Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.1

6.1.1

prathamaḥ sargaḥ

6.1.1

śrīrāma uvāca /
naiṣkarmyātkalpanātyāgāttanuḥ patati dehinaḥ /
kathametadato brahmansaṃbhavatyāśu jīvataḥ

6.1.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
jīvataḥ kalpanātyāgo yujyate na tvajīvataḥ /
rūpamasya yathātattvaṃ śrṛṇu śravaṇabhūṣaṇam

6.1.3

ahaṃbhāvanamevāhuḥ kalpanaṃ kalpanāvidaḥ /
nabhorthabhāvanaṃ tasya saṃkalpatyāga ucyate

6.1.4

padārtharasamevāhuḥ kalpanaṃ kalpanāvidaḥ /
nabhorthabhāvanaṃ tasya saṃkalpatyāga ucyate

6.1.5

idaṃ vastviti saṃvegamāhuḥ kalpanamuttamāḥ /
nabhorthabhāvanaṃ tasya saṃkalpatyāga ucyate/

6.1.6

smaraṇaṃ viddhi saṃkalpaṃ śivamasmaraṇaṃ viduḥ /
tacca prāganubhūtaṃ ca nānubhūtaṃ ca bhāvyate

6.1.7

anubhūtāṃ nānubhūtāṃ smṛtiṃ vismṛtya kāṣṭhavat /
sarvamevāśu vismṛtya gūḍhastiṣṭha mahāmate

6.1.8

sarvāsmaraṇamātrātmā tiṣṭhāyāteṣu karmasu /
ardhasuptaśiśuspanda ivābhyastopapattiṣu

6.1.9

niḥsaṃkalpapravāheṇa cakraṃ praspandate yathā /
spandasvakarmasvanaghaprāksaṃskāravaśāttathā

6.1.10

avidyamānacittastvaṃ sattvasaṃskāramāgataḥ /
pravāhapatiteṣveva spandasva sveṣu karmasu

6.1.11

ūrdhvabāhurviraumyeṣa na ca kaścicchṛṇoti me /
asaṃkalpaḥ paraṃ śreyaḥ sa kimantarna bhāvyate

6.1.12

aho mohasya māhātmyaṃ yadayaṃ sarvaduḥkhahā /
cintāmaṇirvicārākhyo hṛtstho'pi tyajyate janaiḥ

6.1.13

avedanamasaṃkalpastanmayenaiva bhūyatām /
etāvatparamaṃ śreyaḥ svayamevānubhūyatām

6.1.14

kila tūṣṇīṃ sthitenaiva tatpadaṃ prāpyate param /
paramaṃ yatra sāmrājyamapi rāma tṛṇāyate

6.1.15

gamyadeśaikaniṣṭhasya yathā pānthasya pādayoḥ /
spando vigatasaṃkalpastathā spandasva karmasu

6.1.16

sarvakarmaphalābhogamalaṃ vismṛtya suptavat /
pravāhapatite kārye spandasva gatavedanam

6.1.17

spandasvākṛtasaṃkalpaṃ sukhaduḥkhānyabhāvayan /
pravāhapatite kārye ceṣṭitonmuktaśaṣpavat

6.1.18

rasabhāvanamantaste mālaṃ bhavatu karmasu /
dāruyantramayasyeva parārthamiva kurvataḥ

6.1.19

nīrasā eva te santu samastendriyasaṃvidaḥ /
ākāramātrasaṃlakṣyā hemantartau latā iva

6.1.20

bodhārkapītarasayā spandan ṣaḍvargasattayā /
yantraspandopamastiṣṭha vallyeva śiśire drumaḥ

6.1.21

cidāntararasānyeva pravṛttānyapi dhāraya /
svayatnenendriyāṇyāśu hemantartustarūniva

6.1.22

sarasendriyavṛtteste kurvato'kurvatastathā /
saṃsārānarthasārtho'yaṃ na kadācana śāmyati

6.1.23

niḥsaṃkalpamarujjvālāyantrāmbuspandavadyadi /
spandase tadanantāya śreyase parikalpase

6.1.24

etadeva paraṃ dhairyaṃ janmajvaranivāraṇam /
yadavāsanamabhyastā nijakarmasu kartṛtā

6.1.25

avāsanamasaṃkalpaṃ yathāprāptānuvṛttimān /
śanaiścakrabhramābhoga iva spandasva karmasu

6.1.26

mā karmaphalabuddhirbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi /
ubhayaṃ vā tyajaitattvamubhayaṃ vā samāśraya

6.1.27

bahunātra kimuktena saṃkṣepādidamucyate /
saṃkalpanaṃ manobandhastadabhāvo vimuktatā

6.1.28

neha kāryaṃ na vā'kāryamasti kiṃcinna kutracit /
sarvaṃ śivamajaṃ śāntamanantaṃ prāgvadāsyatām

6.1.29

paśyankarmaṇyakarmatvamakarmaṇi ca karmatām /
yathābhūtārthacidrūpaḥ śāntamāsva yathāsukham

6.1.30

avedanaṃ viduryogaṃ cittakṣayamakṛtrimam /
atyantaṃ tanmayo bhūtvā tathā tiṣṭha yathāsi bhoḥ

6.1.31

same śānte śive sūkṣme dvaitaikyaparivarjite /
tate'nante pare śuddhe kiṃ kena kila khidyate

6.1.32

nodetu tvayi saṃkalpo marubhūmāvivāṅkuraḥ /
icchā nodetu bhavati latikevopalodare

6.1.33

avedanasya śāntasya jīvato vāpyajīvataḥ /
neha kiṃcitkṛtenārtho nākṛtenāpi kaścana

6.1.34

yatkarmākarma śānte'ntaḥ śāśvatābhedarūpiṇi /
na karmaṇi ca karmāṇi na kartaryapi kartṛtā

6.1.35

ahaṃmameti saṃvidanna duḥkhato vimucyase /
asaṃvidanvimucyase yadīpsitaṃ tadācara

6.1.36

ahaṃ mameti nāstyalaṃ yadasti tacchivaṃ param /
parātparaṃ tvidaṃ śivādaśabdamartharūpakam

6.1.37

yaddṛśyate jagadidaṃ khalu kiṃcideta-
dhemno'ṅgadatvamiva bhāti na vidyamānam /
asya kṣayaṃ viduravedanameva paścā-
tsatyaṃ tadeva paramārthamathāvaśiṣṭam

6.1.1

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvāṇaprakaraṇe uttarārdhe icchādicikitsāyogopadeśo nāma prathamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc