Yoga Vasistha · Chapter 6.136

ṣaṭtriṃśadadhikaśatatamaḥ sargaḥ

bhāsa uvāca /
athāhaṃ taṃ mahādevaṃ pāvakaṃ pṛṣṭavānidam /
śukapakṣatikoṇasthaḥ bhūyatāmavanīśvara

bhagavansarvayajñeśa svāhādhipa hutāśana /
kimidaṃ nāma saṃpannaṃ kathyatāṃ kimidaṃ śavam

vahniruvāca /
śrūyatāmakhilaṃ rājanyathāvadvarṇayāmi te /
trailokyabhāsurānantaśavavṛttāntamakṣatam

astyanantamanākāraṃ paramaṃ vyoma cinmayam /
yatremānyapasaṃkhyāni jaganti paramāṇavaḥ

śuddhacinmātranabhasi tasminsarvagate kvacit /
sarvātmanyudabhūtsaṃvitsaṃvedanamayī svayam

sā tejaḥparamāṇutvamapaśyadvedanāvaśāt /
bhāvitārthātmakatayā svapne tvamiva pānthatām

paramāṇurasaṃvittvādapaśyadaṇutāṃ svayam /
bhāsvatīṃ padmajarajastulyāṃ saṃkalpanātmikām

socchūnatāṃ bhāvayantī punarapyabhavatsvayam /
cakṣurādīnīndriyāṇi vapuṣyanvabhavatsvataḥ

apaśyadagre ca jagaccakṣurādi svabhāvataḥ /
ādhārādheyavadbhūtamayaṃ svapnapuraṃ yathā

asuro nāma tatrāsītprāṇī mānī babhūva ha /
asatyapratibhāsātma pitṛmātṛpitāmahaḥ

darpotsiktatayā tatra kasyacitsa mahāmuneḥ /
yadā mṛditavānāsīdāśramaṃ śarmabhājanam

muniḥ śāpamadāttasya mahākāratayāśramaḥ /
tvayā yannāśito mṛtvā bhava tvaṃ maśako'dhamaḥ

sa tacchāpahutāśo'tha tasminneva tadā kṣaṇe /
asuraṃ bhasmasāccakre jalamaurva ivānalaḥ

nirākāraṃ nirādhāramākāśavalayopamam /
cittaṃ kiṃcidivācetyamāsīccetanamāsuram

tadekatvaṃ yayau sāmyādbhūtākāśena cetanam /
tadāspadena tatrātha vāyunā caikatāṃ yayau

āsīccetanavātātmā'bhaviṣyatprāṇināmakaḥ /
rajasā payasā vyāptastejasā nabhasāṇunā

sa pañcatanmātramayaścinmātralavako'ṇukaḥ /
spandamāpa svabhāvena vyomni vātalavo yathā

atha tasyānilāntasthaṃ cetanaṃ tadvyabudhyata /
kālānilajalairbhūmau bījamaṅkurakṛdyathā

śuddhaśāpavidantasthā maśakatvavidāsya cit /
vedhitā maśakāṅgāni viditvā maśako'bhavat

svedajasyālpadehasya niḥśvāsanipatattanoḥ /
dve tasya maśakasyeha dine bhavati jīvitam

śrīrāma uvāca /
prāṇināmiha sarveṣāṃ yonyantaraja eva kim /
samudbhavaḥ saṃbhavati kimutānyo'pi vā prabho

śrīvasiṣṭha uvāca /
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dvidhā bhavati saṃbhavaḥ /
eko brahmamayo'nyastu bhrāntijastāvimau śrṛṇu

pūrvarūḍhajagadbhrāntibhūtatanmātrarañjanāt /
bhūtānāṃ saṃbhavaḥ prokto bhrāntijo dṛśyasaṅgataḥ

abhātāyāṃ jagadbhrāntau bhūtabhāvaḥ svayaṃ bhavan /
yaḥ sa brahmamayaḥ proktaḥ saṃbhavo na sa yonijaḥ

evaṃ sthite sa maśako jagadbhrāntivaśotthitaḥ /
na tu brahmotthitastasya rāma ceṣṭākramaṃ śrṛṇu

kṣamekṣuśaṣpakakṣādipuñjaguñjeṣu guñjatā /
svāyuṣo'rdhaṃ dinaṃ tena sarvaṃ bhuktaṃ vivalgatā

śādvalodaradolāyāṃ dolanaṃ bālalīlayā /
ciramārabdhametena sārdhaṃ maśikayā svayam

dolāśramārtastatrāsau yāvadviśrāmyati kvacit /
tāvaddhariṇapādāgragiripātena cūrṇitaḥ

hariṇānanasaṃdarśatyaktaprāṇatayā tayā /
pūrvakramagṛhītākṣaḥ sa jāto hariṇastataḥ

viharanhariṇo'raṇye vyādhena dhanuṣā hataḥ /
vyādhānanagadṛṣṭitvātsaṃjāto vyādha eva saḥ

vyādho vaneṣu viharansaṃyāto munikānanam /
tatra viśrāntavānsaṅgānmuninā pratibodhitaḥ

bhrāntaḥ kimidamādīrghaduḥkhāya dhanuṣā mṛgān /
haṃsi pāsi na kasmāttvaṃ tantraṃ jagati bhaṅgure

āyurvāyuvighaṭṭitābhrapaṭalīlambāmbuvadbhaṅguraṃ
bhogā meghavitānamadhyavilasatsaudāmanīcañcalāḥ /
lolā yauvanalālanā jalarayaḥ kāyaḥ kṣaṇāpāyavā-
nputra trāsamupetya saṃsṛtivaśānnirvāṇamanviṣyatāṃ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvā० u० a० vi० śa० maśakavyādhabodhanaṃ nāma ṣaṭtriśadadhikaśatatamaḥ sargaḥ