Yoga Vasistha · Chapter 4.49

ekonapañcāśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
atha kānanamadhyasthaṃ cumbitāmbudamaṇḍalam /
madhyāhnakhinnasūryāśvasevitaskandhamaṇḍalam

vitānamiva dikkukṣidīrghaṃ viṭapabāhubhiḥ /
ālokayantaṃ kakubho vikāsikusumekṣaṇaiḥ

vātāvadhūlitānalpabhramadbhramarakuntalam /
pramārjayantamāśānāṃ mukhaṃ pallavapāṇibhiḥ

kacchairuruguḍḍacchācchamañjarīpuñjakañjaraiḥ /
āsyairiva satāmbūlairhasantaṃ vanamālikāḥ

latāvilasitollāsaiḥ puṣpakesaradhūlibhiḥ/
ābaddhamaṇḍalābhogaṃ pūrṇendumiva dīptibhiḥ

saṃkaṭaṃ viṭapāvalyā kuñjakūjaccakorayā /
channayā siddhavīthyeva jagaduccatayā śritam

skandhapīṭhopaviṣṭānāṃ lambamānaiḥ kalāpinām /
kalāpaiḥ śobhitaṃ vyoma sendracāpairivāmbudaiḥ

magnonmagnaiḥ pratiskandhamāśritaiścamaraiḥ sitaiḥ /
pūrṇaṃ muhurdṛṣṭanaṣṭaiḥ saṃvatsaramivendubhiḥ

kapiñjalakulālāpaiḥ kalakokilakūjitaiḥ /
jīvaṃjīvavirāvaiśca pragāyantamivocchritaiḥ

kādambakakadambaiśca kulāyakṛtakelibhiḥ /
svargakoṭaraviśrāntaiḥ siddhairjagadivāvṛtam

pravālacalahastābhiralinetrābhirāśritam /
apsarobhiriva svargaṃ mañjarībhiritastataḥ

sendracāpavilāsena kumudotkarareṇunā /
mañjarīpiñjarāśyāmaṃ vidyutvantamivāmbudam

sahasrabhujaśākhākhyaṃ pūritākāśakoṭaram /
viśvarūpamivonnṛttaṃ candrārkakṛtakuṇḍalam

tale niṣaṇṇanāgendraṃ vyomni tārāgaṇākulam /
latāpuṣpamayaṃ madhye khamaṇḍalamivāparam

pitāmahamivāśeṣaśailakānanaśālinam /
phalapallavapuṣpāṇāṃ kośamekamivāvanau

dadhānaṃ kalikājālaṃ sthagitaṃ puṣpadhūlibhiḥ /
kaccheṣvarkakaracchannatārājālamivāmbaram

vilolavihagaiḥ skandhaiḥ kulāyakulasaṃkulaiḥ /
valitaṃ bhūtalaṃ loke pūrṇairjanapadairiva

mañjarīsupatākāḍhyaṃ latāmaṇḍalamaṇḍitam /
puṣpamaṅkoladhavalaṃ puṣpaprakarapūritam

kūjaccakorabhramaraśukakokilasārikam /
ghanastabakasaṃchannakuharogragavākṣakam

saṃcaratpakṣibahulaṃ janamantharakoṭaram /
sarvāsāṃ vanadevīnāmantaḥpuramivottamam

kūjadbhṛṅgataraṅgaughaiḥ puṣpakesararājibhiḥ /
rājamānaṃ patantībhiḥ saridbhiriva parvatam

bhramadbhiḥ puṣpapatraughairmandavātavilāsibhiḥ /
vardhamānairvṛtaskandhaṃ śubhrābhrairiva bhūdharam

mātaṅgakaṭaghṛṣṭena jānustabdhena pīṭhinā /
ābhoginā baddhapadaṃ taruṇeva mahācalam

vicitravarṇapakṣāṇāṃ skandhakoṭaracāriṇām /
vṛtaṃ khagānāṃ vṛndena bhūtānāmiva śārṅgiṇam

stabakāṅgulijālena lolenābhinayakriyām /
diśantamiva vallīnāṃ pravṛttānāṃ vanānilaiḥ

kaścideva nivāso me nārthināmiti tuṣṭitaḥ /
nṛtyantamiva bahvāḍhyalatāvalayavalganaiḥ

latākāntaikakāntatvācchṛṅgārarasanirbharam/
kākalyeva pragāyantaṃ mattālinijaniḥsvanaiḥ

ādaronmuktakusumaṃ siddhānāṃ vyomacāriṇām /
svāgatānīva kurvāṇaṃ kokilālikulāravaiḥ

latāpuṣpaphalollāsaṃ prāntapañcamahīruhām /
vihasantamivācchābhiḥ puṣpakuḍmaladīptibhiḥ

pārijātamivājetumūrdhvagaiḥ khagamaṇḍalaiḥ /
vyomāntarābhidhāvantamalamuddhatakandharam

madhyabhāgasphurattuṅgaiḥ stabakairghanapaṅktibhiḥ /
sahasrākṣatvamatulairjetumindramivodyatam

kvacitkusumagucchācchaphaṇāmaṇigaṇāvṛtam/
pātālādutthitaṃ śeṣamiva vyomadidṛkṣayā

rajasodbhūlitākāraṃ dvitīyamiva śaṃkaram /
chāyayā phalaśālinyā samastajanaśaṃkaram

nibiḍadalanivāhabhinnakośaiḥ kusumalatānavamaṇḍapairupetam /
puramiva gagane kadambavṛkṣaṃ khagakulanāgarasaṃkulaṃ dadarśa

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० sthitiprakaraṇe dāśūro० dāśurakadambavarṇanaṃ nāmaikonapañcāśaḥ sargaḥ