiṣam

tadbhuktvā caraṇau devyāḥ pituścaivābhivādya ca /
vindhyakacchādvayaṃ tasmātsthānādālambusātplutāḥ

krameṇākāśamullaṅghya nirgatyāmbudakoṭaraiḥ /
pavanaskandhamāsādya vanditavyomacāriṇaḥ

parihṛtya dinādhīśaṃ lokāntarapuraṃ gatāḥ /
svargamullaṅghya yātāḥ smo brahmalokaṃ munīśvara

praṇāmapūrvaṃ tatraitadyathāvattatpiturvacaḥ /
mātre ca bhagavatyai ca brāhmyai cāśu niveditam

tābhyāṃ sasnehamāliṅgya gacchatetyājñayaidhitāḥ /
vayaṃ kṛtanamaskārā brahmalokādvinirgatāḥ

ullaṅghya lokapālānāṃ purīstapanabhāsvarāḥ /
ākāśagāmino lolāḥ pavanaskandhacāriṇaḥ

imaṃ kalpataruṃ prāpya nijaṃ nīḍaṃ praviśya ca /
dūrasthabādhāstiṣṭhāmo mune maunamavasthitāḥ

jātā yathā vayamime sthitimāgatāśca
saṃprāpya bodhamupaśāntadhiyo yathāvat /
etattaduktamavikhaṇḍamalaṃ mayā te
śeṣeṇa māṃ samanuśādhi mahānubhāva

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nivāṇapra० pū० bhuśuṃ० ālayalābho nāmaikonaviṃśatitamaḥ sargaḥ