Yoga Vasistha · Chapter 5.20

puṇya uvāca /
kaḥ pitā kiṃ ca vā mitraṃ kā mātā ke ca bāndhavāḥ /
svabuddhyaivāvadhūyante vātyayā janapāṃsavaḥ

bandhumitrasutasnehadveṣamohadaśāmayaḥ /
svasaṃjñāmātrakeṇaiva prapañco'yaṃ vitanyate

bandhutve bhāvito bandhuḥ paratve bhāvitaḥ paraḥ /
viṣāmṛtadaśeveha sthitirbhāvanibandhanī

ekatve vidyamānasya sarvagasya kilātmanaḥ /
ayaṃ bandhuḥ paraścāyamityasau kalanā kutaḥ

raktamāṃsāsthisaṃghātāddehādevāsthipañjarāt /
ko'haṃ syāmiti cittena svayaṃ putra vicāraya

dṛṣṭyā tu pāramārthikyā na kaścittvaṃ na vāsmyaham /
mithyājñānamidaṃ puṇyaḥ pāvanaśceti valgati

kaste pitā kaśca suhṛtkā mātā kaśca vā paraḥ /
khasyānantavilāsasya kimasvaṃ kiṃ svamucyatām

asi cettvaṃ tadanyeṣu yāteṣu bahujanmasu /
ye bandhavo ye vibhavāḥ kiṃ tānapi na śocasi

babhūvuste supuṣpāsu sthalīṣu mṛgayoniṣu /
bahavo bandhavo mārgāstānkathaṃ nānuśocasi

babhūvuste sapadmāsu taṭīṣvambhojinīṣu te /
haṃsasya bandhavo haṃsāstānkathaṃ nānuśocasi

babhūvuste'lamanyatra citrāsu vanarājiṣu /
bahavo bandhavo vṛkṣāstānkathaṃ nānuśocasi

babhūvuste mahogreṣu śikhareṣu mahībhṛtām /
bahavo bāndhavāḥ siṃhāstānkathaṃ nānuśocasi

babhūvuste sravantīṣu saraḥsvambhojinīṣu ca /
bahavo bandhavo matsyāstānkathaṃ nānuśocasi

babhūvitha daśārṇeṣu kapilo vanavānaraḥ /
rājaputrastuṣāreṣu puṇḍreṣu vanavāyasaḥ

haihayeṣu ca mātaṅgastrigarteṣu ca gardabhaḥ /
śālveṣu saramāputraḥ patatrī saraladrume

vindhyādrau pippalo bhūtvā ghuṇo bhūtvā mahāvaṭe /
mandare kukkuṭo bhūtvā vipro jāto'si kandare

kosaleṣu dvijo bhūtvā bhūtvā vaṅgeṣu tittiriḥ /
aśvo bhūtvā tuṣāreṣu jātastvaṃ brahmaṇo'dhvare

yaḥ kīṭastālakandāntarmaśako ya udumbare /
yaḥ prāgbako vindhyavane sa tvaṃ putra mamānujaḥ

himavatkandare bhūrjatanutvaggranthikoṭare /
pipīliko yaḥ ṣaṇmāsānso'yaṃ tvamanujo mama

sthitaḥ sīmāntakugrāmagomaye yaśca vṛścikaḥ / /
sārdhasaṃvatsaraṃ sādho so'yaṃ tvamanujo mama

pulindīstanapīṭheṣu nilīnaṃ yena kānane /
ṣaṭpadeneva padmeṣu so'yaṃ tvamanujo mama

etāsvanyāsu bahvīṣu janayoniṣu putraka /
jāto'si jambūdvīpe'sminpurā śatasahasraśaḥ

itthaṃ tavātmanaścaiva prāktanaṃ vāsanākramam /
paśyāmi sūkṣmayā buddhyā samyagdarśanaśuddhayā

mamāpi bahvyo bahudhā yonayo mohamantharāḥ /
samatītāḥ smarāmyadya tā jñānoditayā dṛśā

trigarteṣu śuko bhūtvā bheko bhūtvā sarittaṭe /
vaneṣu lāvako bhūtvā jāto'hamiha kānane

bhuktvā pulindatāṃ vindhye kṛtvā vaṅgeṣu vṛkṣatām /
uṣṭratvamapi vindhyādrau jāto'hamiha kānane

yaścātako himagirau yo rājā pauṇḍramaṇḍale /
vyāghro yaḥ sahyakuñjeṣu sa evāhaṃ tavāgrajaḥ

yo gṛdhro daśavarṣāṇi yo grāho māsapañcakam /
yaḥ samānāṃ śataṃ siṃhaḥ sa eveha tavāgrajaḥ

āndhragrāmacakoreṇa tuṣāranṛparājinā /
śrīśailācāryaputreṇa dambhavatkathyate mayā

sarve vividhasaṃsārā vividhācāraceṣṭitāḥ /
vilāsā janmano bhrānteḥ smaryante prāktanā mayā

evaṃ sthite jagajjātā bāndhavāḥ śataśo gatāḥ /
pitaro mātaraścaiva bhrātaraḥ suhṛdastathā

kāṃstānsamanuśocāvo na śocāvaśca kānapi /
bandhūnihātiśocāva īdṛśyeva jagadgatiḥ

anantāḥ pitaro yānti yāntyanantāśca mātaraḥ /
iha saṃsāriṇāṃ puṃsāṃ vanapādapaparṇavat

kiṃ pramāṇamataḥ putra duḥkhasyātra sukhasya ca /
tasmātsarvaṃ parityajya tiṣṭhāvaḥ svacchatāṃ gatau

prapañcabhāvanāṃ tyaktvā manasyahamiti sthitām /
tāṃ gatiṃ gaccha bhadraṃ te yāṃ yānti gatikovidāḥ

ihājavaṃ javībhāvaṃ patanotpatanātmakam /
na ca śocanti sudhiyaściraṃ valganti kevalam

bhāvābhāvavinirmuktaṃ jarāmaraṇavarjitam /
saṃsmarātmānamavyagro mā vimūḍhamanā bhava

na te duḥkhaṃ na te janma na te mātā na te pitā /
ātmaivāsi na sadbuddhe tvamanyaḥ kaścideva hi

asyāṃ saṃsārayātrāyāṃ nānābhinayadāyinaḥ /
ajñā eva narāḥ sādhurasabhāvasamanvitāḥ

madhyasthadṛṣṭayaḥ svasthā yathāprāptārthadarśinaḥ /
tajjñāstu prekṣakā eva sākṣidharme vyavasthitāḥ

kartāro'pi na kartāro yathā dīpā niśāgame /
ālokakarmaṇāmevaṃ tajjñā lokasthitāviha

pratibimbe na dṛśyante svātmabimbagatairapi /
yathā darpaṇaratnādyāstathā kārye mahādhiyaḥ

sarvaiṣaṇāmayakalaṅkavivarjitena svasthātmabhāvakalitena hṛdabjamadhye /
putrātmanātmani mahāmunināmunaiva saṃtyajya saṃbhramamalaṃ paritoṣamehi

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu upaśamaprakaraṇe pāvanabodho nāma viṃśaḥ sargaḥ