Yoga Vasistha · Chapter 4.48

śrīvasiṣṭha uvāca /
kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryahatāśayāḥ /
nāpekṣante yadā satyaṃ na paśyanti śaṭhāstadā

ye tu pāraṃ gatā buddherindriyairna vaśīkṛtāḥ /
ta enāṃ jāgatīṃ māyāṃ paśyanti karabilvavat

tucchāṃ tāṃ jāgatīṃ māyāṃ dṛṣṭvā jīvo vicāravān /
ahaṃkāramayīṃ māyāṃ tyajatyahiriva tvacam

asaktatāṃ tato'bhyetya punā rāma na jāyate /
kṣetreṣvapi ciraṃ tiṣṭhanbījaṃ dagdhamivāgninā

ādhivyādhiparītāya prātarvādya vināśine /
prayatante śarīrāya hitamajñāstu nātmane

tvamapyajñavadajñasya śarīrasya samīhitam /
mā saṃpādaya duḥkhāya bhavātmaikaparāyaṇaḥ

śrīrāma uvāca /
dāśūrākhyāyikeveyaṃ sukhasaṃsāracakrikā /
kalpanāracitākārā vastuśūnyeti kiṃ prabho

śrīvasiṣṭha uvāca /
jaganmāyāsvarūpasya varṇanāvyapadeśataḥ /
dāśūrākhyāyikā rāma varṇyamānāṃ mayā śṛṇu

astyasminvasudhāpīṭhe vicitrakusumadrumaḥ /
māgadho nāma vikhyātaḥ śrīmāñjanapado mahān

kadambavanavistāralīlāvalitajaṅgalaḥ /
vicitravihagavyūhasarvāścaryamanoharaḥ

sasyasaṃkaṭasīmāntaḥ puropavanamaṇḍitaḥ /
kamalotpalakahlārapūrṇasarvasarittaṭaḥ

udyānadolāvilasallalanāgeyaghuṃghumaḥ /
niśopabhuktakusumanīrandhraviśikhāvaniḥ

tatraikasmingiritaṭe karṇikārasamākule /
kadalīkhaṇḍanīrandhranīpagulmavirājite

puṣpaughasphūrjadanile kesarāruṇadhūlini /
kāraṇḍavakṛtārāve rasatsarasasārase

tasminnagavare puṇye vicitravihagadrume /
kaścitparamadharmātmā munirāsīnmahātapāḥ

dāśūranāmā mahatā tapoyogena saṃyutaḥ /
kadambapṛṣṭhavāstavyo vītarāgo mahāmatiḥ

śrīrāma uvāca /
asau tapasvī bhagavanvipine kena hetunā /
kathaṃ cāpyavasatpṛṣṭhe kadambasya mahātaroḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
śaralometi vikhyātaḥ pitā tasya babhūva ha /
rāmā'para iva brahmā tasminnevāvasadgirau

tasyāsāvekaputro'bhūtkaco devaguroriva /
tena sārdhaṃ sa putreṇa nītavāñjīvitaṃ vane

athāsau śaralomātra bhuktvā yugagaṇaṃ yayau /
tyaktadehaḥ surāgāraṃ muktanīḍaḥ khago yathā

eka eva vane tasmindāśūraḥ praruroda ha /
daśāpanītapitṛkaḥ karuṇaṃ kuraro yathā

mātāpitṛviyogena śokasaṃtāpitāśayaḥ /
mlānimabhyāyayau nūnaṃ hemanta iva paṅkajam

bālo'sāvatidīnātmā vanadevatayā vane /
itthamāśvāsito rāma tadā'dṛśyaśarīrayā

ṛṣiputra mahāprājña kimajña iva rodiṣi /
saṃsārasya na kasmāttvaṃ svarūpaṃ vetsi cañcalam

sarvadaivedṛśī sādho saṃsāre saṃsṛtiścalā /
jāyate jīvyate paścādavaśyaṃ ca vinaśyati

yadyatkiṃciddṛśyadṛśi brahmādikamidaṃ mune /
gantavyastena sarveṇa vināśo nātra saṃśayaḥ

tadarthaṃ mā kṛthā vyarthaṃ viṣādaṃ maraṇe pituḥ /
avaśyabhāvyastamayo jātasyāharṣateriva

aśarīrāmiti śrutvā giramāraktalocanaḥ /
dhairyamāsādayāmāsa śikhaṇḍī stanitādiva

utthāyāvaśyakaṃ kṛtvā pāścātyaṃ piturādarāt /
cakāra tapase buddhiṃ dṛḍhāmuttamasiddhaye

brāhmeṇa karmaṇā tasya vipine caratastapaḥ /
anantasaṃkalpamayaṃ śrotriyatvaṃ babhūva ha

ajñātajñeyabuddhestu śrotriyasya tayā tayā /
na viśaśrāma ceto'sya pavitre'pi dharātale

kevalaṃ sarvamevedamapi śuddhaṃ dharātalam /
aśuddhamiva paśyansa na reme kvacideva hi

atha saṃkalpayāmāsa svasaṃkalpanayaiva saḥ /
vṛkṣāgrameva saṃśuddhaṃ sthitistatrocitā mama

tadidānīṃ tapastapsye tapasā yena śākhiṣu /
khagavatsthitimāpnomi śākhāsu ca daleṣu ca

iti saṃcintya saṃjvālya hutāśamatibhāsvaram /
juhāva tasminprotkṛttya māṃsaṃ svaskandhabhittitaḥ

atha gīrvāṇavṛndasya samagrā galabhittayaḥ /
manmukhatvena mā yāntu vipramāṃsena bhasmatām

iti saṃcintya bhagavānsaptārcistasya devatā /
puro babhūva dīptāṃśurdīptāṃśurvākpateriva

uvāca vacanaṃ dhīraṃ kumārābhimataṃ varam /
gṛhāṇa sthāpitaṃ sādho kośākāśānmaṇiṃ yathā

ityuktavantamanalamarghapuṣpeṇa śobhinā /
saṃpūjya stutivādena prāha viprakumārakaḥ

bhagavan bhūtapūrṇāyā bhuvaḥ pāvanamaṇḍalam /
nāpnomi tena vṛkṣāṇāmupari sthitirastu me

ityukte muniputreṇa sarvadevamukhaṃ śikhī / /
evamastu tavetyuktvā jagāmāntarddhimīśvaraḥ

tasminnantarhite deve kṣaṇātsāndhya ivāmbuje /
pūrṇakāmaḥ kumāro'sau pūrṇenduriva cābabhau

adhigatābhimatānanamaṇḍala-
dyutibhareṇa jahāsa sa tuṣṭimān /
śaśinamāptakalākulamambujaṃ
vikasitaṃ ca sitasmitaśobhinā

ityārṣe śrīvasiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० sthitiprakaraṇe dāśūro० dāśūravarapradānavarṇanaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśaḥ sargaḥ