Yoga Vasistha · Chapter 5.44

catuścatvāriṃśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
rāmāparyavasāneyaṃ māyā saṃsṛtināmikā /
ātmacittajayenaiva kṣayamāyāti nānyathā //
jaganmāyāprapañcasya vaicitryapratipattaye /
itihāsamimaṃ vakṣye śrṛṇuṣvāvahito'nagha

astyasminvasudhāpīṭhe kosalo nāma maṇḍalaḥ /
kalpavṛkṣavanaṃ merāviva ratnagaṇākaraḥ

tatrābhūdbrāhmaṇaḥ kaścidguṇī gādhiriti śrutaḥ /
paramaśrotriyo dhīmāndharmamūrtiriva sthitaḥ

ābālyātpraviraktena cetasā sa vyarājata /
niṣkalaṅkāvadātena bhuvanaṃ nabhasā yathā

kimapyabhimataṃ kāryaṃ vinidhāya svacetasi /
bandhuvṛndādviniṣkramya tapastaptuṃ vanaṃ yayau

utphullakamalaṃ prāpa sarastatra sa viprarāṭ /
candraḥ prasannavimalaṃ tārāsāramivāmbaram

āśauridarśanaṃ tasmiṃstaporthaṃ sarasi dvijaḥ /
ākaṇṭhamambunirmagnaḥ prāvṛṭpadma ivāviśat

yayau māsāṣṭakaṃ tasya magnasya saraso'mbhasi /
vāsapaṅkajasaṃkocamanāgbhagnamukhacchaveḥ

athainaṃ tapasā taptamājagāmaikadā hariḥ /
nidāghārtaṃ ghanaḥ śyāmaḥ prāvṛṣīva dharātalam

śrībhagavānuvāca /
viprottiṣṭha payomadhyādgṛhāṇābhimataṃ varam /
abhīpsitaphalopeto jātaste niyamadrumaḥ

brāhmaṇa uvāca /
asaṃkhyeyajagadbhūtahṛtpadmakuharāline /
jagattrayekanalinīsarase viṣṇave namaḥ

māyāmimāṃ tvadracitāṃ bhagavanpāramātmikīm /
draṣṭumicchāmi saṃsāranāmnīmāndhyaikakāriṇīm

śrīvasiṣṭha uvāca /
imāṃ drakṣyasi māyāṃ tvaṃ tatastyakṣyasi cetyajaḥ /
uktvā yayāvadṛśyatvaṃ gāndharvamiva pattanam

gate viṣṇau samuttasthau jalātsa brāhmaṇeśvaraḥ /
śītalāmalamūrtitvādinduḥ kṣīrodakādiva

babhūva parituṣṭātmā darśanena jagatpateḥ /
darśanasparśanairindorutphullamiva kairavam

athāsya katicittasmindivasā niryayurvane /
harisaṃdarśanānandavato brāhmaṇakarmaṇā

ekadārabdhavānsnānaṃ sarasyuditapaṅkaje /
cintayanvaiṣṇavaṃ vākyaṃ maharṣiriva mānase

atha snānavidhāvantarjalameṣa cakāra ha /
sakalāghavighātārthaṃ parivartamivātmanā

antarjalavidhau tasminvismṛtadhyānamantradhīḥ /
paryastasaṃvitprasaraḥ so'paśyajjalamadhyataḥ

mṛtamātmānamātmīye sadane śocyatāṃ gatam /
patitaṃ vātavegena kandarāntariva drumam

prāṇāpānapravāheṇa muktamantamupāgatam /
saṃśāntāvayavaspandaṃ nirvāta iva khaṇḍakam

pāṇḍurānanamāmlānaṃ vṛkṣaparṇamivārasam /
śavībhūtamivāglānaṃ chinnanālamivāmbujam

viparyastekṣaṇaṃ prātarmagnatāramivāmbaram /
sāvagrahamiva grāmaṃ sarvataḥ pāṃsudhūsaram

bāṣpaklinnamukhairdīnaiḥ karuṇākrandakāribhiḥ /
āvṛtaṃ bandhubhiḥ khinnaiḥ kurarairiva pādapam

setubhaṃgagaladvārihriyamāṇamukhābjayā /
nalinyā samadharmiṇyā bhāryayā pādayoḥ śritam

tārākrandaraṇadrephapralāpālāpalubdhayā /
mātrā gṛhītaṃ cibuke navavyañjanalāñchite

anyaiḥ pārśvagatairdīnaiḥ sravadaśrumukhairjanaiḥ /
śritaṃ galadavaśyāyaiḥ śuṣkaparṇairiva drumam

viyogabhītyā saṃyogaparihāraparairiva /
dūraṃ viprasṛtairaṅgairanātmīyairivāvṛtam

parasparamalagnābhyāmoṣṭhābhyāṃ daśanaiḥ sitaiḥ /
savirāgamivāmlānairhasantaṃ svātmajīvitam

maunadhyānamivāpannaṃ paṅkādiva vinirmitam /
aprabodhāya saṃsuptaṃ viśrāmyantamivoccakaiḥ

bāndhavākrandasaṃrambhakolāhalagatā giraḥ /
snehabhāvavicārārthaṃ śrṛṇvantamiva yatnataḥ

atha tatkālakallolapralāpākulaceṣṭitaiḥ /
sorastāḍanamūrcchotthanetravārivahāplutaiḥ

krameṇa svajanaiḥ kṣubdhaistārākrandādighargharaiḥ /
niṣkālitamamaṅgalyamapunardarśanāya vai

nītaṃ śmaśānaṃ māṃsāntravasāpaṅkakalaṅkitam /
śuṣkāśuṣkarasaklinnaṃ kaṃkālaśatasaṃkulam

gṛdhrābhracchannasūryāṃśucitājvalananistamaḥ /
śivāśivamukhajvālājālapallavitāvani

vahadraktasaritsnātamagnakaṅkogravāyasam /
raktārdratantrīprasarajālābaddhajaratkhagam

tatra te jvalane dīpte cakrustaṃ bhasmasācchavam /
bāndhavāḥ salilāpūraṃ samudrā iva vāḍave

citiścaṭacaṭāsphoṭaiḥ śavamāśu dadāha sā /
śuṣkendhanabahūcchūnajvālājālajaṭāvalī

abhyullasatkaṭakaṭāravamuktagandha-
vyāptāmbuvāhapaṭalo'sthicayaṃ hutāśaḥ /
dantī sarandhramiva veṇuvanaṃ samantā-
dudvāntamedurarasaṃ dalayāṃcakāra

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe gādhivṛttānte gādhivināśo nāma catuścatvāriṃśaḥ sargaḥ