Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.35

5.35.35

pañcatriṃśaḥ sargaḥ

5.35.1

prahlāda uvāca /
omityekocitākāro vikāraparivarjitaḥ /
ātmaivāyamidaṃ sarvaṃ yatkiṃcijjagatīgatam

5.35.2

medosthimāṃsamajjāsṛgatīto'pyeṣa cetanaḥ /
antarastho hi sūryādīnprakāśayati dīpakaḥ

5.35.3

uṣṇīkaroti dahanaṃ rasayatyamṛtaṃ rasam /
indriyānubhavānbhuṅkate bhogānivamahīpatiḥ

5.35.4

tiṣṭhannapi hi nāsīno gacchannapi na gacchati /
śānto'pi vyavahārasthaḥ kurvannapi na lipyate

5.35.5

pūrvamadya tathedānīmihāmutrobhayatra ca /
vihito'vihito'pyeṣa samaḥ sarvāsu vṛttiṣu

5.35.6

udbhavatyabhayo bhāvaṃ bhuvanāni tatastataḥ /
brahmāditṛṇaparyantaṃ jagadāvartayansthitaḥ

5.35.7

nityaspandamayo nityamapi devātsadāgateḥ /
sthāṇorapyakriyo nityamākāśādapyalepakaḥ

5.35.8

manāṃsi kṣobhayatyeṣa pallavānīva mārutaḥ /
vāhayatyakṣapaṅkatiṃ svāmaśvālīmiva sārathiḥ

5.35.9

atidurvidhavaddehagehe karmarataḥ sadā /
samrāḍivātmani svasthaḥ saṃsthito bhogabhugvibhuḥ

5.35.10

eṣa eva sadā'nviṣyaḥ stutyo dhyātavya eva tu /
jarāmaraṇasaṃmohādanenottīrya gamyate

5.35.11

sulabhaścāyamatyantaṃ sujeyaścāptabandhuvat /
śarīrapadmakuhare sarveṣāmeva ṣaṭpadaḥ

5.35.12

anākruṣṭo'pyanāhūtaḥ svadehādeva labhyate /
manāgevopahūto'pi kṣaṇādbhavati sanmukhaḥ

5.35.13

nāsya saṃsevyamānasya sarvasaṃpattiśālinaḥ /
dhanānāmīśvarasyeva smayo garvo yathā bhavet

5.35.14

āmoda iva puṣpeṣu tailaṃ tilakaṇeṣviva /
rasajātiṣvivāsvādo devo deheṣu saṃsthitaḥ

5.35.15

avicāravaśādeṣa hṛdayastho'pi cetanaḥ /
na jñāyate cirādṛṣṭo dṛṣṭabandhurivāgrataḥ

5.35.16

vicāraṇāparijñāta etasminparameśvare /
abhyudeti parānando labdhe priyajane yathā

5.35.17

asmindṛṣṭe pare bandhāvuddāmānandadāyini /
āyānti dṛṣṭayastāstā yābhirbhaṅgo vilīyate

5.35.18

truṭyante sarvataḥ pāśāḥ kṣīyante sarvaśatravaḥ /
na kṛntanti manāṃsyāśā gṛhāṇīva durākhavaḥ

5.35.19

asmindṛṣṭe jagaddṛṣṭaṃ śrute'sminsakalaṃ śrutam /
spṛṣṭecāsmiñjagatspṛṣṭaṃ sthite'sminsaṃsthitaṃ jagat

5.35.20

eṣa jāgarti suptānāṃ praharatyavivekinām /
haratyāpadamārtānāṃ vitaratyamahātmanām

5.35.21

vicaratyeṣa lokeṣu jīva eva jagatsthitau /
vilasatyeva bhogeṣu prasphuratyeva vastuṣu

5.35.22

ātmanātmānamevātaḥ śāntenānubhavanbhavī /
sthitaḥ sarveṣu deheṣu tīkṣṇatvaṃ mariceṣviva

