Yoga Vasistha · Chapter 6.173

trisaptatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
sarvānubhavarūpasya tathā sarvātmano'pyayam /
anantasyātmatattvasya dehe'pi kimahaṃgrahaḥ

citaḥ pāṣāṇakāṣṭhatvaṃ svapnādiṣu kathaṃ bhavet /
idaṃ pāṣāṇakāṣṭhādi kathaṃ nāstyasti vā katham

śrīvasiṣṭha uvāca /
śarīriṇo yathā haste hastatāyāṃ yathāgrahaḥ /
sarvātmanastathā dehe dehatāyāṃ tathāgrahaḥ

pādapasya yathā patre patratāyāṃ yathāgrahaḥ /
sarvātmanastathā vṛkṣe vṛkṣatāyāṃ tathāgrahaḥ

ākāśasya yathā śūnye śūnyatāyāṃ yathāgrahaḥ /
sarvātmanastathā dravye dravyatāyāṃ tathāgrahaḥ

svapnocitaḥ svapnapure rūpatāyāṃ yathāgrahaḥ /
sarvātmanastathā svapnajāgradādau tathāgrahaḥ

yathāgendre dṛṣadvṛkṣavāryādau sa tathāgrahaḥ /
tathā sarvātmano'gendrapuratāyāṃ tathāgrahaḥ

śarīrasya yathā keśanakhādiṣu yathāgrahaḥ /
sarvātmanastathā kāṣṭhadṛṣadādau tathāgrahaḥ

cita eva yathā svapne bhavetkāṣṭhopalāditā /
cidākāśasya sargādau tathaivāvayavāditā

cetanācetanātmaikaṃ puruṣasya yathā vapuḥ /
nakhakeśajalākāśadharmamākārabhāsuram

cetanācetanātmaikaṃ tathā sarvātmano vapuḥ /
jaṅgamaṃ sthāvaramayaṃ kiṃtu nityamanākṛti

yathāsthitaṃ śāmyatīdaṃ samyagjñānavato jagat /
svapne svapnaparijñāturyathā dṛṣṭārthasaṃbhramaḥ

cinmātrākāśamevedaṃ na draṣṭāsti na dṛśyatā /
iti maunamalaṃ svapnadraṣṭuryatsā prabuddhatā

kalpakoṭisahasrāṇi sargā āyānti yānti ca /
ta evānye ca cidvyomni jalāvartā ivārṇave

karotyabdhau yathormyādau nānā kacakacaṃ vapuḥ /
citkaroti tathā saṃjñāḥ sargādyāścetane nije

yathāsthitamidaṃ viśvaṃ brahmaivānāmayaṃ sadā /
tattvajñaṃ pratyatattvajñajanatāniścayādṛte

nāhaṃ taraṅgaḥ salilamahamityeva yuktitaḥ /
buddhaṃ yena taraṅgena kutastasya taraṅgatā

brahmaṇo'sya taraṅgatvamivābhānaṃ yatastataḥ /
taraṅgatvātaraṅgatve brāhayau śaktī sthitiṃ gate

cidvyomno'tyajato rūpaṃ svapnavadvyastavedanam /
tadidaṃ hi mano rāma brahmetyuktaḥ pitāmahaḥ

evamādyaḥ prajānātho nirākāro nirāmayaḥ /
cinmātrarūpasaṃkalpapuravatkāraṇojjhitaḥ

yenāṅgadatvaṃ nāstīti buddhaṃ hemāṅgadena vai /
aṅgadatvaṃ kutastasya tasya śuddhaiva hematā

aje saṃkalpamātrātma cinmātravyomadehini /
ahaṃ tvaṃ jagadityādi yadvibhātaṃ tadeva tat

ciccamatkṛtayo bhānti yāścidvyomani śūnyatāḥ /
etāstāḥ sargasaṃhārasthitisaṃrambhasaṃvidaḥ

acchaṃ cinmātranabhasaḥ kacanaṃ svayameva tat /
svapnābhaṃ cittatāmātraṃ sa eṣa prapitāmahaḥ

yathā taraṅgastenaiva rūpeṇānyena vā'niśam /
sphuratyevamanādyantaḥ sargapralayavibhramaḥ

cidvyomnaḥ kacanaṃ kāntaṃ yadvirāḍiti śabditam /
bhavetsaṃkalpapuravattasya kuryānmano'pi vai

sargaḥ svapnaḥ svapna eva jāgraddehaḥ sa eva ca /
ghanaṃ suṣuptaṃ taimiryādyathā saṃvedanaṃ bhavet

tasya kalpāntarajanī śiroruhatayoditā /
prakāśatamasī kālakriyākhyāḥ svāṅgasaṃdhayaḥ

tasyāgnirāsyaṃ dyaurmūrdhā khaṃ nābhiścaraṇau kṣitiḥ /
candrārkau dṛgū diśau śrotre kalpaneti vijṛmbhitā

evaṃ samyagdṛśyamāno vyomātmā vitatākṛtiḥ /
asmatsaṃkalpaśailābho virāḍ svapnākṛtisthitaḥ

yacca cetaccidākāśe svayaṃ kacakacāyate /
tadetajjagadityevaṃ tenātmaivānubhūyate

virāḍātmaivamākāśaṃ bhāti cinmayamātatam /
svabhāvasvapnanagaraṃ naganāgamayātmakam

anubhavitaivānubhavaṃ
satyaṃ svātmānamapyasantamiva /
anubhavatīyattvena
svapnanaṭaḥ svapnadeśamiva

vedāntārhatasāṃkhyasaugatagurutryakṣādisūktā dṛśo
brahmaiva sphuritaṃ tathātmakalayā stādātmanityaṃ yataḥ /
teṣāṃ cātmāvedo'nurūpamakhilaṃ svargaṃ phalaṃ tadbhava-
tyasya brahmaṇa īdṛgeva mahimā sarvātma yattadvapuḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭha० vā० de० mo० ni० u० brahmagītāsu paramārthopadeśo nāma trisaptatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