Yoga Vasistha · Chapter 6.183

kundadanta uvāca /
tataḥ pṛṣṭo mayā tatra sa gauryāśramatāpasaḥ /
tāpasaṃśuṣkadarbhāgrajarājarjaramūrdhajaḥ

ekaiva saptadvīpāsti vasudhā yatra tatra te /
saptadvīpeśvarā aṣṭau bhavanti kathamuttamāḥ

yasya jīvasya sadanānnāsti nirgamanaṃ bahiḥ /
sa karoti kathaṃ saptadvīpeśatvena digjayam

yairvarā varadairdattāḥ śāpaste tadviruddhatām /
kathaṃ gacchanti gacchanti kathaṃ chāyā hi tāpatām

mitho'śakyāṃ kathaṃ dharmau sthitimekatra gacchataḥ /
ādhāra evādheyatvaṃ karoti kathamātmani

gauryāśramatāpasa uvāca /
saṃpaśyasi kimeteṣāṃ bho sādho śṛṇvanantaram /
aṣṭame'sminsusaṃprāpte taṃ pradeśaṃ sabāndhavam

ito bhavantau taṃ deśamāsādya sukhasaṃsthitau /
svabandhusukhasaṃsthānau kaṃcitkālaṃ bhaviṣyataḥ

tataste'ṣṭau mariṣyanti bhrātaraḥ kramaśo gṛhe /
bandhavo'tha kariṣyanti teṣāṃ dehāṃstadagnisāt

teṣāṃ te saṃvidākāśāḥ pṛthakpṛthagavasthitāḥ /
muhūrtamātraṃ sthāsyanti suṣuptasthā jaḍā iva

etasminnantare teṣāṃ tāni karmāṇi dharmataḥ /
ekatra saṃghaṭiṣyanti varaśāpātmakāni khe

karmāṇi tānyadhiṣṭhātṛdevarūpāṇi peṭakam /
varaśāpaśarīrāṇi kariṣyanti pṛthak pṛthak

varāste'tra gamiṣyanti subhagāḥ padmapāṇayaḥ /
brahmadaṇḍāyudhāścandradhavalāṅgāścaturbhujāḥ

śāpāstatra bhaviṣyanti trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ /
bhīṣaṇāḥ kṛṣṇameghābhā dvibhujā bhrukuṭīmukhāḥ

varā vadiṣyanti /
sudūraṃ gamyatāṃ śāpāḥ kālo'smākamupāgataḥ /
kratūnāmiva tannāma kaḥ samartho'tivartitum

śāpā vadiṣyanti /
gamyatāṃ he varā dūraṃ kālo'smākamupāgataḥ /
kratūnāmiva tannāma kaḥ samartho'tivartitum

varā vadiṣyanti /
kṛtā bhavanto muninā vayaṃ dinakṛtā kṛtāḥ /
munīnāṃ cādhiko devo bhagavantaṃ purā yataḥ

pravadatsu vareṣvevaṃ śāpāḥ kuddhadhiyo varān /
vivasvatā kṛtā yūyaṃ vayaṃ rudrāṃśataḥ kṛtāḥ

devānāmadhiko rudro rudrāṃśaprabhavo muniḥ /
ityuktvā prodyatā teṣāṃ cakruḥ śṛṅgāṇyagā iva

śāpeṣūdyataśṛṅgeṣu varā idamarātiṣu /
vihasantaḥ pravakṣyanti prameyīkṛtaniścayam

he śāpāḥ pāpatāṃ tyaktvā kāryasyānto vicāryatām /
yatkāryaṃ kalahasyānte tadevādau vicāryatām //
pitāmahapurīṃ gatvā kalahānte vinirṇayaḥ /
kartavyo'smābhiretatkimādau neha vidhīyate

śāpairvaroktamākarṇya bāḍhamityurarīkṛtam /
ko na gṛhṇāti mū'ḍho'pi vākyaṃ yuktisamanvitam

tataḥ śāpā varaiḥ sārdha yāsyanti brahmaṇaḥ puram /
mahānubhāvā hi gatiḥ sadā saṃdehanāśane

praṇāmapūrvaṃ tatsarvaṃ yathāvṛttaṃ parasparam /
brahmaṇe kathayiṣyanti śrutvā teṣāṃ sa vakṣyati

brahmovāca /
varaśāpādhipā bho bho ye'ntaḥsārā jayanti te/ /
ke'ntaḥsārā iti mitho nūnamanviṣyatāṃ svayam

iti śrutvā praviṣṭāste sāratāṃ samavekṣitum /
varāṇāṃ hṛdayaṃ śāpāḥ śāpānāṃ hṛdayaṃ varāḥ

te parasparamanviṣya svayaṃ hṛdayasāratām /
jñātvā ca samavāyena pravakṣyanti pitāmaham

śāpā vakṣyanti /
jitāḥ prajānātha vayaṃ nāntaḥsārā vayaṃ yataḥ /
antaḥsārā varā eva vajrastambhā ivācalāḥ

vayaṃ kileme bhagavanvarāḥ śāpāśca sarvadā /
nanu saṃvinmayā eva deho'nyo'smākamasti no

varadasya hi yā saṃvidvaro datta iti sthitā /
saivārthini mayā labdho varo'yamiti tiṣṭhati

vijñaptimātrakacanaṃ dehaṃ saiva phalaṃ tataḥ /
paśyatyanubhavatyatti deśakālaśatabhramaiḥ

varadātmā gṛhītatvāccitkālāntarasaṃbhṛtā /
yadā tadāntaḥsārāsau durjayā na tu śāpajā

varapradānaṃ varadairvaradānāṃ varārthibhiḥ /
yadā suciramabhyastaṃ varāṇāṃ sāratā tadā

yadeva suciraṃ saṃvidabhyasyati tadeva sā /
sāramevāśu bhavati bhavatyāśu ca tanmayī

śuddhānāmatiśuddhaiva saṃvijjayati saṃvidām /
aśuddhānāṃ tvaśuddhaiva kālātsāmyaṃ na vidyate

kṣaṇāṃśenāpi yo jyeṣṭho nyāyastenāvapūryate /
nārthe nyāyāntaraṃ kiṃcitkartumutsahate madam

samenobhayakoṭisthaṃ miśraṃ vastu bhavetsamam /
varaśāpavilāsena kṣīramiśraṃ yathā payaḥ

samābhyāṃ varaśāpābhyāmathavā ciddvirūpatām /
svayamevānubhavati svapneṣviva purātmikā

śikṣitaṃ tvatta eveti yattadeva tava prabho /
punaḥ pratīpaṃ paṭhitaṃ śīghraṃ yāmo namo'stu te

ityuktvā sa svayaṃśāpaḥ kvāpi śāpagaṇo yayau /
praśānte timire dṛṣṭe vyomni keśoṇḍrakaṃ yathā

athānyo varapūgo'tra gṛhanirgamarodhakaḥ /
sthānisthānamivādeśaḥ samānārtho'bhyapūrayat

śāpasthānakā vadiṣyanti /
saptadvīpeśajīvānāṃ niryāṇaṃ śavasadmanaḥ /
deveśa vidmo na vayamandhakūpādivāmbhasām

saptadvīpeśvarānetānime dvīpeṣu sadmasu /
kārayanti varā varyā vīrā digvijayaṃ raṇe

tadevamanivārye'sminvirodhe vibudheśvara /
yadanuṣṭheyamasmābhistadādiśa śivāya naḥ

brahmovāca /
saptadvīpeśvaravarā gṛharodhavarāśca he /
kāmaḥ saṃpanna eveha bhavatāṃ bhavatāmapi/

vrajataitadapekṣatvaṃ yāvanneṣṭāvapi kṣaṇāt /
ciraṃ cirāya sadane saptadvīpeśvarāḥ sthitāḥ

samanantaramevaite dehapātātsvasadmasu /
saptadvīpeśvarāḥ sarve saṃpannāḥ paramaṃ varāḥ

sarve varā vadiṣyanti /
kuto bhūmaṇḍalānyaṣṭau saptadvīpāni bhūtayaḥ /
ekameveha bhūpīṭhaṃ śrutaṃ dṛṣṭaṃ ca netarat

kathaṃ caitāni tiṣṭhanti kasmiṃścidgṛhakośake /
padmākṣakośake sūkṣme kathaṃ bhānti mataṃgajāḥ

brahmovāca /
yuktaṃ yuṣmābhirasmābhiḥ sarvaṃ vyomātmakaṃ jagat /
sthitaṃ citparamāṇvantarantaḥsvapno'nubhūyate

bhāti yatparamasyāṇorantasthasvagṛhodare /
sphuritaṃ tatkimāścarya kaḥ smayaḥ prakṛteḥ krame

mṛteranantaraṃ bhāti yathāsthitamidaṃ jagat /
śūnyāsmaiva ghanākāraṃ tasminneva kṣaṇe citaḥ

aṇāvapi jaganmāti yatra tatra gṛhodare /
saptadvīpā vasumatī kacatīti kimadbhutam

yadbhātīdaṃ ca cittattvaṃ jagattvaṃ na jagatkvacit /
cinmātrameva tadbhāti śūnyatvena yathāmbaram

iti te brahmaṇā proktā varadena varāstataḥ /
tānādhibhautikabhrāntimayānsaṃtyajya dehakān

praṇamyājaṃ samaṃ jagmurātivāhikadehinaḥ /
saptadvīpe ca devānāṃ gṛhakośānkacajjanān

yāvatte tatra saṃpannāḥ saptadvīpādhināyakāḥ /
aṣṭāvapīṣṭāpuṣṭānāṃ dināṣṭakamahībhujām

te parasparamajñātā ajñāścānyonyabandhavaḥ /
anyonyabhūmaṇḍalagā anyonyābhimate hitāḥ

teṣāṃ kaścidgṛhasyāntareva tāruṇyasundaraḥ /
ujjayinyāṃ mahāpuryāṃ rājadhānyāṃ sukhe sthitaḥ

śākadvīpāspadaḥ kaścinnāgalokajigīṣayā /
vicaratyabdhijaṭhare sarvadigvijayodyataḥ

kuśadvīparājadhānyāṃ nirādhiḥ sakalaprajāḥ /
kṛtadigvijayaḥ kaścitsuptaḥ kāntāvalambitaḥ

śālmalidvīpaśailendraśiraḥpuryāḥ sarovare /
jalalīlārataḥ kaścitsahavidyādharīgaṇaiḥ

krauñcadvīpe hemapure saptadvīpavivardhite /
pravṛtto vājimedhena kaścidyaṣṭuṃ dināṣṭakam

udyataḥ śālmalidvīpe kaściddvīpāntacāriṇā /
yoddhumuddhṛtadigdantidantākṛṣṭakulācalaḥ

gomedadvīpakaḥ kaścitpuṣkaradvīparāṭ sutām /
samānetuṃ vaśādyāti kaṣatseno'ṣṭamo'bhavat

puṣkaradvīpakaḥ kaścillokālokādribhūbhujaḥ /
dūtena saha niryāto dhanabhūmididṛkṣayā

pratyekamitthameteṣāṃ dvīpadvīpādhināthatām /
kurvatāṃ svagṛhākāśe dṛṣṭvā svapratibhocitām

tyaktābhimānikākārā dvividhā varāstataḥ /
tatsaṃvidbhirgṛheṣvantarekatāṃ khāni khairiva

yāsyanti te bhaviṣyanti saṃprāptābhimatāściram /
saptadvīpeśvarāstuṣṭā nanvaṣṭāvapi tuṣṭimat

ityete pravikasitoditakriyārthāḥ
prāpsyanti pravitatabuddhayastapobhiḥ /
antaryatsphurati vidastadeva bāhye
nāptaṃ kaistaducitakarmabhiḥ kileti

ityārṣe śrīvāsiṣṭha० vā० de० mo० ni० u० brahma० tāpa० dvīpasaptakāṣṭakavarṇanaṃ nāma tryaśītyadhikaśatatamaḥ sargaḥ