5.35.23

cetanākalanārūpī sabāhyābhyantarāśritaḥ /
jagatpadārthasaṃbhāre sattāsāmānyamāsthitaḥ

5.35.24

eṣa śūnyatvamākāśe spanda eṣa sadāgatau /
prakāśaścaiva tejastu payassveṣa rasaḥ paraḥ

5.35.25

kāṭhinyamavanāvevamauṣṇyameva hutāśane /
śaityameṣa niśānāthe sattā caiṣa jagadgaṇe

5.35.26

maṣīpiṇḍe yathā kārṣṇyaṃ śaityaṃ himakaṇe yathā /
yathā puṣpeṣu saugandhyaṃ dehe dehapatistathā

5.35.27

yathā sarvagatā sattā kālaḥ sarvagato yathā /
prabhuśaktirmahī yasya sarvadeśagatā yathā

5.35.28

rūpālokamanaskārayuktaṃ sattvaṃ tathātmanaḥ /
nityaḥ so'yaṃ mahādevo devānāmeva bodhakaḥ

5.35.29

ahamevāsmi me nāsti kalanāpi kiletarā /
reṇunevāṇunā vyomni padmapatramivāmbhasā

5.35.30

saṃbhrameṇeva pāṣāṇe saṃbandho mayi netaraiḥ /
sukhaduḥkhaśriyo dehe mā patantu patantu vā

5.35.31

tumbakopari dhārāśca kā naḥ kṣatirupasthitā /
dīpāṅgātigato rajvā nāloko badhyate yathā

5.35.32

tathā nāyamahaṃ baddhaḥ sarvabhāvagaṇātigaḥ /
saṃbandhaḥ ko'stu naḥ kāmairbhāvābhāvairathendriyaiḥ

5.35.35

kena saṃbadhyate vyoma kena saṃbādhyate manaḥ /
śarīre śatadhā yāte khaṇḍanā kā śarīriṇaḥ

5.35.34

kumbhe bhagne kṣate kṣīṇe kumbhākāśasya kā kṣatiḥ /
piśācaka ivādṛśyo mano nāmoditaṃ mudhā

5.35.35

jaḍe tasminkṣate bodhātkā naḥ kṣatirupasthitā /
sukhaduḥkhamayī yasya vāsanā tanmano mama

5.35.36

abhavatpūrvamadyaikā saṃpannā'tanunirvṛtiḥ /
anyo bhuṅkte'nya ādatte'pyanyasyānarthasaṃkaṭaḥ

5.35.37

anyaḥ paśyatyaho maurkhyaṃ kasyeyaṃ khalu cakrikā /
bhuṅkte prakṛtirādatte manodehasya saṃkaṭaḥ

5.35.38

duṣṭātmā maurkhyamastīha na kiṃcitkevale kṣatiḥ /
na me bhogasthitau vāñchā na ca bhogavivarjane

5.35.39

yadāyāti tadāyātu yatprayāti prayātu tat /
sukheṣu mama nāpekṣā nopekṣā duḥkhavṛttiṣu

5.35.40

sukhaduḥkhānyupāyāntu yāntu vāpyahameṣu kaḥ /
vāsanā vividhā dehe tvastaṃ codayameva vā

5.35.41

prayāntu nāhametāsu na caitā mama kāścana /
etāvantamahaṃ kālamajñānaripuṇā hataḥ

5.35.42

hṛtvā vivekasarvasvamekāntamavapothitam /
vaiṣṇavena prasādena svasamutthena cāruṇā

5.35.43

idānīṃ saṃparijñāya mayaiṣa parimoṣitaḥ /
ahaṃkārapiśāco'yaṃ śarīratarukoṭarāt

5.35.44

parāvabodhamantreṇa mayedānīmapākṛtaḥ /
nirahaṃkārayakṣo'yaṃ maccharīramahādrumaḥ

5.35.45

puṇyatāmalamāyātaḥ praphulla iva rājate /
praśāntamohadāridryo durāśādoṣasaṃkṣaye

5.35.46

vivekadhanasaṃbhārānsthito'smi parameśvaraḥ /
jñātaṃ jñātavyamakhilaṃ dṛṣṭā draṣṭavyadṛṣṭayaḥ

5.35.47

tatprāptamadhunā yena nāprāptamavaśiṣyate /
diṣṭyā dūrojjhitānarthāmapetaviṣayoragām

5.35.48

saṃśāntamohanīhārāṃ śāntāśāmṛgatṛṣṇikām /
rajorahitasarvāśāṃ śītalopaśamadrumām

5.35.49

prāpto'smi vitatāṃ bhūmimunnatāṃ pāramārthikīm /
stutyā praṇatyā vijñaptyā śamena niyamena ca

5.35.50

labdho'yaṃ bhagavānātmā dṛṣṭaścādhigataḥ sphuṭam /
ahaṃkārapadātītaścirātsaṃsmṛtimāgataḥ

5.35.51

svabhāvādbhagavānātmā viṣṇorbrahma sanātanam /
indriyoragagarteṣu maraṇaśvabhrabhūmiṣu

5.35.52

tṛṣṇākarañjakuñjeṣu kāmakolāhaleṣu ca /
vāsanāvanajāleṣu janmakūpāntareṣu ca

5.35.53

duḥkhadāvāgnidāheṣu duḥkhadāvāgnihāriṣu /
pātotpātadaśālakṣairmajjanonmajjanabhramaiḥ

5.35.54

āvirbhāvatirobhāvairāśāpāśaviceṣṭanaiḥ /
ahaṃ ciramahaṃkāradviṣā samavamoṣitaḥ

5.35.55

niśāyāmalpavīryātmā piśāceneva jaṅgale /
svayameva tvathedānīṃ kriyāśaktyā svayaiva hi

5.35.56

śauriṇā vyapadeśena vivekaśrīrvibodhitā /
prabuddhe bhavatīśāne tamahaṃkārarākṣasam

5.35.57

na paśyāmi nabhodīpe jvalite timiraṃ yathā /
tasyāhaṃkārayakṣasya manovivaravāsinaḥ

5.35.58

dīpasyeva praśāntasya na vedmi gatimīśvaraḥ /
dṛṣṭa eva tvayīśāne palāyanaparāyaṇaḥ

5.35.59

saṃpanno madahaṃkāraścoraḥ sūryodaye yathā /
asadabhyutthite tasminnahaṃkāre piśācavat

5.35.60

gate tiṣṭhāmyahaṃ svastho nirgonasa iva drumaḥ / /
śāmyāmi parinirvāmi jagatyasminprabodhavān

5.35.61

taskareṇojjhito'smīti nivṛrto'smi cirodayam /
śaityamabhyāgatosmyantaḥ śāntāśāmṛgatṛṣṇikaḥ

5.35.62

prāvṛḍambubharasnātaḥ śāntadāva ivācalaḥ /
pramārjitehamityasminpade svārthavicārataḥ

5.35.63

ko mohaḥ kāni duḥkhāni kāḥ kadāśāḥ ka ādhayaḥ /
narakasvargamokṣādibhramāḥ satyāmahaṃkṛtau

5.35.64

bhittāveva pravartante citrehā na nabhastale /
ahaṃkārakalāpitte citte jñānacamatkṛtiḥ /
na rājateṃ'śuke mlāne yathā kuṅkumarañjanā

5.35.65

nirahaṃkārajalade tṛṣṇāsāravivarjite /
bhāti cittaśaradvyomni svacchatā kāntiśālinī

5.35.66

nirahaṃkārapaṅkāya saṃprasannāntarāya ca /
mahyamānandasarase tubhyamātmannamo namaḥ

5.35.67

śāntendriyogragrāhāya kṣīṇacittaurvavahnaye /
ānandāmbudhaye tubhyaṃ mahyamātmannamo namaḥ

5.35.68

gatāhaṃkārameghāya śāntāśādāvavahnaye /
mahyamānandaśailāya vibhrāntāya namo namaḥ

5.35.69

praphullānandapadmāya śāntacintāmayormave /
mahyaṃ sanmānasāyātmaṃstubhyamantarnamo namaḥ

5.35.70

saṃvidābhāsapakṣāya padmakoṭaravāsine /
sarvamānasahaṃsāya svātmane'ntarnamo namaḥ

5.35.71

kalākalitarūpāya niṣkalāyāmṛtātmane /
sadoditāya pūrṇātman śaśine te namo namaḥ

5.35.72

sadoditāya śāntāya mahāhṛddhvāntahāriṇe /
sarvagāyāpyadṛśyāya citsūryāya namo namaḥ

5.35.73

asnehasnehadīpāya vṛttiniṣkrāntavartine /
svabhāvādhāradhīrāya ciddīpāya namo namaḥ

5.35.74

madanānalasaṃtapte śītena manasā manaḥ /
bhagnamantarmayā taptamayaseva balādayaḥ

5.35.75

indriyeṇendriyaṃ chittvā chittvā ca manasā manaḥ /
ahaṃkṛtimahaṃkṛtyā chittvā śeṣo jayāmyaham

5.35.76

bhāvenābhāvamācchidya hitvā tṛṣṇāmatṛṣṇayā /
niṣpiṣya prajñayā'prajñāṃ jño'jñaḥ satyosi te namaḥ

5.35.77

manasā manasi cchinne nirahaṃkāratāṃ gate /
bhāvena galite bhāve svacchastiṣṭhāmi kevalaḥ

5.35.78

nirbhāvaṃ nirahaṃkāraṃ nirmanaskamanīhitam /
kevalaṃ spandaśuddhātmanyeva tiṣṭhati me vapuḥ

5.35.79

helānukampitānantaviśveśādatiśāyinī /
paramopaśamopetā jāteyaṃ mama nirvṛtiḥ

5.35.80

praśāntamohavetālo gatāhaṃkārarākṣasaḥ /
kadāśārūpikonmukto jāto'smi vigatajvaraḥ

5.35.81

tṛṣṇārajjuguṇaṃ chittvā maccharīrakapañjarāt /
na jāne kva gatoḍḍīya durahaṃkṛtipakṣiṇī

5.35.82

uddhūlite ghanājñānakulāye kāyapādapāt /
na jāne gata uḍḍīya kvāhaṃbhāvavihaṃgamaḥ

5.35.83

durāśādīrghadaurātmyadhūsarā bhogabhasmanā /
bhayabhogihitā diṣṭyā bhūyasyo vāsanāḥ kṣatāḥ

5.35.84

etāvantamahaṃ kālaṃ ko'bhūvaṃ citramīdṛśam /
yenāhameṣa mithyaiva dṛḍhāhaṃkāratāṃ gataḥ

5.35.85

adyāhamasmi jāto'yamahamadya mahāmatiḥ /
ahaṃkāramahābhreṇa yatkṛṣṇenālamujjhitaḥ

5.35.86

dṛṣṭo'yamātmā bhagavāṃstathaivādhigato mayā /
ālabdhaścānubhūto'ṅgaṃ svānubhūtau niyojitaḥ

5.35.87

gatāspadaṃ gatamananaṃ gataiṣaṇaṃ
tiraskṛtaṃ nipuṇamahaṃkṛtibhramaiḥ /
nirīhitaṃ vyapagatarāgarañjanaṃ
vikautukaṃ praśamamidaṃ gataṃ manaḥ

5.35.88

duruttarāḥ samaviṣamā mahāpadaḥ
suduḥsahāḥ prabhavanadīrghadoṣadāḥ /
gatāḥ kṣayaṃ samadhigato maheśvara-
ścidadvayo'pagatamacittvamantare

5.35.35

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe brahmātmacintā nāma pañcatriṃśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc