Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.188

6.188.188

aṣṭāśītyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

6.188.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
ādimattvamidaṃ proktametasya kalanasya yat /
parasmādadvitīyaṃ tattvadbodhāya na vāstavam

6.188.2

evaṃvidhaṃ tatkalanamātmano'ṅgamakṛtrimam /
cetyonmukhacidābhāsaṃ jīvaśabdena kathyate

6.188.3

kalanasyāsya nāmāni bahūni raghunandana /
śrṛṇu tāni vicitrāṇi cetyonmukhacidātmanaḥ

6.188.4

jīvanāccetanājjīvo jīva ityeva kathyate /
cetyonmukhatayā cittaṃ cidityeva nigadyate

6.188.5

idamitthamiti spaṣṭabodhādbuddhirihocyate /
kalpanānmananajñatvānmana ityabhidhīyate

6.188.6

asmīti pratyayādantarahaṃkāraśca kathyate /
cetanāḍhyamṛtaṃ cittamiti śāstravicāribhiḥ

6.188.7

prauḍhasaṃkalpajālātsa puryaṣṭakamiti smṛtam /
saṃsṛteḥ prakṛtatvena prāthamyātprakṛtiḥ smṛtā

6.188.8

bodhādavidyamānatvādavidyetyucyate budhaiḥ /
ityādikalanasyāsya nāmāni kathitāni te

6.188.9

etatkalanamādyantamanākāramanāmayam /
ātivāhikadehoktyā samudāhriyate budhaiḥ

6.188.10

ityevaṃ svapnasaṃkalpapuravattrijagadbhramaḥ /
bhātyarthakāryapyavapuḥ śūnyamapratighātmakam

6.188.11

ityātivāhikaḥ prokto deho dehabhṛtāṃ vara /
cinnabhaścittadeho'sau śūnya ākāśatopi ca

6.188.12

nāstameti na codeti jagatyāmokṣasaṃvidaḥ /
caturdaśavidhasyaikā bhūtasargasya cittabhūḥ

6.188.13

atra saṃsāralakṣāṇi bhaviṣyanti bhavanti ca /
bhūtāni ca phalānīva yathā kālavyavasthayā

6.188.14

eṣa cittamayo deho jagantyantarbahistvapi /
pratibimbamivādarśaḥ śūnya eva nabho yathā

6.188.15

mahākalpasya paryante sarvanāśe sthire sthite /
mahāśūnyapade prauḍhe brahmātmani nirāmaye

6.188.16

svataścitighano'cittvāccidbhānamidamātmanaḥ /
ātivāhikadehābhaṃ krameṇānena cetati

6.188.17

sa ātivāhiko dehastadālokapravartitaḥ /
kaiścidbrahmeti kathitaḥ smṛtaḥ kaiścidvirāḍiti

6.188.18

kaścitsanātanābhikhyaḥ kaścinnārāyaṇābhidhaḥ /
kaścidīśa iti khyātaḥ kaściduktaḥ prajāpatiḥ

6.188.19

kākatālīyavadbhātāḥ pañca svendriyasaṃvidaḥ /
yatra yatra yathā teṣāṃ sthitāstatra tathā sthitāḥ

6.188.20

evamatyantavitate saṃpanne dṛśyavibhrame /
na kiṃcidapi saṃpannaṃ sarvaśūnyaṃ tataṃ yataḥ

6.188.21

anādimatparaṃ brahma na sadyannāsaducyate /
tadevedamanādyantaṃ tathāsthitamavedanam

6.188.22

ātivāhikadehasya tasyānubhavataḥ svayam /
yāti vyasaninaḥ svapnaḥ kānteva paripuṣṭatām

6.188.23

śūnyo'pyanākṛtirapi ghaṭākāro'nubhūyate /
svapnasaṃkalpayoḥ svasya dehasya jagato yathā

6.188.24

bhavatyarthakaro'tyuccaistaccitkhasvapnavastuvat /
ākāśātmaka evograḥ padārtha iva bhāsate

6.188.25

ātivāhikadeho'sau svato'nubhavati kramāt /
anākāropi śūnyopi svapnābho'sannapi sthitaḥ

6.188.26

cetatyasthigaṇaḥ sthūlaṃ karādyavayavāvalim /
trikalomaśirāsnāyusaṃniveśatayā sthitam

6.188.27

janmakarmehitasthānaṃ pariṇāmavayaḥsthitam /
deśakālakramābhogabhāvārthāyodbhavabhramam

6.188.28

jarāmaraṇamādhānadaśadiṅmaṇḍalakramam /
jñānajñeyajñātṛbhāvamādimadhyāntavedanam

6.188.29

kṣitijalagaganadivākara-
janatāvyavahāranagaraśikharātmā /
svādhārādheyamayaṃ
paśyati vapuṣaḥ purātanaḥ puruṣaḥ

6.188.188

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० ni० u० jīvarūpavarṇanaṃ nāmāṣṭāśītyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc