Yoga Vasistha · Chapter 4.2

dvitīyaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
athaitadabhyupagame vacmi vedyavidāṃ vara /
samastakalanātīte mahācidvyomni nirmale

jagadādyaṅkurastatra yadyasti tadasau tadā /
kairivodeti kathaya kāraṇaiḥ sahakāribhiḥ

sahakārikāraṇānāmabhāve tvaṅkurodgatiḥ /
vandhyākanyeva dṛṣṭeha na kadācana kenacit

sahakārikāraṇānāmabhāve yadyavoditam /
mūlakāraṇamevāṅga tatsvabhāvasthitiṃ gatam

sargādau sargarūpeṇa brahmaivātmani tiṣṭhati /
yathāsthitamanākāraṃ kva janyajanakakramaḥ

atha pṛthvyādayo'nye vā kecidatropakurvate /
sahakārikāraṇatvaṃ tatpūrvaṃ cātra dūṣaṇam

tasmātpade jagacchāntamāste tatsahakāribhiḥ /
cittātprasaratītyuktirvālasya na vipaścitaḥ

tasmādrāma jagannāsīnna cāsti na bhaviṣyati /
cetanākāśamevāśu kacatītthamivātmani

atyantābhāva evāsya jagato vidyate yadā /
tadā brahmedamakhilamiti tadrāma nānyathā

pūrva pradhvaṃsanānyonyābhāvairyadupaśāmyati /
na śāmyatyeva taccitte śāmyatyeva tu dṛśyate

atyantābhāva evāsya bhāvairyadupaśāmyati /
na śāmyatyeva saccitte kva śāmyatyeva dṛśyatā

atyantābhāva evāto jagaddṛśyasya sarvathā /
varjayitvetarā yuktirnāstyevānarthasaṃkṣaye

cidākāśasya bodho'yaṃ jagadbhātīti yatsthitam /
ayaṃ so'hamidaṃ nāhaṃ loke citrakathā yathā

idamadyādi pṛthvyādi tathedaṃ vatsarādi ca /
ayaṃ kalpaḥ kṣaṇaścāyamime maraṇajanmanī

ayaṃ kalpāntasaṃrambho mahākalpānta eṣa saḥ /
ayaṃ sa sargaprārambho bhāvyabhāvakramastvasau

lakṣmāṇīmāni kalpānāmimā brahmāṇḍakoṭayaḥ /
ete ceme parigatā ime bhūya upāgatāḥ

imāni dhiṣṇyajālāni deśakālakalā imāḥ /
mahācitparamākāśamanāvṛtamanantakam

yathāpūrvaṃ sthitaṃ śāntamityevaṃ kacati svayam /
paramāṇusahasrāṃśubhāsa etā mahāciteḥ

svayamantaścamatkāro yaḥ samudgīryate citā /
tatsargabhānaṃ bhātīdamarūpaṃ natu bhittimat

nodyanti naca naśyanti nāyānti naca yānti ca /
mahāśilāsu lekhānāṃ sanniveśā ivācalāḥ

ime sargāḥ prasphuranti svātmanātmani nirmale /
nabhasīva nabhobhāgā nirākārā nirākṛtau

dravatvānīva toyasya spandā iva sadāgatau /
āvartā iva cāmbhodherguṇino vā yathā guṇāḥ

vijñānaghanamevaikamidamevamavasthitam /
sodayāstamayārambhamanantaṃ śāntamātatam

sahakāryādihetūnāmabhāve śūnyato jagat /
svayaṃbhūrjāyate ceti kilonmattakaphūtkṛtam

praśāntasarvārthakalākalaṅko
nirastaniḥśeṣavikalpatalpaḥ /
cirāya vidrāvitadīrghanidro
bhavābhayo bhūṣitabhūḥ prabuddhaḥ // २५ ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu sthitiprakaraṇe sthitibījopanyāso nāma dvitīyaḥ sargaḥ