Yoga Vasistha · Chapter 6.109

navādhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
etasminnantare sarve mantriṇo nṛpamāyayuḥ /
munayo vāsavamiva daityākrāntanabhobhuvam

mantriṇa ūcuḥ /
deva nirṇītamasmābhiryāvanna viṣayo'rayaḥ /
trayāṇāmapyupāyānāṃ daṇḍasteṣu vidhīyatām

praṇayo'nupraveśo vā na kadācana yaḥ kṛtaḥ /
adhunā teṣu taṃ deva kuryātteṣu kathaiva kā

pāpā mlecchā dhanāḍhyāśca nānādeśyāḥ susaṃhatāḥ /
bahavo labdharandhrāśca sāmādernāspadaṃ dviṣaḥ

tatsusāhasamevedaṃ varjayitvā pratikriyā /
nānyāsti śīghramevāto raṇodyogo vidhīyatām

vīrāṇāṃ dīyatāmājñā pūjyantāmiṣṭadevatāḥ /
āhūyantāṃ ca sāmantā hanyatāṃ raṇaduṇdubhiḥ

sannahyantāmaśeṣeṇa nirgacchantu raṇe bhaṭāḥ /
kriyantāṃ kālakampābhramedurā rājitā diśaḥ

āsphālyantāṃ dhanūṃṣyuccaiḥ kvaṇantu guṇapaṅktayaḥ /
bhavantu jaladaśyāmāḥ kakubhaḥ khaṇḍamaṇḍalaiḥ

sphurajjyāvidyutaḥ śūravāridā ghanagarjitāḥ /
nārācadhārā muñcantu kacatkodaṇḍakuṇḍalāḥ

rājovāca /
gamyatāṃ saṅgarāyāśu saṃvidhānaṃ vidhīyatām /
snātvāhaṃ pūjayitvāgniṃ nirgacchāmi raṇājiram

ityuktvā nṛpatiḥ snāto mahārambho'pi sa kṣaṇāt /
prāvṛṣīva navodyānaṃ gaṅgājaladharairghaṭaiḥ

atha praviṣṭo'gnigṛhaṃ pūjayitvā hutāśanam /
ādareṇa yathāśāstraṃ cintayāmāsa bhūmipaḥ

nītamāyuranāyāsavilāsavibhavaśriyā /
prajābhyo dattamabhayamāsamudrasamudritam

ākrāntavasudhāpīṭhāḥ pādapīṭhe kṛtā dviṣaḥ /
latāḥ phalabhareṇeva namitāḥ kakubho daśa

prajācittendubimbeṣu likhitaṃ dhavalaṃ yaśaḥ /
bhūmāvāropitā kīrtilatā tripathagāminī

kośavadbharitā ratnaiḥ suhṛnmitrāryabandhavaḥ /
nipīto'rṇavatīreṣu nālikerarasāsavaḥ

dviṣāmākampitā bhekagalāṅgatvagivāsavaḥ /
macchāsanāṅkitā jātā dvīpāntarakulācalāḥ

vihṛtaṃ siddhasenāsu digantanavabhūmiṣu /
bhūmyantabhūbhṛtāṃ mūrdhni viśrāntaṃ meghalīlayā

dhiyevoccaiḥpade jñānapūrṇayaikāntaśīlayā /
vilabdhānyavinaṣṭāni rāṣṭrānīṣṭārthakāriṇā

rakṣāṃsyapyavinītāni baddhāni nigaḍairghanaiḥ /
dharmārthakāmairanyonyaṃ cayāpacayavarjitaiḥ

akhaṇḍitairmayā nītaṃ pītātiyaśasā vayaḥ /
idānīṃ śaṣpaviśrāntaprāleyabharabhāsuram

āgataṃ vārdhakaṃ sarvabhogasaṃrambhamārjanam /
tasyoparyarayo raudrā balavanto raṇaiṣiṇaḥ

saṃbhūya sarvataḥ prāptāḥ saṃdigdho vartate jayaḥ /
tadihaivānalāyāsmai devāya jayadāyine

mastakāhutimevemāṃ samudyamya dadāmi vai /
rājovāca /
kṛśāno deva mūrdhā'yaṃ tubhyamāhutitāṃ gataḥ

mayā pūrvaṃ puroḍāśa iva deveśa dīyate /
yadi tuṣṭo'si bhagavaṃstadanena kṛtena me

catvāro bhavataḥ kuṇḍātsvadehāḥ prodbhavantu me /
balavantaḥ śriyā dīptā nārāyaṇabhujā iva

taiścaturdikkamevārīnvadhyāmahamavighnataḥ /
tvayā ca darśanaṃ deyaṃ mahyaṃ matimate vibho

śrīvasiṣṭha uvāca /
ityuktvā sa mahīpālaḥ khaṅgamādāya cicchide /
śiraḥ kamalamālolaṃ līlayevāśu bālakaḥ

chinnameṣa śiro yāvajjuhotyasitavartmane /
tāvaccharīreṇa saha papātāgnau sa pārthivaḥ

bhuktvātha vahnistaṃ dehaṃ dadāvasmai caturguṇam /
mahatāmupayuktaṃ hi sadya evābhivardhate

caturmūrtirathottasthau pāvakādbasudhādhipaḥ /
prajvalaṃstejasāṃ puñjairnārāyaṇa ivārṇavāt

te dehāstasya catvāro virejurbhāsvaratviṣaḥ /
sahajātottamottaṃsabhūṣaṇāyudhavāsasaḥ

sakaṃkaṭaśirastrāṇāḥ samaulikaṭakāṅgadāḥ /
sahārakuṇḍalābhogāḥ sarvāḥ sarve mahāśayāḥ

sarva eva samākārāḥ sadṛśāvayavānvitāḥ /
cañcaloccaiḥśravaḥprakhyaṃ hayaratnamavasthitāḥ

sasuvarṇaśarāpūrṇatūṇīrāḥ sumahāśayāḥ /
samānaguṇakodaṇḍāḥ samānavapuṣaḥ śubhāḥ

samārohanti te yasminpuṃsi nāge rathe haye /
sarveṣāmaridoṣāṇāṃ naiva gamyo bhavatyasau

pītvā dhṛtvā ciraṃ kālaṃ garbhe puruṣatāpitāḥ /
vedyāmiva hitāstatra sāgarā vaḍavārciṣā

ratnāśvadehakusumotkarapūrṇadehā-
ścatvāra induhasitairavabhāsayantaḥ /
sanmūrtayo haraya eva yathābdhayo vā
vedā ivāhutihutādanalātprasasruḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭha० vālmī० mo० nirvā० u० avi० vi० agnipraveśāddehalābho nāma navādhikaśatatamaḥ sargaḥ