Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.83

5.83.83

tryaśītitamaḥ sargaḥ

5.83.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
bhūyo munivaro dhīro dhiyā dhavalamedhayā /
svamindriyagaṇaṃ gupto bodhayāmāsa sādhvidam

5.83.2

taccendriyagaṇasyārthe śrṛṇu vakṣyāmi te sphuṭam /
śrutvā tadbhāvanāmetya parāṃ nirduḥkhatāṃ vraja

5.83.3

bhavatāmātmasattaiṣā duḥkhāyaivāntadāyinī /
asatyāmātmanaḥ sattāṃ tadbhavantastyajantviti

5.83.4

madīyenopadeśena sattaiṣā bhavatāṃ kṣayam /
gataiveti sphuṭaṃ manye yūyaṃ hyajñānasaṃbhavāḥ

5.83.5

svasattā sphuṭatāṃ yāti duḥkhāya tava cittaka /
taptakāñcanarullāso dāhāyaiva svapārśvayoḥ

5.83.6

paśya tvayi sati bhrāntajalakallolasaṃkulāḥ /
viśanti kālajaladhiṃ saṃsārasaritāṃ gaṇāḥ

5.83.7

patantyahamahamikāvihitānyonyacintitāḥ /
kuto'pi duḥkhāvalayo dhārā āsāragā iva

5.83.8

parisphuratyaparyantā hṛdayonmūlanodyatā /
ākrandakāriṇī krūrā bhāvābhāvaviṣūcikā

5.83.9

kāsaśvāsaraṇadbhṛṅgā kalevarajaraddrume /
vikasatyamalodyotā jarāmaraṇamañjarī

5.83.10

kallolavyālavalite śarīraśvabhrakoṭare /
ghananīhārakhe svāntaścintācapalamarkaṭī

5.83.11

lobhanāṭyāraṭatpakṣī tīkṣṇayā dvandvatuṇḍayā /
kāyajīrṇadrumādasmādguṇakhaṇḍaṃ nikṛntati

5.83.12

hṛdayāvakaraṃ kīrṇamitaścetaśca karkaśaḥ /
apavitro durācāraḥ kurute kāmakukkuṭaḥ

5.83.13

mahatyāṃ mohayāminyāmulbaṇo'jñānakauśikaḥ /
śmaśāna iva vetālaḥ parivalgati hṛddrume

5.83.14

etāścānyāśca bahvyo'pi tvayīndriyagaṇe sati /
piśācya iva śarvaryāṃ pravalgantyaśubhaśriyaḥ

5.83.15

tvayi tvasati he sādho sarvā eva śubhaśriyaḥ /
prabhāta iva padminyaḥ sālokaṃ vilasantyalam

5.83.15

praśāntamohamihikaṃ rājate hṛdayāmbaram /
nirmalālokavalitaṃ nīrajaskatarāntaram

5.83.17

aśaṅkitanabhaḥkośapatitākulapūravat /
nāpatanti vikalpaughāściraṃ vaikalyakāriṇaḥ

5.83.18

sarvasyāhlādanī śāntā maitrī paramapāvanī /
abhyudeti hṛdo hṛdyā sutaroriva mañjarī

5.83.19

antaśchidravatī jāḍyayuktāyuktaguṇā svayam /
cintā śoṣamupāyāti himadagdheva padminī

5.83.20

ālokaḥ sphuṭatāmantarāyātyajñānasaṃkṣaye /
praśāmyatyambude vyomni śaradīvārkamaṇḍalam

5.83.21

prasannaṃ sphāragāmbhīryamakṣubdhamaparāhatam /
hṛdayaṃ samatāmeti śāntavāta ivārṇavaḥ

5.83.22

amṛtāpūrapūrṇena nityānandamayena ca /
sthīyate puruṣeṇāntaḥ śītena śaśinā yathā

5.83.23

saṃvidaḥ sphuṭatāmantarāyāntyajñānasaṃkṣaye /
saṃvidaṃśaikaviśrāntaṃ samagraṃ sacarācaram

5.83.24

bhāvyate bharitākāraṃ vapurānandamantharam /
na bhavatyasusaṅgānāmāśāpāśavidhāyinām

5.83.25

dagdhānāmiva parṇānāṃ rasānāṃ punarāgatiḥ / /
puṃsāṃ kṣapitasaṃsārajarājanmamahādhvanām

5.83.26

apunarbhramaṇāyātmadrume viśramyate ciram /
evaṃprāyāstathānyāśca bhavanti guṇasaṃpadaḥ

5.83.27

asati tvayi sarvāśinsarvāśākṣayasaṃkṣaye /
pakṣayoretayościttasattāsattāsvarūpayoḥ

5.83.28

yenaiva paśyasi śreyastamevāṅgīkuru kṣaṇam /
svātmabhāvastava sukhaṃ manye mānavatāṃ vara

5.83.29

tameva bhāvayābhāvaṃ sukhatyāgo hi mūḍhatā /
yadi tvasti bhavetsatyamantarbhāvitacetanam

5.83.30

jīvatastattavātyantamabhāvaṃ ka ivecchati /
kiṃtu nāstyasi satyena vadāmi tava sundara

5.83.31

tena mithyaiva jīvāmītyāśayā mā sukhī bhava /
pūrvamevāsi nāstyeva yāvadbhrāntyā tvadastitā

5.83.32

saivedānīṃ vicāreṇa bhṛśaṃ kṣayamupāgatā /
etāvadeva te rūpaṃ sādho yadavicāraṇam

5.83.33

vicāre vihite samyaksamarūpaṃ samaṃ sthitam /
avicārātprajātaṃ tvamanālokāttamo yathā

5.83.34

vicāreṇopaśāntaṃ tvamālokena tamo yathā /
etāvantaṃ sakhe kālaṃ babhūvālpavivekitā

5.83.35

tavānenābhipīnatvamabhūdduḥkhaikakāraṇam /
mohasaṃkalpamātreṇa bālavetālavadbhavet

5.83.36

dvandvaṃ cādyantasaṃkalpakṣīṇaṃ kṣayi bhava sthitam /
idānīmuditaṃ nityaṃ svaprāgrūpe kṣayaṃ gate

5.83.37

vivekasya prasādena vivekāya namo namaḥ /
bahudhāpi prabuddhastvaṃ cittakāpyanubodhitaḥ

5.83.38

cittatāyāṃ pranaṣṭāyāṃ sthitastvaṃ parameśvaraḥ /
prāksvarūpavilāsaste śreyase sthitimāgataḥ

5.83.39

samastavāsanonmuktaḥ saṃpratyasi maheśvaraḥ /
yasyāvivekādutpattiḥ sa vivekādvinaśyati

5.83.40

prakāśena prayātyantamanāloko'bhavattamaḥ /
anicchato'pi te sādho vicāre sthitimāgate

5.83.41

sarvato'yamupāyāto vināśaḥ sukhasiddhaye /
tasmānnāstyasi nirṇītamiti siddhāntayuktibhiḥ

5.83.42

cittendriyeśvara svasti bhavate tvantamāgataḥ /
nityaṃ pūrvamabhūtāya nāstirūpāya saṃprati

5.83.43

bhaviṣyate ca nodarkaṃ svamanaḥ svasti te'stviti /
parinirvāmiśānto'smi diṣṭyāsmi vigatajvaraḥ

5.83.44

svātmanyevāvatiṣṭhe'haṃ turyarūpapade sthitaḥ /
ato nāstyeva nāstyeva saṃsāre cittamasthiti

5.83.45

ātmā tvastveva cāstveva yasmādanyatra vidyate /
ayamātmāhamevāsau nāstyanyanmadṛte kvacit

5.83.46

sphuraccideva bodhātmā sarvatrāhaṃ sthitaḥ sadā /
ayamātmeti kalanā manye no nirmalāntare

5.83.47

pratiyogivyavacchedakalanaikasya vai kutaḥ /
ahaṃ tenāyamātmeti kalanāmanudāharan /
maunī svātmani tiṣṭhāmi taraṅga iva vāriṇi

5.83.48

saṃśāntavāsanamanāśritacetanāṃśa-
maprāṇasaṃcaraṇamastamitāṃśadoṣam /
saṃvedyavarjitamupetya susaṃvidaṃśaṃ
śāmyāmi maunamahameva nirīhamantaḥ

5.83.83

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe cittāsattāvicārayogopadeśo nāma tryaśītitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc