Yoga Vasistha · Chapter 4.34

catustriṃśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
atra te śrṛṇu vakṣyāmi dāmādiṣu gateṣvatha /
yadvṛttaṃ śambarasyaiva nagare nagasaṃnibhe

tathā gaganavibhraṣṭe samaste dhvastasaṃsthitau /
vinaṣṭe śambarānīke śaradīvābdamaṇḍale

devanirjitasainyo'sau nītvā katipayāḥ samāḥ /
punardevavadhoyuktaścintayāmāsa dānavaḥ

dāmādayastu racitā ye mayā māyayā'surāḥ /
maurkhyātairbhāvitā yuddhe mithyaiva durahaṃkṛtiḥ

idānīṃ saṃsṛjāmyanyāndānavānmāyayoditān /
tānapyadhyātmaśāstrajñānsavivekānkaromyaham

tatastattvaparijñānānmithyābhāvanayojjhitāḥ /
nāhaṃkāraṃ prayāsyanti vijeṣyanti ca tānsurān

iti saṃcintya daityendrastādṛśāndānavāndhiyā /
māyayotpādayāmāsa budbudāniva vāridhiḥ

sarvajñā vedyavettāro vītarāgā gatainasaḥ /
yathāprāptaikakartāro bhāvitātmāna uttamāḥ

bhīmo bhāso dṛḍha iti nāmabhiḥ parilāñchitāḥ /
jagattṛṇamivāśeṣaṃ paśyantaḥ pāvanāśayāḥ

te daityā bhuvanaṃ prāpya cchādayāmāsurambaram /
garjanto hetitaḍitaḥ prāvṛṣīva payodharāḥ

ayudhyanta samaṃ devairapi varṣagaṇānbahūn /
vivekavaśato jagmurnāhaṃkāraṃ kadācana

teṣāṃ yāvadudetyantarmamedamiti vāsanā /
tāvatko'yamahaṃ ceti vicārādyātyasatyatām

asaccharīraṃ vibudhāḥ ko'sāvahamiti sthitiḥ /
vicārāditthameteṣāṃ prodagurna bhayādayaḥ /

asaccharīraṃ nāstīdaṃ cicchuddhaivātmani sthitā /
ahaṃ nāma na cānyo'sti niścityaivāsurā yayuḥ

tatastairnirahaṃkārairjarāmaraṇanirbhayaiḥ /
prāptārthakāribhirdhīrairvartamānānusāribhiḥ

asaktabuddhibhirnityaṃ hatānyairapyahantṛbhiḥ /
vāsanājālanirmuktaiḥ kṛtakāryairakartṛbhiḥ

prabhoḥ kāryamidaṃ kāryamiti saṃgaratatparaiḥ /
vītarāgairgatadveṣaiḥ sarvadā samadṛṣṭibhiḥ

sā daivī dānavaiḥ senā bhīmabhāsadṛḍhādibhiḥ /
hatā bhuktā hṛtā puṣṭā svānnaśrīriva bhoktṛbhiḥ

bhīmabhāsadṛḍhakṣuṇṇā jātā gīrvāṇavāhinī /
paridudrāva vegena gaṅgeva himavaccyutā

sā surānīkinī devaṃ kṣīrodārṇavaśāyinam /
jagāma śaraṇaṃ śailaṃ vātārtevābdamālikā

harirāśvāsayāmāsa tāṃ bhītāṃ devavāhinīm /
bhujaṅgābhivṛtāmekāṃ ramaṇīmiva nāyakaḥ

atha kṣīrodakuhare tāvatsā suravāhinī /
uvāsa yāvadbhagavāṃstannirāsārthamudyayau

babhūva dāruṇaṃ yuddhaṃ śauriśambarayostataḥ /
akāla iva kalpānte samuḍḍīnakulācalam

śaśāma samare tasmindaityaḥ sabalavāhanaḥ /
nārāyaṇahato yātaḥ śambaro vaiṣṇavīṃ purīm

bhīmabhāsadṛḍhāste tu tasminviṣamasaṃgare /
viṣṇunaiva śamaṃ nītāḥ pavaneneva dīpikāḥ

te hi nirvāsanā eva yadā śāntimupāgatāḥ /
na tadaiṣāṃ gatirjñātā dīpānāmiva śāmyatām

tasmādvāsanayā baddhaṃ muktaṃ nirvāsanaṃ manaḥ /
rāma nirvāsanībhāvamāharasva vivekataḥ

samyagālokanātsatyādvāsanā pravilīyate /
vāsanāvilaye cetaḥ śamamāyāti dīpavat

na satyaṃ kiṃcideveha sadbhāvo bhāvayatyalam /
nāstyeva bhāvanā tasmādityetatsamyagīkṣaṇam

ātmaivedaṃ jagatsarvaṃ kaḥ kiṃ bhāvayatu kva vā /
bhāvanā nāma nāstveva tadetatsamyagīkṣaṇam

vāsanācittanāmānau śabdāvarthasamanvitau /
satyāvalokanādyatra vilīnau tatparaṃ padam

vāsanāvalitaṃ cittamiha sthitimupāgatam /
tadeva tadvinirmuktaṃ vimuktamiti kathyate

nānāghaṭapaṭākāraiścetaḥsthitimupāgatam /
tadevāśu śamaṃ neyaṃ mithyāyakṣa ivotthitaḥ

dāmavyālakaṭākāraiścetaḥ pariṇataṃ yathā /
bhīmabhāsadṛḍhanyāyo rāghavāstvacalastava

dāmavyālakaṭanyāyo mā te bhavatu rāghava /
etadrāma purā proktaṃ pitrā kamalajena me

bhavate yanmayā proktaṃ śiṣyāyātyantadhīmate /
dāmavyālakaṭanyāyastasmānmā te'stu rāghava /
bhīmabhāsadṛḍhanyāyo nityamastu tavānagha

aviralasukhaduḥkhasaṃkaṭeyaṃ
bhavapadavī bhavatāpanopayātā /
vyavaharaṇavato vibhūtiyātau
satatamasaktatayaiva naśyatīti/

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mo० sthitiprakaraṇe dāmavyālakaṭopākhyānasamāptirnāma catustriṃśaḥ sargaḥ