Yoga Vasistha · Chapter 5.80

aśītitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
idamantaḥ kalayato bhogānprati vivekinaḥ /
puraḥsthitānapi sadā spṛhaivāṅga na jāyate

cakṣurālokanāyaiva jīvastu sukhaduḥkhayoḥ /
bhārāyaiva balīvardo bhoktā dravyasya nāyakaḥ

nayane rūpanirmagne kṣobhaḥ ka iva dehinaḥ /
gardabhe palvale magne kaiva senāpateḥ kṣatiḥ

rūpakardamametanmānayanāsvādayādhama /
naśyatyetannimeṣeṇa bhavantamapi hiṃsati

yenaiva saṃkhyā kriyate yenaivā'svā'nugamyate /
tadīyaiḥ karmabhiḥ kṣipraṃ prājñaḥ krūro nibadhyate

utpannadhvaṃsi cāpātamātrahṛdyamasanmayam /
rūpamāśraya mā netra vināśāyāvināśine

sākṣivattvaṃ sthitaṃ netra rūpamātmani tiṣṭhati /
ālokaṃ kālavaśatastvamekaṃ kiṃ pratapyase

salilaspandavaddṛṣṭiḥ picchikevāmbarotthitā /
sujātibandhā sphurati tava citta kimāgatam

kalpāmbhasīva śapharī citte sphuraṇadharmiṇi /
svayaṃ sphuratyahaṃkārastvamayaṃ protthitaḥ kutaḥ

ālokarūpayornityaṃ jaḍayoḥ sphuratormithaḥ /
ādhārādheyayościttaṃ vyarthamākulatā tava

rūpālokamanaskārāḥ parasparamasaṅginaḥ /
saṃpannā iva lakṣyante vadanādarśabimvavat

ajñānajantunā hyete śliṣṭā jātā nirantarāḥ /
ajñāne jñānagilite pṛthaktiṣṭhantyasanmayāḥ

manaḥkalpanayā hyete susaṃbaddhāḥ parasparam /
rūpālokamanaskārā dāruṇī jatunā yathā

svamanomananaṃ tanturmanobhyāsena yatnataḥ /
vicārācchedamāyāti cchinnaivājñānabhāvanā

ajñānasaṃkṣayātkṣīṇe manasīme punarmithaḥ /
rūpālokamanaskārāḥ saṃghaṭṭante na kecana

sarveṣāṃ cittamevāntarindriyāṇāṃ prabodhakam /
tadeva tasmāducchedyaṃ piśāca iva mandirāt

citta valgasi mithyaiva dṛṣṭo'nto bhavato mayā /
ādyantayoḥ sutucchaṃ tvaṃ vartamāne vinaśyasi

mudhā pañcabhirākāraiḥ kimantaḥ parivalgasi /
yastvāṃ svamiti jānāti tasyaiva parivalgasi

tvadvalganaṃ me kumano na manāgapi tuṣṭaye /
māyāmanaḥspanda iva vyarthaṃ vṛttiṣu dahyase

tiṣṭha vā gaccha vā citta nāsi me na ca jīvasi /
prakṛtyāsi mṛtaṃ nityaṃ vicārātsumṛtaṃ smṛtam

nistattvaṃ tvaṃ jaḍaṃ bhrāntaṃ śaṭhaṃ nityamṛtākṛte /
mūḍha eva tvayājñena bādhyo na pravicāravān

vayamajñātavantastvāṃ maurkhyeṇāśu mṛtaṃ bhavat /
mṛtamasmākamadyāsi dīpānāṃ timiraṃ yathā

śaṭhena bhavatā dīrghakālaṃ dehagṛhaṃ mama /
uparuddhamabhūtsarva sādhusaṃsargavarjitam

jaḍe pretasamākāre gate tvayi manaḥśaṭhe /
sarvasajjanasaṃsevyamidaṃ dehagṛhaṃ mama

pūrvamevāsi nāsīstvaṃ saṃpratyeva śaṭhaṃ jagat /
na bhaviṣyasi cedānīṃ vetāla kiṃ na lajjase

saha tṛṣṇāpiśācībhiḥ saha kopādiguhyakaiḥ /
nirgaccha cittavetāla śarīrasadanānmama

diṣṭyā vivekamātreṇa nirgato dehamandirāt /
pramattaścittavetālaḥ kuvṛkaḥ kandarādiva

aho nu citraṃ sumahajjaḍena kṣaṇabhaṅginā /
manaḥśaṭhena sarvo'yaṃ nīto vivaśatāṃ janaḥ

kaste parākramaḥ kiṃ te balaṃ kaste samāśrayaḥ /
yadi valgasi māmekaṃ janānāṃ bādhase mṛtam

sarvathaivāsi na mayā dīnacittaka māryase /
mṛtamityavabuddhaṃ tvamadya kevalamajña he

etāvantamahaṃ kālaṃ tvāṃ jñātvā jīvadāsthiti /
śliṣṭaḥ prabhūtasaṅgāsu ciraṃ saṃsṛtirātriṣu

cittaṃ mṛtaṃ hi nāstīdamityadyādhigataṃ mayā /
tena tvadāśāṃ saṃtyajya tiṣṭhāmyātmani kevalam

diṣṭyā cittaṃ mṛtamiti jñātamadya mayā svayam /
na śaṭhena samaṃ neyaṃ samagraṃ jīvitaṃ nijam

utsārya dehasadanānmanaḥśaṭhamahaṃ kṣaṇāt /
ahaṃ svasthaḥ sthito'smyantarvetālaparivarjitaḥ

cittavetālalabdhena ciraṃ kālaṃ mayātmanā /
kṛtāvikārāvividhāḥ svayaṃ smṛtvā hasāmyaham

cirānnipātito diṣṭyā vicārāsiparārditaḥ /
hṛdgehāccittavetālastālottālasamunnatiḥ

praśānte cittavetāle pavitrāṃ padavīṃ gate /
diṣṭyā śarīranagare sukhaṃ tiṣṭhāmi kevalam

mṛtaṃ mano mṛtā cintā mṛto'haṃkārarākṣasaḥ /
vicāramantreṇa samaḥ svasthastiṣṭhāmi kevalam

kiṃ mano me mamāśā kā ko me'haṃkārako bhavet /
diṣṭyā vyarthaṃ kalatraṃ me naṣṭametadaśeṣataḥ

ekasmai kṛtakṛtyāya nityāya vimalātmane /
nirvikalpacidākhyāya mahyameva namo namaḥ

na śoko'sti na moho'sti na caivāhamahaṃ svayam /
naca nāhaṃ nacānyo'haṃ mahyameva namo namaḥ

na mamāśā na karmāṇi na saṃsāro na kartṛtā /
na bhoktṛtā na deho me mahyameva namo namaḥ

nāhamātmā na vā ko'nyo nāhamasmi na cetaraḥ /
sarvamevāhametasmai mahyameva namo namaḥ

ahamādirahaṃ dhātā cidahaṃ bhuvanānyaham /
mama nāsti vyavacchedo mahyameva namo namaḥ

nirvikārāya nityāya niraṃśāya mahātmane /
sarvasmai sarvakālāya mahyameva namo namaḥ

nīrūpāya nirākhyāya prakāśāya mahātmane /
svayamātmaikasaṃsthāya mahyameva namo namaḥ

samāṃ sarvagatāṃ sūkṣmāṃ jagadekaprakāśinīm /
sattāmupagato'smyantarmahyameva namo namaḥ

sādryabdhyurvī nadī seyaṃ nāhamevāhameva vā /
jagatsarvaṃ padārthāḍhyaṃ mahyameva namo namaḥ

vyapagatamananaṃ samābhirāmaṃ
prakaṭitaviśvamaviśvamapyanantam /
svayamajamajaraṃ guṇādatītaṃ
vapurahamacyutamīśvaraṃ namāmi

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye deva० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe dṛśyadarśanasaṃbandho nāmāśītitamaḥ sargaḥ