Yoga Vasistha · Chapter 4.55

śrīvasiṣṭha uvāca /
ityākarṇya tadā tatra rātrāvālapanaṃ dvayoḥ /
ahaṃ raghukulākāśaśaśāṅka raghunandana

patitaḥ khātkadambāgre patrapuṣpaphalākule /
tūṣṇīṃ nirvṛṣṭamuktātmā śṛṅgāgra iva toyadaḥ

apaśyaṃ tatra dāśūraṃ śūramindriyanigrahe /
pareṇa tapasā yuktaṃ tejaseva hutāśanam

tejobhirdehaniṣkrāntaiḥ kāñcanīkṛtabhūtalam /
tāpayantaṃ pradeśaṃ taṃ bhuvanaṃ bhāskaro yathā

māmathālokya saṃprāptaṃ dāśūro'rghasaparyayā /
vitīrṇaviṣṭaraṃ patrapūjayā paryapūjayat

tataḥ pūrvakathāstena saha dāśūra bhāsvatā /
kṛtāstanayasaṃbodhāḥ saṃsārottaraṇakṣamāḥ

dṛṣṭavāṃstamahaṃ vṛkṣaṃ korakottarakoṭaram /
dāśūrasyecchayā sarvairayatadbhirmṛgavrajaiḥ

sevyamānaṃ vanamiva latāmaṇḍalamaṇḍitam /
smitena visphuṭamiva śvasanasphuritacchadam

latākoṭigatairbhrāntaiścāmarairindusundaraiḥ /
śubhrābhrakhaṇḍanikaraiḥ śarannabha ivāvṛtam

prāleyakaṇapaddhatyā muktāvalyābhyalaṃkṛtam /
sarvāvayavamevācchapuṣpapūraiḥ prapūritam

svareṇucandanālepaiḥ samālabdhamakhaṇḍitam /
svacchadābhogavipularaktāmbaraparicchadam

vivāhāyeva veṣeṇa puṣpabhārātibhāriṇā /
latāṅganānuṣaktena nāgareṇa kṛtopamam

munibaddhoṭajākāralatāmaṇḍapamaṇḍitam /
mañjarībhiḥ patākābhiryuktaṃ puramahotsave

mṛgakaṇḍūyanadhvastapuṣpadhūlividhūsaram /
protsāritopāntavanaṃ vṛṣamallamivotthitam

barhibhiḥ kusumodvāntaparāgaparipāṭalaiḥ /
nikṣepakṣiptasaṃdhyābhravālavālamivācalaiḥ

pravālāruṇahastena kusumasmitaśobhinā /
madhunā ghūrṇamānena prāntena pulakatviṣā

nīrandhrapuṣpapūrṇena ghūrṇitena vanānilaiḥ /
nidrālukuḍmaladṛśā stabakastanadhāriṇā

puṣpajālarajaḥpuñjakuṅkumāruṇavāsasā /
latāvitānanilayavātāyananiṣaṅgiṇā

nīlapuṣpalatādolālīlālāsyavilāsinā /
āpādamastakaprāntaṃ sarvato nirmitālayam

vṛndena vanadevīnāṃ kokilālāpaśālinā /
saṃdigdhamañjarījālamalinetreṇa bhāsinā

avaśyāyopaśamitaratikhedairmadālasaiḥ /
puṣpadhūlisamālabdhairāśliṣṭairnibiḍaṃ mithaḥ

puṣpāntarāntaḥpuragaiḥ kimapi praṇayocitam /
dhvanadbhirabhitaḥ svacchamattāliyugalairvṛtam

kānanopāntanagarīghuṃghumākarṇanecchayā /
kṣaṇamutkarṇamāśāntacāruvarvaṇaṭāṃkṛtaiḥ

kṣaṇaṃ dalāgraviśrāntamugdhamugdhaśirastayā /
paśyadbhirindvaṃśukavajjālāmarṇavamekhalām

vanasthalīnāṃ tanayairnayaimūrtimivāsthitaiḥ /
śubhaiḥ patrapuṭeṣvantarmṛgaiḥ sāratalāntaram

nīḍaśvasatsuviśvastasuptamātrakapakṣiṇam /
pākacyutaphalopāntabhūtakañcukamaṇḍalī

saṃdigdhamūkabhramaraṃ gucchaiḥ pūjākṣasūtrakaiḥ /
śyāmalīkṛtaparyantaṃ nīḍaiḥ pallavamaṇḍitaiḥ

sugandhitāśeṣavanaṃ puṣpameghīkṛtāmbaram /
dhūlīkadambaśabalaphalaughavalitaṃ tale

bahunātra kimuktena na kiṃcidapi vidyate /
patraṃ yatra tarau yatra noṣyate vā na yujyate

patre patre mṛgāḥ suptā viśrāntāśca pade pade /
kacche kacche khagā līnāstasya bhūruhabhūpateḥ

evaṃguṇaviśiṣṭaṃ taṃ samālokayato mama /
mahotsavena sadṛśī sā babhūva tamasvinī

tataḥ kathābhī ramyābhiḥ sa tasya tanayo mayā /
vijñānālokaramyābhirnīto bodhaṃ paraṃ punaḥ

āvayostatra citrābhiḥ kathābhiritaretaram /
śarvarī sā vyatīyāya muhūrta iva kāntayoḥ

prātaḥ pratanutāṃ yāte puṣparddhighanajālake /
svargāṅganāṅgabhogābhe tārakānikare śanaiḥ

ākadambanabhobhāgamupayātaṃ sutānvitam /
ahaṃ visṛjya dāśūraṃ tato'maranadīṃ gataḥ

tatrābhimatamāsādya sthānametya nabhastalam /
praviśya khaṃ munīnāṃ ca madhyaṃ svastha iva sthitaḥ

dāśūrākhyāyikaiṣā te kathitā raghunandana /
jagataḥ pratibimbābhā satyākārāpyasanmayī

dāśūrākhyāyikeveyamityetatkathitaṃ mayā /
tubhyaṃ rāghava bodhāya jagadrūpanirūpaṇe

tasmādavāstavīṃ tyaktvā vāstavīmapi rañjanām /
dāśūrasiddhāntadṛśā sadodāro bhavātmavān

tasmādvikalpaṃ malamātmanastvaṃ nirdhūya paśyāmalamātmatattvam /
āsādayiṣyasyacirātpadaṃ tadbhaviṣyasījyo bhuvaneṣu yena

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mo० sthitiprakaraṇe dāśūro० vasiṣṭhadāśūramelanaṃ nāma pañcapañcāśaḥ sargaḥ