યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.109

નવાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
એતસ્મિન્નન્તરે સર્વે મન્ત્રિણો નૃપમાયયુઃ ।
મુનયો વાસવમિવ દૈત્યાક્રાન્તનભોભુવમ્

મન્ત્રિણ ઊચુઃ ।
દેવ નિર્ણીતમસ્માભિર્યાવન્ન વિષયોઽરયઃ ।
ત્રયાણામપ્યુપાયાનાં દણ્ડસ્તેષુ વિધીયતામ્

પ્રણયોઽનુપ્રવેશો વા ન કદાચન યઃ કૃતઃ ।
અધુના તેષુ તં દેવ કુર્યાત્તેષુ કથૈવ કા

પાપા મ્લેચ્છા ધનાઢ્યાશ્ચ નાનાદેશ્યાઃ સુસંહતાઃ ।
બહવો લબ્ધરન્ધ્રાશ્ચ સામાદેર્નાસ્પદં દ્વિષઃ

તત્સુસાહસમેવેદં વર્જયિત્વા પ્રતિક્રિયા ।
નાન્યાસ્તિ શીઘ્રમેવાતો રણોદ્યોગો વિધીયતામ્

વીરાણાં દીયતામાજ્ઞા પૂજ્યન્તામિષ્ટદેવતાઃ ।
આહૂયન્તાં ચ સામન્તા હન્યતાં રણદુણ્દુભિઃ

સન્નહ્યન્તામશેષેણ નિર્ગચ્છન્તુ રણે ભટાઃ ।
ક્રિયન્તાં કાલકમ્પાભ્રમેદુરા રાજિતા દિશઃ

આસ્ફાલ્યન્તાં ધનૂંષ્યુચ્ચૈઃ ક્વણન્તુ ગુણપઙ્ક્તયઃ ।
ભવન્તુ જલદશ્યામાઃ કકુભઃ ખણ્ડમણ્ડલૈઃ

સ્ફુરજ્જ્યાવિદ્યુતઃ શૂરવારિદા ઘનગર્જિતાઃ ।
નારાચધારા મુઞ્ચન્તુ કચત્કોદણ્ડકુણ્ડલાઃ

રાજોવાચ ।
ગમ્યતાં સઙ્ગરાયાશુ સંવિધાનં વિધીયતામ્ ।
સ્નાત્વાહં પૂજયિત્વાગ્નિં નિર્ગચ્છામિ રણાજિરમ્

ઇત્યુક્ત્વા નૃપતિઃ સ્નાતો મહારમ્ભોઽપિ સ ક્ષણાત્ ।
પ્રાવૃષીવ નવોદ્યાનં ગઙ્ગાજલધરૈર્ઘટૈઃ

અથ પ્રવિષ્ટોઽગ્નિગૃહં પૂજયિત્વા હુતાશનમ્ ।
આદરેણ યથાશાસ્ત્રં ચિન્તયામાસ ભૂમિપઃ

નીતમાયુરનાયાસવિલાસવિભવશ્રિયા ।
પ્રજાભ્યો દત્તમભયમાસમુદ્રસમુદ્રિતમ્

આક્રાન્તવસુધાપીઠાઃ પાદપીઠે કૃતા દ્વિષઃ ।
લતાઃ ફલભરેણેવ નમિતાઃ કકુભો દશ

પ્રજાચિત્તેન્દુબિમ્બેષુ લિખિતં ધવલં યશઃ ।
ભૂમાવારોપિતા કીર્તિલતા ત્રિપથગામિની

કોશવદ્ભરિતા રત્નૈઃ સુહૃન્મિત્રાર્યબન્ધવઃ ।
નિપીતોઽર્ણવતીરેષુ નાલિકેરરસાસવઃ

દ્વિષામાકમ્પિતા ભેકગલાઙ્ગત્વગિવાસવઃ ।
મચ્છાસનાઙ્કિતા જાતા દ્વીપાન્તરકુલાચલાઃ

વિહૃતં સિદ્ધસેનાસુ દિગન્તનવભૂમિષુ ।
ભૂમ્યન્તભૂભૃતાં મૂર્ધ્નિ વિશ્રાન્તં મેઘલીલયા

ધિયેવોચ્ચૈઃપદે જ્ઞાનપૂર્ણયૈકાન્તશીલયા ।
વિલબ્ધાન્યવિનષ્ટાનિ રાષ્ટ્રાનીષ્ટાર્થકારિણા

રક્ષાંસ્યપ્યવિનીતાનિ બદ્ધાનિ નિગડૈર્ઘનૈઃ ।
ધર્માર્થકામૈરન્યોન્યં ચયાપચયવર્જિતૈઃ

અખણ્ડિતૈર્મયા નીતં પીતાતિયશસા વયઃ ।
ઇદાનીં શષ્પવિશ્રાન્તપ્રાલેયભરભાસુરમ્

આગતં વાર્ધકં સર્વભોગસંરમ્ભમાર્જનમ્ ।
તસ્યોપર્યરયો રૌદ્રા બલવન્તો રણૈષિણઃ

સંભૂય સર્વતઃ પ્રાપ્તાઃ સંદિગ્ધો વર્તતે જયઃ ।
તદિહૈવાનલાયાસ્મૈ દેવાય જયદાયિને

મસ્તકાહુતિમેવેમાં સમુદ્યમ્ય દદામિ વૈ ।
રાજોવાચ ।
કૃશાનો દેવ મૂર્ધાઽયં તુભ્યમાહુતિતાં ગતઃ

મયા પૂર્વં પુરોડાશ ઇવ દેવેશ દીયતે ।
યદિ તુષ્ટોઽસિ ભગવંસ્તદનેન કૃતેન મે

ચત્વારો ભવતઃ કુણ્ડાત્સ્વદેહાઃ પ્રોદ્ભવન્તુ મે ।
બલવન્તઃ શ્રિયા દીપ્તા નારાયણભુજા ઇવ

તૈશ્ચતુર્દિક્કમેવારીન્વધ્યામહમવિઘ્નતઃ ।
ત્વયા ચ દર્શનં દેયં મહ્યં મતિમતે વિભો

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ઇત્યુક્ત્વા સ મહીપાલઃ ખઙ્ગમાદાય ચિચ્છિદે ।
શિરઃ કમલમાલોલં લીલયેવાશુ બાલકઃ

છિન્નમેષ શિરો યાવજ્જુહોત્યસિતવર્ત્મને ।
તાવચ્છરીરેણ સહ પપાતાગ્નૌ સ પાર્થિવઃ

ભુક્ત્વાથ વહ્નિસ્તં દેહં દદાવસ્મૈ ચતુર્ગુણમ્ ।
મહતામુપયુક્તં હિ સદ્ય એવાભિવર્ધતે

ચતુર્મૂર્તિરથોત્તસ્થૌ પાવકાદ્બસુધાધિપઃ ।
પ્રજ્વલંસ્તેજસાં પુઞ્જૈર્નારાયણ ઇવાર્ણવાત્

તે દેહાસ્તસ્ય ચત્વારો વિરેજુર્ભાસ્વરત્વિષઃ ।
સહજાતોત્તમોત્તંસભૂષણાયુધવાસસઃ

સકંકટશિરસ્ત્રાણાઃ સમૌલિકટકાઙ્ગદાઃ ।
સહારકુણ્ડલાભોગાઃ સર્વાઃ સર્વે મહાશયાઃ

સર્વ એવ સમાકારાઃ સદૃશાવયવાન્વિતાઃ ।
ચઞ્ચલોચ્ચૈઃશ્રવઃપ્રખ્યં હયરત્નમવસ્થિતાઃ

સસુવર્ણશરાપૂર્ણતૂણીરાઃ સુમહાશયાઃ ।
સમાનગુણકોદણ્ડાઃ સમાનવપુષઃ શુભાઃ

સમારોહન્તિ તે યસ્મિન્પુંસિ નાગે રથે હયે ।
સર્વેષામરિદોષાણાં નૈવ ગમ્યો ભવત્યસૌ

પીત્વા ધૃત્વા ચિરં કાલં ગર્ભે પુરુષતાપિતાઃ ।
વેદ્યામિવ હિતાસ્તત્ર સાગરા વડવાર્ચિષા

રત્નાશ્વદેહકુસુમોત્કરપૂર્ણદેહા-
શ્ચત્વાર ઇન્દુહસિતૈરવભાસયન્તઃ ।
સન્મૂર્તયો હરય એવ યથાબ્ધયો વા
વેદા ઇવાહુતિહુતાદનલાત્પ્રસસ્રુઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠ૦ વાલ્મી૦ મો૦ નિર્વા૦ ઉ૦ અવિ૦ વિ૦ અગ્નિપ્રવેશાદ્દેહલાભો નામ નવાધિકશતતમઃ સર્ગઃ