Yoga Vasistha · Chapter 5.23

trayoviṃśaḥ sargaḥ

virocana uvāca /
asti putrātivitato deśo vipulakoṭaraḥ /
trailokyānāṃ sahasrāṇi yatra mānti bahūnyapi

yatra nāmbhodhayo nāpi sāgarā vā na cādrayaḥ /
na vanāni na tīrthāni na nadyo na sarāṃsi ca

na mahī nāpi cākāśaṃ na dyaurna pavanādayaḥ /
na candrārkau na lokeśā na devā naca dānavāḥ

na bhūtayakṣarakṣāṃsi na gulmā na vanaśriyaḥ /
na kāṣṭhatṛṇabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca

nāpo na jvalano nāśā nordhvaṃ nādho na viṣṭapam /
na loko nātapo nāhaṃ na harīndraharādayaḥ

eka evāsmi sumahāṃstatra rājā mahādyutiḥ /
sarvakṛtsarvagaḥ sarvaḥ sa ca tūṣṇīṃ vyavasthitaḥ

tena saṃkalpito mantrī sarvasanmantraṇonmukhaḥ /
aghaṭaṃ ghaṭayatyāśu ghaṭaṃ vighaṭayatyalam

bhoktuṃ na kiṃcicchaknoti na ca jānāti kiṃcana /
rājārthaṃ kevalaṃ sarvaṃ karotyajño'pi sansadā

sa eva sarvakāryaikakartā tasya mahīpateḥ /
rājā kevalamekānte svastha evāvatiṣṭhate

baliruvāca /
ādhivyādhivinirmuktaḥ kaḥ sa deśo mahāmate /
kathamāsādyate cāpi kena vādhigataḥ prabho

kaḥ sa tādṛgvidho mantrī rājā cāpi mahābalaḥ /
helālūnajagajjālairyo'smābhirapi no jitaḥ

apūrvametadākhyānaṃ mamāmarabhayaprada /
kathayāpanayāsmākaṃ hṛdvyomnaḥ saṃśayāmbudam

virocana uvāca /
sa tatra mantrī balavāndevāsuragaṇaiḥ suta /
sametairlakṣaguṇitairapi nākramyate manāk

nāsau sahasranayano na yamo na dhaneśvaraḥ /
nāmaro nāsuro vāpi yadi putraka jīyate

tatrāsimusalaprāsavajracakragadādayaḥ /
hetayaḥ kuṇṭhatāṃ yānti dṛṣadīvotpalāhatiḥ

gamyo'sau nāstraśastrāṇāṃ na bhaṭodbhavakarmaṇām /
tena devāsurāḥ sarve sarvadaiva vaśīkṛtāḥ

aviṣṇunāpi teneha hiraṇyākṣādayo'surāḥ /
pātitāḥ kalpavātena merukalpadrumā iva

nārāyaṇādayo devā api sarvāvabodhinaḥ /
tenākramya yathākāmamavaṭeṣu niveśitāḥ

tatprasādena sāṭopaṃ pañcamātraśaraḥ smaraḥ /
trailokyamidamākramya samrāḍiva vivalgati

surāsuraughagṛhyo'pi guṇahīno'pi durmatiḥ /
durākṛtirapi krodhastatprasādena jṛmbhate

devāsurasahasrāṇāṃ saṃgaro yaḥ punaḥ punaḥ /
tadetatkrīḍanaṃ tasya mantriṇo mantraśālinaḥ

sa mantrī kevalaṃ putra tenaiva prabhuṇā yadi /
jīyate tatsujeyo'sāvanyathā tvacalopamaḥ

tasyaiva tatprabhoḥ kāle jetuṃ taṃ mantriṇaṃ nijam /
icchā saṃjāyate tena jīyate'sāvayatnataḥ

trailokyavalināṃ mallamucchvāsitajagattrayam /
jetuṃ cedasti te śaktistatparākramavānasi

tasminnabhyudite sūrye trailokyakamalākarāḥ /
ime vikāsamāyānti vilīyante'stamāgate

tamevamekayā buddhyā vyāmohaparihīnayā /
yadi jetuṃ samartho'si dhīrastadasi suvrata

tasmiñjite jitā lokā bhaviṣyantyajitā api /
ajite tvajitā ete cirakālajitā api

tasmādanantasiddhyarthaṃ śāśvatāya sukhāya ca /
tajjaye yatnamātiṣṭha kaṣṭayāpi hi ceṣṭayā

sasuradanujanāgayakṣasaṃghaṃ
sanaramahoragakinnaraṃ sametam /
trijagadapi vaśīkṛtaṃ samantā-
datibalinā nanu helayaiva tena

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe virocanavacanaṃ nāma trayoviṃśaḥ sargaḥ