Yoga Vasistha · Chapter 5.55

śrīrāma uvāca /
ātmajñānadinaikārka matsaṃśayatṛṇānala /
ajñānadāhaśītāṃśo sattāsāmānyamīśa kim

śrīvasiṣṭha uvāca /
yadā saṃkṣīyate cittamabhāvātyantabhāvanāt /
citsāmānyasvarūpasya sattāsāmānyatā tadā

nūnaṃ cetyāṃśarahitā cidyadātmani līyate /
asadrūpavadatyacchā sattāsāmānyatā tadā

yadā sarvamidaṃ kiṃcitsabāhyābhyantarātmakam /
apalapya vaseccetaḥ sattāsāmānyatā tadā

yadā sarvāṇi dṛśyāni sattāsāmānyavedanam /
svarūpeṇa svarūpābhaṃ sattāsāmānyatā tadā

kūrmo'ṅgānīva dṛśyāni līyante svātmanātmani /
abhāvitānyeva yadā sattāsāmānyatā tadā

dṛṣṭireṣā hi paramā sadehādehayoḥ sadā /
muktayoḥ saṃbhavatyeva turyātītapadopamā

vyutthitasya bhavatyeṣā samādhisthasya cānagha /
jñasya kevalamajñasya na bhavatyeva bodhajā

asyāṃ dṛśi sthitāḥ sarve jīvanmuktā mahāśayāḥ /
siddhā rasā iva bhuvi vyomavīthyāmivānilāḥ

asmatprabhṛtayaḥ sarve nāradādyāśca rāghava /
brahmaviṣṇvīśvarādyāśca dṛṣṭāvasyāṃ vyavasthitāḥ

etāmālambya padavīṃ samastabhayanāśinīm /
uddālako'sāvavasadyāvadicchaṃ jagadgṛhe

atha kālena bahunā buddhistasya babhūva ha /
videhamuktastiṣṭhāmi dehaṃ tyaktveti niścalā

evaṃ cintitavānadrerguhāyāṃ pallavāsane /
baddhapadmāsanastasthāvardhonmīlitalocanaḥ

saṃyamya gudasaṃrodhāddvārāṇi nava cetasaḥ /
mātrāsparśānvicinvāno bhāvitasvāṅgaciddhanaḥ

saṃruddhaprāṇapavanaḥ samasaṃsthānakandharaḥ /
tālumūlatalālagnajihvāmūlo lasanmukhaḥ

na bahirnāntare nādho nordhve nārthe na śūnyake /
saṃyojitamanodṛṣṭirdantairdantānasaṃspṛśan

prāṇapravāhasaṃrodhasamaḥ svacchānanacchaviḥ /
aṅga citsaṃviduttānaromakaṇṭakitāṅgabhūḥ

aṅgacitsaṃvidābhyāsāccitsāmānyamupādade /
tadabhyāsādavāpāntarānandaspandamuttamam

tadāsvādanato līnacitsāmānyadaśākramam /
viśvaṃbharamanantātma sattāsāmānyamāyayau

tasthau samasamābhogaḥ parāṃ viśrāntimāgataḥ /
anānandasamānandamugdhamugdhamukhadyutiḥ

saṃśāntānandapulakaḥ padaṃ prāpyāmalaṃ gataḥ /
cirakālaparikṣīṇamananādibhavabhramaḥ

babhūva sa mahāsattvo lipikarmārpitopamaḥ /
samaḥ kalāvapūrṇena śaradacchāmbarendunā

upaśaśāma śanairdivasairasau
katipayaiḥ svapade vimalātmani /
tarurasaḥ śaradanta ivāmale
ravikaraujasi janmadaśātigaḥ

gatasakalavikalpo nirvikāro'bhirāmaḥ
sakalamalavilāsopādhinirmuktamūrtiḥ /
vigalitasukhamādyaṃ tatsukhaṃ prāpa yasmiṃ-
stṛṇamiva jalarāśāvūhyate śakralakṣmīḥ

aparimitanabhontarvyāpidigvyāpi pūrṇaṃ
bhuvanabharaṇaśīlaṃ bhūribhavyopasevyam /
kathanaguṇamatītaṃ satyamānandamādyaṃ
paramasukhamanantaṃ brāhmaṇo'sau babhūva

gatavati padamādyaṃ cetasi svacchabhāvaṃ
dvijatanuratha māsaiḥ sopaviṣṭaiva ṣaḍbhiḥ /
ravikaraparitaptā vātabhāṃkāraramyā
tanutarubhujatantrī śailavīṇā babhūva

atha bahutarakālenaitadadrerbhuvaṃ tā-
mupayayuragakanyā'saṃyutā mātaraḥ khāt /
abhimataphalasiddhyau saṃyutā eva sarvā
analamiva śikhānāṃ paṅktayaḥ piṅgakeśyaḥ

dinakarakaraśuṣkaṃ viprakaṃkālakaṃ ta
jjhaṭiti mukuṭakoṭau khaḍgakhaṭvāṅgamadhye /
sakalavibudhavandyā khiṃkhinī devadevī
niśi navataravṛttākāntakāntiṃ cakāra

ityuddālakadehakaṃ suvilasanmāyūrabarhavraja-
vyālolābdalave navairvivalite mandāramālāgaṇaiḥ /
śete khiṃkhinikā mahābhagavatī līlālalāme latā-
jāle bhṛṅga ivāntapuṣpapaṭale paścādupāgacchati

eṣoddālakacittavṛttikalanāvallī vivekasphura-
tsvānandapravikāsabhāsikusumā hṛtkānane vistṛtā //
rūḍhā yasya kadācideva viharannapyeva sacchāyayā
nāsāveti viyogameti saphalenoccaistarāṃ saṃgamam

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye devadūtokte bho० upaśamaprakaraṇe uddālakanirvāṇaṃ nāma pañcapañcāśaḥ sargaḥ