Yoga Vasistha · Chapter 6.13

trayodaśaḥ sargaḥ

bhuśuṇḍa uvāca /
jagatprasararūpasya na deśa upayujyate /
na kālo dhāraṇe stambha ālokasyāmbare yathā

manomanananirmāṇamātrametajjagattrayam /
śāntaṃ tanu laghu svacchaṃ vātāntaḥ saurabhādapi

ciccamatkṛtimātrasya sādho jagadaṇoḥ kila /
vātāntaḥ saurabhaṃ meruranyānubhavayogataḥ

yaṃ pratyudeti sargoyaṃ sa evainaṃ hi cetati /
padārthaḥ saṃniveśaṃ svamiva svapnaṃ pumāniva

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
yadvṛttaṃ devarājasya trasareṇūdare purā

kvacitkadācitkasmiṃścitkiṃcitkalpadrume'bhavat /
kasyāṃcidyugaśākhāyāṃ phalaṃ jagadudumbaram

sasurāsurabhūtaughamaśakāhitaghuṃghumam /
śailamāṃsalapātāladyubhūmyugrakapāṭakam

ciccamatkṛticārūccairvāsanārasapīvaram /
vividhānubhavāmodaṃ cittāsvādamanoharam

bṛhadbrahmataruprauḍhasattāvratatikoṭigam /
ahaṃkāramahāvṛntaṃ samālokasamujjvalam

mokṣaddhāravikāsyāsyaṃ saridabdhiśirāvṛtam/
mātrāpañcakakośasthaṃ tarattārakasīkaram

kalpāvasānajaraṭhaṃ kākakokilagāmyatha /
patitaṃ śāntimāyātaṃ kvāpyantāvāsanaṃ gatam

tatrābhūdamarādhīśaḥ śakrastribhuvaneśvaraḥ /
kṣaudrakumbhaniṣaṇṇānāṃ kṣudrāṇāmiva nāyakaḥ

gurūpadeśasvābhyāsātsa kṣīṇāvaraṇo'bhavat /
mahātmā bhāvitāntātmā pūrvāparavidāṃ varaḥ

nārāyaṇādiṣu tataḥ kadācidvīryaśāliṣu /
kvacideva nilīneṣu satsvekaḥ sasurādhipaḥ

śastrajvālānalodbhārairayudhyata mahāsuraiḥ /
vijitastairmahāvīryairato vyadravadādrutam

diśo daśa suvegena dudrāvābhidruto'ribhiḥ /
na viśrāmāspadaṃ prāpa paraloka ivādhamaḥ

tadbhāntadṛṣṭiṣvariṣu manāk chidramavāpya saḥ /
praśamaṃ kāyasaṃkalpaṃ nītvā svaṃ svāntare bahiḥ

kamapyarkāṃśukośasthaṃ trasareṇuṃ viveśa saḥ /
saṃvidrūpatayā padmakośaṃ madhukaro yathā

sa tatrāśu viśaśrāma cirādāśvāsamāyayau /
atha vismṛtasaṃgrāmo nivṛttiṃ samupāgamat

kalpitaṃ sadma tatrātha sa kṣaṇādanubhūtavān /
tasminsadmani padmānte reme sva iva viṣṭare

gṛhasthaḥ sa dadarśātha kalpitaṃ nagaraṃ hariḥ /
maṇimuktāpravālādikṛtaprākāramandiram

nagarāntargato'paśyattato janapadaṃ hariḥ /
nānādrigrāmagovāṭapattanāraṇyarājitam

tādṛgratiścetitavānsaśakro bhuvanaṃ tataḥ /
sādryabdhyurvīnadīśāntaṃ sakriyākālakalpanam

tādṛgratiścetitavānsa śakrastrijagattataḥ /
sapātālamahīvyomaviṣṭapārkādiparvatam

tatrātiṣṭhatsureśatve sa bhogabharabhūṣitaḥ /
putro babhūva tasyātha kundo nāmātha vīryavān

tato jīvitaparyante tyaktvā dehamaninditaḥ /
nirvāṇamāyayau śakro niḥsneha iva dīpakaḥ

kundastrailokyarājo'bhūjjanayitvā sutaṃ nijam /
kālena jīvitasyānte jagāma paramaṃ padam

tatputro'pi tathaivātha kṛtvā rājye sutaṃ nijam /
jagāma jīvitasyānte pāvanaṃ paramaṃ padam

evaṃ pautrasahasrāṇi samatītāni sundara /
tatrādyāpi sureśasya yeṣāṃ rājye sthitoṃ'śakaḥ

ityadyayāvadamareśvaravaṃśa eva
saṃkalpite jagati śakrapadaṃ vidhatte /
tasminkṣate'pi galite'pi hate'pi naṣṭe
kvāpyambare dinakarātapapāvanāṇau

ityārṣe śrīvā० vā ० de० mo ० ni ० u ० vidyādharopākhyānāntargatendropākhyāne trasareṇvantarasargasaṃghavarṇanaṃ nāma trayodaśaḥ sargaḥ