Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 5.22

5.22.22

dvāviṃśaḥ sargaḥ

5.22.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
athavā raghuvaṃśākhyanabhaḥpūrṇaniśākara /
balivadbuddhibhedena jñānamāsādayāmalam

5.22.2

śrīrāma uvāca /
bhagavansarvadharmajña tvatprasādānmayā hṛdi /
prāptaṃ prāptavyamakhilaṃ viśrāntaṃ cāmale pade

5.22.3

śaradīvāmbarādabhramadabhraṃ mama cetasaḥ /
vibho vyapagataṃ sarvaṃ tṛṣṇākhyaṃ tanmahātamaḥ

5.22.4

amṛtāpūritaḥ svasthaḥ śītalātmā mahādyutiḥ /
tiṣṭhāmyānandavānantaḥ sāyaṃ pūrṇaṃ ivoḍurāṭ

5.22.5

aśeṣasaṃśayāmbhodaśaratsamaya kiṃtvaham /
tṛptimeṣāṃ na gacchāmi vacasāṃ vadatastava

5.22.6

balervijñānasaṃprāptiṃ punarmadbodhavṛddhaye /
vibho kathaya khidyante santo nāvanataṃ prati

5.22.7

śrīvasiṣṭha uvāca /
śrṛṇu rāghava te vakṣye balervṛttāntamuttamam /
śrutena yena taṃ tattvabodhaṃ prāpsyasi śāśvatam

5.22.8

astyasmiñjagataḥ kośe kasmiṃściddiṅnikuñjake /
pātālamiti vikhyāto loko bhūmeradhaḥ sthitaḥ

5.22.9

kṣīrodārṇavajātābhirdiradhābhiramṛtāṃśubhiḥ /
kvaciddānavakanyābhirbhāti nirvivarāntaraḥ

5.22.10

jihvāgaṇoddāmaravairvilolarasanāyugaiḥ /
kvacidbhogibhirāpūrṇaḥ sahasraśatamastakaiḥ

5.22.11

dehādrivalitāśeṣaviśvoddharaṇaghasmaraiḥ /
kvaciddanusutairvyāptaścaladbhiriva merubhiḥ

5.22.12

kumbhakūṭāgraviśrāntavasudhāmaṇḍalodaraiḥ /
kvaciddigdantibhirdantadrumādribhirupāśritaḥ

5.22.13

mahākaṭakaṭāśabdatrastabhūtaparamparaiḥ /
kvaciddurgandhabhūtābhairadhonārakamaṇḍalaiḥ

5.22.14

ābhūtalamabhiprotasaptapātālamaṇḍalaiḥ /
kvacidratnākarairvyāptaḥ pātālairvivarairiva

5.22.15

surāsuraśiraḥsuptapādāmbhoruhapāṃsunā /
kvacidbhagavatā tena kapilena pavitritaḥ

5.22.16

āsurīsaṃbhṛtānantapūjanakrīḍanaiṣiṇā /
kvacidbhagavatā tena hāṭakeśena pālitaḥ

5.22.17

tasminnasuradostambhadhāryamāṇamahābhare /
babhūva dānavo rājā virocanasuto baliḥ

5.22.18

sākrandena samaṃ sarvaiḥ suravidyādharoragaiḥ /
pādasaṃvāhanaṃ yasya surarājena vāñchitam

5.22.19

kośastrailokyaratnānāṃ pātā sarvaśarīriṇām /
dhartā bhuvanadhartṛṇāṃ yasya pālayitā hariḥ

5.22.20

airāvaṇasya saṃśoṣaṃ yannāmnā kaṭabhittayaḥ /
kekayevāhihṛnnāḍyo jagmurājagmurārtatām

5.22.21

pratāpogroṣmabhiryasya kalpakāla ivābdhayaḥ /
yayuḥ śoṣonmukhāḥ sapta saptatāṃ kupitākṛteḥ

5.22.22

yadadhvarāgryadhūmābhrarājayo valitābdhayaḥ /
brahmāṇḍakoṭarasyāsya sadā kavacatāṃ yayuḥ

5.22.23

yasya dṛṣṭidṛḍhāghātanunnādhārakulācalāḥ /
vinamanti diśaḥ sarvā latāḥ phalanatā iva

5.22.24

līlāvijitaniḥśeṣabhuvanābhogabhūṣaṇaḥ /
daśakoṭīḥ sa varṣāṇi daityo rājyaṃ cakāra ha

5.22.25

atha gacchatsvanalpeṣu yugeṣvāvartavṛttiṣu /
surāsuramahaugheṣu protpatatsu patatsu ca

5.22.26

ajasramatibhukteṣu trailokyodāravṛttiṣu /
bhogeṣvabhajadudvegaṃ balirdānavanāyakaḥ

5.22.27

meruśrṛṅgaśikhāratnakṛtavātāyanasthitaḥ /
ekadā cintayāmāsa svayaṃ saṃsārasaṃsthitim

5.22.28

kiyantamidamakṣuṇṇaśaktinaiva mayādhunā /
sāmrājyamiha kartavyaṃ vihartavyaṃ jagattraye

5.22.29

mahatā mama rāṣṭreṇa trailokyādbhutakāriṇā /
kiṃ vā bhavati bhuktena bhūribhogātihāriṇā

5.22.30

āpātamātramadhuramāvaśyakaparikṣayam /
bhogopabhogamātraṃ me kiṃ nāmedaṃ sukhāvaham

5.22.31

punardinaikakalanāśarvarīsaṃsthitiḥ punaḥ /
punastānyeva karmāṇi lajjāyai naca tuṣṭaye

5.22.32

punarāliṅgyate kāntā punareva ca bhujyate /
seyaṃ śiśujanakrīḍā lajjāyai mahatāmiha

5.22.33

tameva bhuktavirasaṃ vyāpāraughaṃ punaḥpunaḥ /
divase divase kurvanprājñaḥ kasmānna lajjate

5.22.34

punardinaṃ punā rātriḥ punaḥ kāryaparamparāḥ /
punaḥpunarahaṃ manye prājñasyeyaṃ viḍambanā

5.22.35

ūrmitāṃ punarāsādya punareti nirūrmitām /
yathā jalaṃ tathaivāyaṃ tāṃ tāmeti kriyāṃ janaḥ

5.22.36

unmattaceṣṭitākārā punaḥpunariyaṃ kriyā /
janaṃ hāsayate prājñaṃ bālalīlopamā muhuḥ

5.22.37

kṛtayāpyanayā nityaṃ kriyayā kṛtakāryayā /
ko'rthaḥ syāttādṛśo yena punaḥ karma na vidyate

5.22.38

kiyantamathavā kālamidamāḍamvaraṃ mahat /
ihāsmābhiranuṣṭheyaṃ kiṃ tāvatsamavāpyate

5.22.39

ananteyaṃ śiśukrīḍā vastuśūnyaiva vastutaḥ /
āvṛttyā kriyate vyarthamanarthaprasarārthibhiḥ

5.22.40

phalamekaṃ mahodāraṃ neha paśyāmi kiṃcana /
kāryamastītaratprāpte yasminnāma na kiṃcana

5.22.41

bhogādṛte kimanyatsyāttadbhavyamavināśi yat /
evaṃ saṃcintayāmyāśu dadhyau matvetyasau baliḥ

5.22.42

athābhyuvācāsurarāḍāḥ saṃsmṛtamiti kṣaṇāt /
svātmanyeva manasyarthaṃ sabhrūbhaṅgaṃ vimarśayan

5.22.43

purā kileha bhagavānpṛṣṭo'bhūtsa virocanaḥ /
pitā mayātmatattvajño dṛṣṭalokaparāvaraḥ

5.22.44

yathā sakaladuḥkhānāṃ sukhānāṃ ca mahāmate /
yatra sarve bhramāḥ śāntāḥ ko'sau sīmānta ucyate

5.22.45

kopaśānto manomohaḥ kvātītāḥ sakalaiṣaṇāḥ /
virāmarahitaṃ kutra tāta viśramaṇaṃ ciram

5.22.46

kiṃ prāpteha samastebhyaḥ prāpye'smiṃstṛptimānpumān /
kiṃ dṛṣṭvā darśanaṃ bhūyo na tātopakarotyalam

5.22.47

atyantabahavo'pyete bhogā hi na sukhāvahāḥ /
kṣobhayanti mano mohe pātayanti satāmapi

5.22.48

tattātāvihatānandasundaraṃ kiṃcideva me /
tādṛkkathaya yatrasthaściraṃ viśrāntimemyaham

5.22.22

ityākarṇya purā niśākarakaraspardhālugucchaskhala-
tpuṣpāpūrakṛtāvaguṇṭhanapadasyoktaṃ tale tena me /
pitrā svargahṛtasya sāgarataroḥ saṃropitasyājire
sphārākārarasāyanāsavasamaṃ saṃmohaśāntyai vacaḥ //
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe virocanasmaraṇaṃ nāma dvāviṃśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc