Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.67

5.67.67

saptaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

5.67.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
evaṃ tau kuśalapraśnaṃ kṛtavantau parasparam /
kālenāsādya vimalaṃ jñānaṃ mokṣaṃ tato gatau

5.67.2

tato vacmi mahābāho yathā jñānetarā gatiḥ /
nāsti saṃsārataraṇe pāśabandhasya cetasaḥ

5.67.3

idaṃ bhavyamaterduḥkhamanantamapi pelavam /
kukhagasyā'taro'mbhodhiḥ sarpārergoṣpadāyate

5.67.4

dehātītā mahātmānaścinmātrasvātmani sthitāḥ /
dūrāddehaṃ samīkṣante prekṣako janatāmiva

5.67.5

dehe duḥkhātisaṃkṣubdhe kā naḥ kṣatirupasthitā /
rathe vidhurite bhagne sāratheḥ keva khaṇḍanā

5.67.6

manasi kṣubdhatāṃ yāte cittvasyāṅga kimāgatam /
taraṅgajalasaṃtāne vaiparītyaṃ kimambudheḥ

5.67.7

ke'bhavanpayasāṃ haṃsāḥ payasāmupalāśca ke /
kāḥ śilāḥ kila dārūṇāṃ ke bhogāḥ paramātmanaḥ

5.67.8

saṃbandhaḥ ka iva śrīman śailāparasamudrayoḥ /
antare girisaṃbādhe kaśca cittattvabandhayoḥ

5.67.9

apyutsaṅgohyamānāni padmāni saridambhasām /
kāni nāma bhavantīha śarīrāṇi tathātmanaḥ

5.67.10

saṃghaṭṭātkāṣṭhapayasoryathottuṅgāḥ kaṇādayaḥ /
dehātmanoḥ samāyogāttathaitāścittavṛttayaḥ

5.67.11

saṃbandhāddārupayasāṃ pratibimbāni dāruṇaḥ /
yathā payasi lakṣyante śarīrāṇi tathātmani

5.67.12

yathā darpaṇavīcyādau pratibimbāni vastutaḥ /
nāsatyāni ca satyāni śarīrāṇi tathātmanaḥ

5.67.13

dāruvāryupalāsphoṭe duḥkhitā na yathā kvacit /
saṃyukteṣu viyukteṣu na tathā pañcasu kṣatiḥ

5.67.14

dārusaṃśleṣitāttoyātkampaśabdādayo yathā /
prajāyante tathaivāsmāddehāccitparibodhitāt

5.67.15

na śuddhajaḍayoretāḥ saṃvidaściccharīrayoḥ /
etā hyajñānamātrasya tasminnaṣṭe cideva naḥ

5.67.16

yathā na kasyacidvāridāruśleṣe'nubhūtayaḥ /
tathā na kasyaciddehadehisaṅge'nubhūtayaḥ

5.67.17

ajñasyāyaṃ yathā dṛṣṭaḥ saṃsāraḥ satyatāṃ gataḥ /
na jñasyāyaṃ yathābhūtaḥ saṃsāraḥ satyatāṃ gataḥ

5.67.18

antaḥsaṅgavihīnāstu yathā snehā dṛṣajjale /
tathāsaktamanovṛttau bāhyabhogānubhūtayaḥ

5.67.19

antaḥsaṅgena rahito yadvatsalilakāṣṭhayoḥ /
saṃbandhastadvadevāntarasaṅgo dehadehinoḥ

5.67.20

antaḥsaṅgena rahitaḥ saṃbandho jalakāṣṭhayoḥ /
sa dehadehinoścaivaṃ pratibimbāmbhasostathā

5.67.21

sthitā sarvatra saṃvittiḥ śuddhā saṃvedyavarjitā /
dvitvopalāñchitā tvanyā duḥsaṃvittirna vidyate

5.67.22

aduḥkhameti duḥkhitvamantaḥsaṃvedanā sphuṭam /
sphāro bhavati vetālo vetālatvena bhāvitaḥ

5.67.23

asaṃbandho'pi saṃbandho bhavatyantarviniścayāt /
svapnāṅganāsuratavatsthāṇuvetālasaṅgavat

5.67.24

asatprāyo hi saṃbandho yathā salilakāṣṭhayoḥ /
tathaiva mithyāsaṃbandhaḥ śarīraparamātmanoḥ

5.67.25

antaḥsaṅgaṃ vinā nāmbu kāṣṭhapātaiḥ pragṛhyate /
ātmā'ṅgasaṅgarahito dehaduḥkhairna dahyate

5.67.26

dehabhāvanayaivātmā dehaduḥkhavaśe sthitaḥ /
tattyāgena tato mukto bhavatīti vidurbudhāḥ

5.67.27

antaḥsaṅgavihīnatvādduḥkhavantyaṅga no yathā /
patrāmbumaladārūṇi śliṣṭānyapi parasparam

5.67.28

antaḥsaṅgena rahitā yānti nirduḥkhatāṃ parām /
śliṣṭānyapi tathaivātmadehendriyamanāṃsyalam

5.67.29

antaḥsaṅgo hi saṃsāre sarveṣāṃ rāma dehinām /
jarāmaraṇamohānāṃ tarūṇāṃ bījakāraṇam

5.67.30

antaḥsaṃsaṅgavāñjanturmagnaḥ saṃsārasāgare /
antaḥsaṃsaktimuktastu tīrṇaḥ saṃsārasāgarāt

5.67.31

antaḥsaṃsaṅgavaccittaṃ śataśākhamivocyate /
antaḥsaṃsaṅgarahitaṃ vilīnaṃ cittamucyate

5.67.32

bhagnasphaṭikavadviddhi manaḥ saktamapāvanam /
abhagnasphaṭikābhāsamasaktaṃ viddhi me manaḥ

5.67.33

asaktaṃ nirmalaṃ cittaṃ muktaṃ saṃsāryapi sphuṭam /
saktaṃ tu dīrghatapasā yuktamapyatibandhavat

5.67.34

antaḥsaktaṃ mano baddhaṃ muktaṃ saktivivarjitam /
antaḥsaṃsaktirevaikaṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ

5.67.35

antaḥsaṃsaktimuktasya kurvato'pi na kartṛtā /
guṇadoṣavatī toye dāruvāhananauryathā

5.67.36

antaḥsaṃsaktito jantorakarturapi kartṛtā /
sukhaduḥkhavati svapne saṃbhramonmukhatā yathā

5.67.37

citte kartari kartṛtvamadehasyāpi vidyate /
svapnādāviva vikṣubdhasukhaduḥkhadṛśopamam

5.67.38

akartari manasyantarakartṛtvaṃ sphuṭaṃ bhavet /
śūnyacitto hi puruṣaḥ kurvannapi na cetati

5.67.39

cetasā kṛtamāpnoṣi cetasā na kṛtaṃ tu na /
na kvacitkāraṇe deho na ca cittena kartṛtā

5.67.40

asaṃsaktamakarteva kurvadeva mano viduḥ /
na karmaphalabhoktṛtvamasaktaṃ pratipadyate

5.67.41

brahmahatyāśvamedhābhyāmasaṃsakto na lipyate /
dūrasthakāntāsaṃlīnamanāḥ kāryairivāgragaiḥ

5.67.42

antaḥsaṃsaktinirmukto jīvo madhuravṛttimān /
bahiḥkurvannakurvanvā kartā bhoktā na hi kvacit

5.67.43

antaḥsaṃsaktimuktaṃ yanmanaḥ syāttadakartṛkam /
tadvimuktaṃ praśāntaṃ tattadyuktaṃ tadalepakam

5.67.44

tasmātsarvapadārthānāṃ śliṣṭānāṃ niścitaṃ bahiḥ /
sarvaduḥkhakarīṃ krūrāmantaḥsaktiṃ vivarjayet

5.67.45

virahitamalamantaḥsaṅgadoṣeṇa cetaḥ
śamamupagatamādyaṃ vyomavannirmalābham /
sakalamalavimuktenātmanaikatvameti
sthiramaṇinibhamambhovāriṇī vārinīle

5.67.67

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe antaḥsaṃsaṅgavicāro nāma saptaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc