Yoga Vasistha · Chapter 6.154

catuḥpañcāśadadhikaśatatamaḥ sargaḥ

muniruvāca /
iti nirṇīya dṛśye'sminsthito'smi vigatajvaraḥ /
vītarāgo nirāśaṅko nirvāṇo nirahaṃkṛtiḥ

nirādhāro nirādheyo nirmāno nirupāśrayaḥ /
svabhāvasthaḥ svayaṃ śāntaḥ sargātmā sarvathoditaḥ

yathāprāptasya kartāsmi na kartāsmi kadācana /
svayameva hi yo vyoma kartṛtā tasya kīdṛśī

dyauḥ kṣamā vāyurākāśaṃ parvatāḥ sarito diśaḥ /
ityekātma nabhaḥ sarvaṃ bhūtajālaikacidvapuḥ

śāmyāmi parinirvāmi sukhamāse ca kevalam /
na vidhipratiṣedhau me na me bāhyaṃ na me'ntaram

iti me tiṣṭhata iha yathāsaṃsthānasaṃsthiteḥ /
adyāyaṃ tvamanuprāptaḥ kākatālīyavatpuraḥ

iti te sarvamākhyātaṃ yathā svapno yathā vayam /
yathā jagadyathā ca tvaṃ yathā dṛśyamidaṃ tathā

tvaṃ ca yādṛgdṛśyamidaṃ yathā dṛśyamidaṃ puraḥ /
yathā bhāvā yathā brahma yathemā janatāḥ puraḥ

etadbuddhvā bhavāñchānto mithyā lubdhaka lubdhaka /
śāntaivaivamiyaṃ sattā cinmātravyomarūpiṇī

svayamābhāti nirvāṇā naiva vābhāti kiṃcana /
lubdhaka uvāca /
evaṃ cettadahaṃ tvaṃ ca sarve vā vibudhādayaḥ

sarva eva mithaḥ svapnapuruṣāḥ sadasanmayāḥ /
muniruvāca /
evametadidaṃ sarvamanyonyaṃ svapnavatsthitam

anyonyamātmani tathā sadasaccānubhūyate /
dṛśyaṃ yena yathā buddhaṃ tathā tenānubhūyate

nānaikaṃ vastvato'nekaṃ na sannāsanna madhyagam /
jāgrati svapnanagaramiva vedanamātrakam

adṛṣṭapūrvadūrasthadṛśyamānapuropamam /
iti te sarvamākhyātaṃ bodhito'si nirantaram

svayaṃ prājño'si jānāsi yathecchasi tathā kuru /
evaṃ prabodhitasyāpi tava vyādha mate matiḥ

kṣaṇaṃ prabodhaviśrāntā na viśrāntā pare pade /
nābhyāsena vinā bodha eṣa yāti manohṛdi

parāṃ pariṇatiṃ prājña dāruṇīvāmbudhāraṇe /
abhyāsādbodhaviśrāntau guruśāstraikasevanāt /
dvaitādvaitadṛśoḥ śāntyā nirvāṇaṃ cittamucyate

nirmānamohā jitasaṅgadoṣā
adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ /
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñai-
gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat

ityārṣe śrīvā० vā० de० mo० nirvā० u० avi० vi० śa० yathābhūtārthavarṇanaṃ nāma catuḥpañcāśadadhikaśatatamaḥ sargaḥ