Yoga Vasistha · Chapter 5.17

saptadaśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
videhamuktā ye rāma te girāmiha gocare /
naiva tiṣṭhanti tasmāttvaṃ jīvanmuktimimāṃ śrṛṇu

prākṛtānyeva karmāṇi yayā varjitavāñchayā /
kriyante tṛṣṇayemāni tāṃ jīvanmuktatāṃ viduḥ

yā sthitistṛṣṇayā jantorbāhyārthe baddhabhāvayā /
taṃ bandhamāhurācāryāḥ saṃsāranigaḍaṃ dṛḍham

nūnamujjhitasaṃkalpā hṛdi bāhye vihāriṇī /
vāsanā yoditā seha jīvanmuktaśarīriṇī

bāhyārthavyasanocchūnā tṛṣṇā baddheti rāghava /
sarvārthavyasanonmuktā tṛṣṇā mukteti kathyate

pūrvaṃ yasyāstu tṛṣṇāyā vartamāne'pi śāśvatī /
nirduḥkhatā niṣkalatā sā mukteti budhaiḥ smṛtā

idamastu mametyantaryaiṣā rāghava bhāvanā /
tāṃ tṛṣṇāṃ śṛṅkhalāṃ viddhi kalanāṃ ca mahāmate

tāmetāṃ sarvabhāveṣu satsvasatsu ca sarvadā /
saṃtyajya paramodāraḥ parameti mahāmanāḥ

bandhāśāmatha mokṣāśāṃ sukhaduḥkhadaśāmapi /
tyaktvā sadasadāśāṃ ca tiṣṭhākṣubdhamahābdhivat

ajarāmaramātmānaṃ dṛṣṭvā buddhimatāṃ vara /
jarāmaraṇaśaṅkābhirmā manaḥ kaluṣaṃ kṛthāḥ

padārthatattvaṃ nedaṃ te nāyaṃ tvamasi rāghava /
kiṃcittadanyadevedamanya evāsi rāghava

asadabhyudite viśve satīvāsati saṃsthite /
tvayi tattāmatigate tṛṣṇāyāḥ saṃbhavaḥ kutaḥ

anyacca rāma manasi puruṣasya vicāriṇaḥ /
jāyate niścayaḥ sādho sphārākāraścaturvidhaḥ

āpādamastakamahaṃ mātāpitṛvinirmitaḥ /
ityeko niścayo rāma bandhāyāsadvilokanāt

atītaḥ sarvabhāvebhyo vālāgrādapyahaṃ tanuḥ /
iti dvitīyo mokṣāya niścayo jāyate satām

jagajjālapadārthātmā sarvamevāhamakṣayaḥ /
tṛtīyo niścayaścetthaṃ mokṣāyaiva raghūdvaha

ahaṃ jagadvā sakalaṃ śūnyaṃ vyomasamaṃ sadā /
evameṣa caturtho'nyo niścayo mokṣasiddhaye

niścayeṣu caturṣveṣu bandhāya prathamaḥ smṛtaḥ /
trayo mokṣāya kathitāḥ śuddhabhāvanayotthitāḥ

eteṣāṃ prathamaḥ proktastṛṣṇāyā bandhayogyatā /
śuddhatṛṣṇāstrayaḥ svacchā jīvanmuktavilāsinaḥ

sarvamātmāhameveti niścayo yo mahāmate /
tamādāya viṣādāya na bhūyo yāti me matiḥ

tiryagūrdhvamadhastācca vyāpako mahimātmanaḥ /
sarvamātmeti tenāntarniścayena na badhyate

śūnyaṃ tatprakṛtirmāyā brahmavijñānamityapi /
śivaḥ puruṣa īśāno nitya ātmaiva kathyate

sadā sarvaṃ sadevedaṃ neha dvitvānyate kvacit /
vidyete vidyayā vyāptaṃ jagannetarayā dhiyā

āpātālamanantātmā pūrito'mbhodhirambubhiḥ /
ābrahmastambaparyantaṃ jagadāpūrṇamātmanā

ataḥ satyamṛtaṃ nityaṃ nānṛtaṃ vidyate kvacit /
vāryeva sakalāmbhodhirna taraṅgādayaḥ kvacit

pṛthakkaṭakakeyūranūpurādi nakāñcanāt /
bhinnāstarutṛṇākārakoṭayaścaiva nātmanaḥ

dvaitādvaitasamudbhedairjagannirmāṇalīlayā /
paramātmamayī śaktiradvaitaiva vijṛmbhate

ātmīye parakīye ca sarvasminneva sarvadā /
naṣṭe vopacite kārye sukhaduḥkhe gṛhāṇa mā

bhāvādvaitamupāśritya sattādvaitamayātmakaḥ /
karmādvaitamanādṛtya dvaitādvaitamayo bhava

bhavabhūmiṣu bhīmāsu bhāvabhāvanavātyayā /
mā patotpātapūrṇāsu darīṣvantaḥ karī yathā

dvaitaṃ na saṃbhavati cittamayaṃ mahātma-
nnātmanyathaikyamapi na dvitayoditātma /
advaitamaikyarahitaṃ satatoditaṃ sa-
tsarvaṃ na kiṃcidapi cāhurataḥ svarūpam

naivāhamasti naca nāma jaganti santi
sarvaṃ ca vidyata idaṃ nanu nirvikāram /
vijñānamātramavabhāsata eva śāntaṃ
nāsanna sajjagadidaṃ ca sadeti viddhi

paramamṛtamanādyaṃ bhāsanaṃ sarvabhāsā-
majaramajamacintyaṃ niṣkalaṃ nirvikāram /
vigatakaraṇajālaṃ jīvanaṃ jīvaśakteḥ
sakalakalanahīnaṃ kāraṇaṃ kāraṇānām

satatamuditamīśaṃ vyātate citprakāśe
sthitamanubhavabījaṃ svātmabhāvopadeśyam /
svadanamanucito'ntarbrahma sarvaṃ sadaiva
tvamahamapi jagaccetyastute niścayontaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāye upaśamaprakaraṇe tṛṣṇāvicchedopadeśo nāma saptadaśaḥ sargaḥ