Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.114-2

6.114-2.114

caturdaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

6.114-2.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
parasmādbrahmaṇaḥ pūrvaṃ manaḥ prathamamutthitam /
mananātmakamābhogi tatsthameva sthitiṃ gatam

6.114-2.2

puṣpakośa ivāmodo mahormiriva sāgare /
raśmijālamivāditye mano brahmaṇi rāghava

6.114-2.3

tasyādṛśyātmatattvasya vismṛtyaiva gataṃ sthitim /
nānyasmādāgataṃ rāma jagadrajjubhujaṅgavat

6.114-2.4

ādityavyatirekeṇa yo bhāvayati rāghava /
raśmijālamidaṃ hyetattasyānyadiva bhāsvataḥ

6.114-2.5

kanakavyatirekeṇa keyūraṃ yena bhāvitam /
keyūrameva tattasya na tasya kanakaṃ hi tat

6.114-2.6

ādityāvyatirekeṇa raśmayo yena bhāvitāḥ /
āditya eva te tasya nirvikalpaḥ sa ucyate

6.114-2.7

salilavyatirekeṇa taraṅgo yena bhāvitaḥ /
taraṅgabuddhirevaikā sthitā tasya na vāridhīḥ

6.114-2.8

salilāvyatirekeṇa taraṅgo yena bhāvyate /
ambusāmānyatābuddhirnirvikalpaḥ sa ucyate

6.114-2.9

kanakāvyatirekeṇa keyūraṃ yena bhāvyate /
kanakaikamahābuddhirnirvikalpaḥ sa ucyate

6.114-2.10

pāvakavyatirekeṇa jvālālī yena bhāvitā /
tasyāgnibuddhirgalati jvālādhīreva tiṣṭhati

6.114-2.11

jvālājālābhralekheva rañjitā sā tathā sthitiḥ /
tāmevāsthāṃ samādatte tadgatānyākulā matiḥ

6.114-2.12

pāvakāvyatirekeṇa jvālālī yena bhāvyate /
tasyāgnibuddhirekāsti nirvikalpaḥ sa ucyate

6.114-2.13

yo nirvikalpaḥ sumahānso'saṃkṣīṇamahāmatiḥ /
prāptavyaṃ tena saṃprāptaṃ nāsau vastuṣu majjati

6.114-2.14

nānātāmakhilāṃ tyaktvā śuddhacinmātrakoṭare /
saṃvedyena vinirmukte saṃvittattve sthito bhava

6.114-2.15

svayamevātmanaivātmā śaktiṃ saṃkalpanāmikām /
yadā karoti sphuratā spandaśaktimivānilaḥ

6.114-2.16

tadā pṛthagivābhāsaṃ saṃkalpakalanāmayam /
mano bhavati viśvātmā bhāvayansvākṛtiṃ svayam

6.114-2.17

tatsaṃkalpātmakaṃ ceto yathedamakhilaṃ jagat /
saṃkalpayati saṃkalpaistathaiva bhavati kṣaṇāt

6.114-2.18

kīṭatvamabjajatvaṃ ca merutvaṃ marutāṃ tathā /
mano jīvamahaṃkārabuddhicittādināmakam

6.114-2.19

saṃkalpato dvitaikatvametya ceto jagatsthitim /
tanoti tasyāṃ tadanu nānātāṃ gacchati svayam

6.114-2.20

saṃkalpamayamevedaṃ jagadābhogi dṛśyate /
na satyaṃ na ca mithyaiva svapnajālamivotthitam

6.114-2.21

jantoryathā manorājyaṃ vividhārambhabhāsuram /
brāhmaṃ tathedaṃ vitataṃ manorājyaṃ virājate

6.114-2.22

yathābhūtārthabhāvitvāttadetatpravilīyate /
paramārthena dṛṣṭaṃ cettadidaṃ naiva kiṃcana

6.114-2.23

dṛśyaṃ tvaparamārthena prayāti śataśākhatām /
jalamūrmitaraṅgādikalanārhaṃ parisphuran

6.114-2.24

yathāmbudhirvapurdhatte svabhāvena tathā citaḥ /
kurvankarmasahasrāṇi hyaṇucitspandanādṛte

6.114-2.25

nāpūrvaṃ kurute kiṃcitkiṃcidbhedamatastyajan /
gacchanśrṛṇvanspṛśanjighranvadanvyavaharansvapan

6.114-2.26

nāpūrvaṃ vidyate kiṃcitsatyamityeva bhāvayan /
yadyatkaroṣi tadviddhi cinmātramamalaṃ tatam

6.114-2.27

brahma prabṛṃhitākāraṃ tasmādanyanna vidyate /
padārthajāte sarvasminsaṃvitsāramaye sthite

6.114-2.28

saṃvidevedamakhilaṃ jagannānyāsti kalpanā /
saṃvitsphuraṇamātre'smiñjagajjālakanāmani

6.114-2.29

idamanyadidaṃ cānyaditi mithyāgrahaḥ kutaḥ /
saṃbhavādakhilākāreṣvekasyā eva saṃvidaḥ /
saṃvedyamapi nāstyeva bandhamokṣāvataḥ katham

6.114-2.30

mokṣo'yameṣa khalu bandha iti prasahya
cintāṃ nirasya sakalāṃ viphalābhimānām /
maunī vaśī vigatamānamado mahātmā
kurvansvakāryamanahaṃkṛtireva tiṣṭha

6.114-2.114

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० paramārthopadeśo nāma caturdaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc