Yoga Vasistha · Chapter 5.66

śrīvasiṣṭha uvāca /
atiśokaparābhūtau tasthaturdṛḍhatāpasau /
tāpasaṃśuṣkasarvāṅgau tāvaraṇyadrumāviva

viraktau vipine kālaṃ kṣepayāmāsaturdvijau /
viyūthāviva sāraṅgāvanāsthāmāgatau parām

jagmurdināni māsāśca varṣāṇyatha tayostadā /
kramādvāvapi saṃyātau jarāṃ śvabhradrumāviva

aprāptavimalajñānau cirājjarjaratāpasau /
tāvekadā saṃghaṭitāvidamanyonyamūcatuḥ

vilāsa uvāca /
jīvitāgryadrumaphala hṛdāvāsāmṛtāmbudhe /
jagatyasminmahābandho bhāsa svāgatamastu te

etāvatyo dināvallayo madviyogavatā tvayā /
vada kva kṣapitāḥ sādho kaccitte saphalaṃ tapaḥ

kaccitte vijvarā buddhiḥ kañcijjātastvamātmavān /
kaccitphalitavidyastvaṃ kaccitkuśalavānasi

śrīvasiṣṭha uvāca /
ityuktavantaṃ saṃsārasamudvignamalaṃ tathā /
prāhāprāptamahājñānaṃ suhṛtsuhṛdamādarāt

bhāsa uvāca /
sādho svāgatatādyaiva diṣṭyā dṛṣṭo'si mānada /
kuśalaṃ tu kuto'smākaṃ saṃsāre tiṣṭhatāmiha

yāvannādhigataṃ jñeyaṃ yāvatkṣīṇā na cittabhūḥ /
yāvattīrṇo na saṃsārastāvanme kuśalaṃ kutaḥ

āśā yāvadaśeṣeṇa na lūnāścittasaṃbhavāḥ /
vīrudho dātrakeṇeva tāvannaḥ kuśalaṃ kutaḥ

yāvannādhigataṃ jñānaṃ yāvanna samatoditā /
yāvannābhyudito bodhastāvannaḥ kuśalaṃ kutaḥ

ātmalābhaṃ vinā sādho vinā jñānamahauṣadham /
udeti punareveyaṃ duḥsaṃsṛtiviṣūcikā

śaiśavāṅkuritojjṛmbhānnavayauvanapallavaḥ /
jarākusumito'bhyeti punaḥ saṃsāradurdrumaḥ

kāyajīrṇatarorasmādbāndhavākrandaṣaṭpadā /
jarākusumitodeti punarmaraṇamañjarī

bhuktakarmartuvirasā purāṇadivasombhitā /
nīyate nīrasaprāyā punaḥ saṃvatsarāvalī

mahādarīṣu dehādrestṛṣṇākaṇṭakitāsvapi /
phalavyālāsu ca punaḥ kriyāsu pariluṭhyate

duḥkhaiḥ sukhalavākārairdīrghādīrghaiḥ śubhāśubhaiḥ /
aparyāptāgamāpāyāḥ prayāntyāyānti rātrayaḥ

ayathārthakriyārambhaiḥ kadāśāveśapallavaiḥ /
kṣīyate karmabhistucchairāyurāhatakarmabhiḥ

unmūlitāśrayālāno manomattamataṅgajaḥ /
tṛṣṇākareṇukonnidro dūraṃ viparidhāvati

jihvācapalatālagnaḥ kāyadrumamahālaye /
pataccintāmaṇau vṛddho garddhagṛdhro vivardhate

nīrasā niḥsukhā laghvī patatpelavagātrikā /
jīrṇaparṇasavarṇeyaṃ kṣīyate divasāvalī

avamānarajodhvastamastaṃgatavapuḥśriyam /
mukhaṃ dhūsaratāmeti himaiḥ padmamivāhatam

śuṣyataḥ kāyasarasaḥ pragaladyauvanāmbhasaḥ /
rājahaṃsaḥ kṣaṇādāyuranivarti palāyate

kālānilabaloddhūtājjarjarājjīvitadrumāt /
bhogapuṣpāṇi divasaparṇāni nipatantyadhaḥ

bhogabhogiśriteṣvantarduḥkhadarduradhāriṣu /
manomohāndhakūpeṣu pūreṣu vinimajjati

nānānurañjanāspṛṣṭā tṛṣṇā taralapelavā /
caityamagrapatākeva dūraṃ samadhirohati

asya saṃsāratantrasya bṛhatkālavilāspadaḥ /
jīvitāśāmayaṃ tantumantakākhurnikṛntati

yauvanotkaṭakallolā vahallolāsiphenilā /
parāvartamahāvartā yāti jīvitadurnadī

kalākulajagatkāryakallolākulasaṃkulā /
kriyāsaridaparyantā vahatyākulakoṭarā

anantā bandhujanatānadyo gambhīrakoṭare /
ajasraṃ nipatantyetā vitate kālasāgare

deharatnaśalākeyaṃ nāśapaṅkārṇavodare /
na jñāyate kva magneti tāta janmani janmani

cintācakre ciraṃ baddhaṃ kukriyācāracañcuram /
ceto bhramati sāmudre gartāvarte tṛṇaṃ yathā

uhyamānamananteṣu cetaḥ kāryamahormiṣu /
kṣaṇameti na viśrāntiṃ cintātāṇḍavitāśayam

idaṃ kṛtaṃ karomīdaṃ kariṣyāmīdamityalam /
kalanājālavalitā mūrcchitā matipakṣiṇī

ayaṃ suhṛdayaṃ śatruriti dvandvamahādvipaḥ /
vinikṛntati marmāṇi yathā nīlotpalāni me

cintānadyā mahāvarte vīcikānicaye ciram /
kṣaṇāducchūnatāmeti manomīnaḥ kṣaṇādgatiḥ

anātmīyāni duḥkhāni bahūnyevaṃvidhānyayam /
ātmabuddhyā vicinvāno jano gacchati dīnatām //
bahuvidhasukhaduḥkhamadhyapātī
vitatajarāmaraṇapravātabhagnaḥ /
jagadudaragirau luṭhañjano'yaṃ
gatarasaparṇavadeti jarjaratvam

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० upaśamaprakaraṇe bhāsavilāsavṛttānte anityatāpratipādanaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭitamaḥ sargaḥ