Yoga Vasistha · Chapter 5.15

pañcadaśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
etāmanusaranrāma cittasattāmapāvanīm /
saṃsārabījakaṇikāṃ jīvabandhanavāgurām

ātmā tyaktātmarūpābho malināmāpa taddṛśam /
cittaṃ samanusaṃdhatte dhatte ca kalanāmalam

vardhamānamahāmohadāyinī bhayakāriṇī /
tṛṣṇā viṣalatārūpā mūrcchāmeva prayacchati

yadā yadodeti tadā mahāmohapradāyinī /
tṛṣṇā kṛṣṇāniśeveyamanantātmavikāriṇī

kalpānalaśikhādāhaṃ soḍhuṃ śaktā harādayaḥ /
tṛṣṇānalaśikhādāhaṃ soḍhuṃ śaktā na kecana

tīkṣṇā kṛṣṇā sudīrghā ca vahatyaṅgaṃ sadā nijam /
śītalaivāsukhodarkā ghorā tṛṣṇākṛpāṇikā

yānyetāni durantāni durjarāṇyunnatāni ca /
tṛṣṇāvallyāḥ phalānīha tāni duḥkhāni rāghava

adṛśyaivātti māṃsāsthirudhirādi śarīrakāt /
manobilavilīnaiṣā tṛṣṇāvanaśunī nṛṇām

kṣaṇamullāsamāyāti kṣaṇamāyāti śūnyatām /
jaḍā vidalayatyāśu tṛṣṇāprāvṛṭtaraṅgiṇī

dṛṣṭadainyo hatasvānto hataujā yāti nīcatām /
muhyate rauti patati tṛṣṇayābhihato janaḥ

na sthitā koṭare yasya tṛṣṇākṛṣṇabhujaṅgamo /
tasya prāṇānilāḥ svasthāḥ puṃso hṛdayarandhragāḥ

nūnamastaṃgato yatra tṛṣṇākṛṣṇaniśākramaḥ /
puṇyāni tatra vardhante śuklapakṣa ivendavaḥ

yo na tṛṣṇāghuṇāvallyā kṣataḥ puruṣapādapaḥ /
puṇyaprasūnaiḥ sa sadā daśāṃ yāti vikāsinīm

anantākulakallolā vivartāvartasaṃkulā /
pravahatyāśayāraṇye tṛṣṇāndhānāṃ nadī nṛṇām

tṛṣṇayeme janāḥ sarve sūtrayantrapatatrivat /
bhrāmyante praviśīryante saṃhriyante ca bhūriśaḥ

mūlānyapi susūkṣmāṇi kaṭhināśayakarkaśā /
tṛṣṇā paraśudhāreva valganti vinikṛntati

nipatatyavaṭe mūḍhastṛṣṇāmanusarajjanaḥ /
nīlāmanupatañchvabhratṛṇaśākhāṃ yathaiṇakaḥ

nonmattāpi jarā cakṣustathā jarayati kṣaṇāt /
yathā jarayati kṣāmā tṛṣṇā hṛdayarūpikā

tṛṣṇayāśayakauśikyā hṛdyamaṅgalabhūtayā / /
rūḍhayā bhagavāneṣa viṣṇurvāmanatāṃ gataḥ

kayācideva daivikyā hṛdi grathitayānayā /
tṛṣṇayā bhrāmyate vyomni rajjvevārko'nvahaṃ kila

sarvaduḥkhamayākārāṃ jagatījīvanacchidam /
tṛṣṇāṃ pariharetkrūrāmuragīmiva dūragaḥ

tṛṣṇayā vāyavo vānti śailāstiṣṭhanti tṛṣṇayā /
tṛṣṇayaiva dharā dhātrī trailokyaṃ tṛṣṇayā dhṛtam

sarvaiva lokayātreyaṃ protā tṛṣṇāvaratrayā /
rajjubandhādvimucyante tṛṣṇābandhānna kecana

tasmādrāghava tṛṣṇāṃ tvaṃ tyaja saṃkalpavarjanāt /
manastvakalpanaṃ nāsti nirṇītamiti yuktitaḥ

ayaṃ tvamahamityeva prathamaṃ tāvadāśaye /
māṃ durāśāṃ mahābāho saṃkalpaya tamomayīm

etāṃ duḥkhaprasavinīmanātmanyātmabhāvanām /
na bhāvayasi cedrāma tadā tajjñeṣu gaṇyase

etāmahaṃbhāvamayīmapuṇyāṃ
chittvānahaṃbhāvaśalākayaiva /
svabhāvanāṃ bhavya bhavāntabhūmau
bhavābhibhūtākhilabhūtabhītiḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe tṛṣṇāvarṇanaṃ nāma pañcadaśaḥ sargaḥ