Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.77

5.77.77

saptasaptatitamaḥ sargaḥ

5.77.1

śrīrāma uvāca /
samāsena mune bhūyo dṛṣṭatattvacamatkṛteḥ /
kathayodāravṛttāntaṃ kaste vacasi tṛpyati

5.77.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
jīvanmuktasya bahudhā kathitaṃ lakṣaṇaṃ mayā /
bhūyo'pi tvaṃ mahābāho kathyamānamidaṃ śrṛṇu

5.77.3

suṣuptavadidaṃ nityaṃ paśyatyapagataiṣaṇaḥ /
asadrūpamivāsaktaṃ sarvatrākhilamātmavān

5.77.4

kaivalyamiva saṃprāptaḥ parisuptamanā iva /
ghūrṇamāna ivānandī tiṣṭhatyadhigatātmadṛk

5.77.5

nādattamapyupādatte gṛhītamapi pāṇinā /
antarmukhatayodāttarūpayā samayā dhiyā

5.77.6

yantraputrakasaṃcāra itīmaṃ janatākramam /
antaḥsaṃlīnayā dṛṣṭyā paśyanhasati śāntadhīḥ

5.77.7

nāpekṣate bhaviṣyaṃ ca vartamāne na tiṣṭhati /
na saṃsmaratyatītaṃ ca sarvameva karoti ca

5.77.8

suptaḥ prabuddho bhavati prabuddho'pi ca suptavān /
sarvaṃ karma karotyantarna karoti ca kiṃcana

5.77.9

antaḥsarvaparityāgī nityamantaraneṣaṇaḥ /
kurvannapi bahiḥ kāryaṃ samamevāvatiṣṭhate

5.77.10

bahiḥ prakṛtasarveho yathāprāptakriyonmukhaḥ /
svakarmakramasaṃprāptabandhukāryānuvṛttimān

5.77.11

samagrasukhabhogātmā sarvāśāsviva saṃsthitaḥ /
karotyakhilakarmāṇi tyaktakartṛtvavibhramaḥ

5.77.12

udāsīnavadāsīnaḥ prakṛtaḥ kramakarmasu /
nābhivāñchati na dveṣṭi na śocati na hṛṣyati

5.77.13

anubandhapare jantāvasaṃsaktena cetasā /
bhakte bhaktasamācāraḥ śaṭhe śaṭha iva sthitaḥ

5.77.14

bālo bāleṣu vṛddheṣu vṛddho dhīreṣu dhairyavān /
yuvā yauvanavṛtteṣu duḥkhiteṣvanu duḥkhitaḥ

5.77.15

pravṛttavākpuṇyakatho dainyādvyapagatāśayaḥ /
dhīradhīruditānandaḥ peśalaḥ puṇyakīrtanaḥ

5.77.16

prājñaḥ prasannamadhuraḥ pūrṇaḥ svapratibhodaye /
nirastakhedadaurgatyaḥ sarvasminsnigdhabāndhavaḥ

5.77.17

udāracaritākāraḥ samaḥ saumyasukhodadhiḥ /
susnigdhaḥ śītalasparśaḥ pūrṇacandra ivoditaḥ

5.77.18

na tasya sukṛtenārtho na bhogairna ca karmabhiḥ /
na duṣkṛtairna bhogānāṃ saṃtyāgena na bandhubhiḥ

5.77.19

na kāryakāraṇārambhairna niṣkṛtatayā tathā /
na bandhena na mokṣeṇa na pātālena no divā

5.77.20

yathāvastu yathādṛṣṭaṃ jagadekamayātmakam /
tadā bandhavimokṣāṇāṃ na kvacitkṛpaṇaṃ manaḥ

5.77.21

samyagjñānāgninā yasya dagdhāḥ saṃdehajālikāḥ /
niḥśaṅkamalamuḍḍīnastasya cittavihaṅgamaḥ

5.77.22

yasya bhrāntivinirmuktaṃ manaḥ samarasaṃ sthitam /
nāstameti na codeti vyomavatsarvadṛṣṭiṣu

5.77.23

maṃjūṣāyāṃ niṣaṇṇasya yathā bālasya ceṣṭate /
aṅgāvalyanusaṃdhānavarjitaṃ yasya vai tathā

5.77.24

ghūrṇankṣīva ivānandī mandībhūtapunarbhavaḥ /
anupādeyabuddhyā tu na smaratyakṛtaṃ kṛtam

5.77.25

sarva sarvaprakāreṇa gṛhṇāti ca jahāti ca /
anupādeyasarvārtho bālavacca viceṣṭate

5.77.26

sa tiṣṭhannapi kāryeṣu deśakālakriyākramaiḥ /
na kāryasukhaduḥkhābhyāṃ manāgapi hi gṛhyate

5.77.27

bahiḥ prakṛtasarvārtho'pyantaḥ punaranīhayā /
na sattāṃ yojayatyarthe na phalānyanudhāvati

5.77.28

nopekṣate duḥkhadaśāṃ na sukhāśāmapekṣate /
kāryodaye naiti mudaṃ kāryanāśe na khidyate

5.77.29

api śītarucāvarke sutapte'pīndumaṇḍale /
apyadhaḥ prasaratyagnau vismayo'sya na jāyate

5.77.30

cidātmana imā itthaṃ prasphurantīha śaktayaḥ /
ityasyāścaryajāleṣu nābhyudeti kutūhalam

5.77.31

na dayādainyamādatte na krauryamanudhāvati /
na lajjāmanusaṃdhatte nālajjatvaṃ ca gacchati

5.77.32

na kadācana dīnātmā noddhatātmā kadācana /
na pramatto na khinnātmā nodvigno na ca harṣavān

5.77.33

nāsya cetasi susphāre śaradambaranirmale /
kopādayaḥ prajāyante nabhasīva navāṅkurāḥ

5.77.34

anāratapatajjātabhūtāyāṃ jagataḥ sthitau /
kva kathaṃ kila kāsau syātsukhitā'sukhitāthavā

5.77.35

phenājavaṃ javībhāve jale bhūtakrame tathā /
kva kiledaṃ kutaḥ ko'taḥ prasaṅgaḥ sukhaduḥkhayoḥ

5.77.36

bhāvābhāvairaparyantairajasraṃ jantusaṃbhavaiḥ /
na viśīryanti nodyanti dṛṣṭisṛṣṭikṣamā narāḥ

5.77.37

nimeṣaṃ prati yāminyāṃ yathānyāḥ svapnadṛṣṭayaḥ /
kṣaṇotpattivināśinyastathaitā lokadṛṣṭayaḥ

5.77.38

anāratasamutpattāvanāratavināśini /
kaḥ kramo dagdhasaṃsāre kāruṇyānandayoriha

5.77.39

śubhābhāvātsukhābhāve sthitiṃ yāte vilakṣaṇāḥ /
kīdṛśyaḥ kathamāyātāḥ kva vā tā duḥkhasaṃvidaḥ

5.77.40

sukhasaṃvedanāntotthā svabījaṃ vitanoti yā /
śāntā duḥkhadaśā seyaṃ kathamantarhite sukhe

5.77.41

kṣīṇābhyāṃ sukhaduḥkhābhyāṃ heyopādeyayoḥ kṣaye /
īpsitānīpsite kva sto galite'tha śubhāśubhe

5.77.42

ramyāramyadṛśornāśādyāte bhogābhivāñchane /
nairāśye saṃtataṃ prauḍhe himavadvigalenmanaḥ

5.77.43

āmūlānmanasi kṣīṇe saṃkalpasya kathā ca kā /
tileṣvivātidagdheṣu tailasya kalanā kutaḥ

5.77.44

bhāveṣvabhāvaghanabhāvanayā mahātmā
nirmuktasaṃkalanamambaravatsthiteṣu /
cittaṃ prati svamudito vitataikarūpī
jñastiṣṭhati svapiti jīvati nityatṛptaḥ

5.77.77

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe jīvanmuktasvarūpavarṇanaṃ nāma saptasaptatitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc