Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 4.17

4.17.17

saptadaśaḥ sargaḥ

4.17.1

śrīrāma uvāca /
bhagavanbhṛguputrasya pratibhāsānubhūtitaḥ /
yathaiṣā saphalā jātā tathānyasya na kiṃ bhavet

4.17.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
iyaṃ prathamamutpannā sā tanurbrahmaṇaḥ padāt /
śuddhā jātirbhārgavasya nānyajanmakalaṅkitā

4.17.3

sarvaiṣaṇānāṃ saṃśāntau śuddhacittasya yā sthitiḥ /
tatsatyamucyate saiṣā vimalā cidudāhṛtā

4.17.4

manonirmalasattvātma yadbhāvayati yādṛśam /
tattathāśu bhavatyeva yathāvarto bhavetpayaḥ

4.17.5

yathā bhṛgusutasyaiva vibhramaḥ protthitaḥ svayam /
pratyekamapyevameva dṛṣṭānto'tra bhṛgoḥ sutaḥ

4.17.6

bījasyāṅkurapatrādi svaṃ camatkurute yathā /
sarveṣāṃ bhūtasaṅghānāṃ bhramakhaṇḍāstathaiva hi

4.17.7

yadidaṃ dṛśyate viśvamevamevākhilaṃ jagat /
pratyekamuditaṃ mithyā mithyaivāstamupaiti ca

4.17.8

nāstameti nacodeti jagatkiṃcana kasyacit /
bhrāntimātramidaṃ māyāmugdheva parijṛmbhate

4.17.9

yathā saṃpratibhāsasthaḥ svayaṃ saṃsārakhaṇḍakaḥ /
tathā teṣāṃ sahasrāṇi mithyā dṛṣṭāni santi hi

4.17.10

svapnasaṃkalpanagaravyavahārāḥ parasparam/
pṛthagyathā na dṛśyante tathaite saṃsṛtibhramāḥ

4.17.11

evaṃ nagaravṛndāni nabhassaṃkalparūpiṇi /
santi tāni na dṛśyante mithyājñānadṛśaṃ vinā

4.17.12

piśācayakṣarakṣāṃsi santyevaṃrūpakāṇi ha /
saṃkalpamātradehāni sukhaduḥkhamayāni ca

4.17.13

evameva vayaṃ ceme saṃpannā raghunandana /
svasaṃkalpātmakākārā mithyāsatyatvabhāvinaḥ

4.17.14

evaṃrūpaiva hi pare vidyate sargasaṃtatiḥ /
na vāstavī vastutā tu saṃsthitaivamavastuni

4.17.15

pratyekamuditaṃ viśvamevameva mudhaiva hi /
vanagulmakarūpeṇa vasantaikaraso yathā

4.17.16

prathamo'yaṃ svasaṃkalpaḥ prathāmabhyāgato yathā /
tathātiparamārthena dṛṣṭenetthaṃ vibhāvyate

4.17.17

pratyekamuditaṃ cittaṃ svasvabhāvodarasthitam /
idamitthaṃ samārambhaṃ jagatpaśyanvinaśyati

4.17.18

pratibhāsavaśādasti nāsti vastvavalokanāt/
dīrghasvapno jagajjālamālānaṃ cittadantinaḥ

4.17.19

citsattaiva jagatsattā jagatsattaiva cittakam /
ekābhāvādvayornāśaḥ sa ca satyavicāraṇāt

4.17.20

śuddhasya pratibhāso hi satyo bhavati cetasaḥ /
pramārjanādiva maṇermalinasyeha yuktitaḥ

4.17.21

ciramekadṛḍhābhyāsācchuddhirbhavati cetasaḥ /
anākrāntasya saṃkalpaiḥ pratibhodeti cetasaḥ

4.17.22

suvarṇaṃ na sthitiṃ yāti malavatyaṃśuke yathā /
ekā dṛṣṭiḥ sthitiṃ yāti na mlāne cittake tathā

4.17.23

śrīrāma uvāca /
pratibhāsātmani jagatyete kālakriyākramāḥ /
sodayāstamayā jātāḥ kathaṃ śukrasya cetasaḥ

4.17.24

śrīvasiṣṭha uvāca /
yādṛgjagadidaṃ dṛṣṭaṃ śukreṇa pitṛśāstrataḥ /
tādṛkkasya sthitaṃ citte mayūrāṇḍe mayūravat

4.17.25

svabhāvakośasthamidaṃ tadetena kramoditam /
bījenāṅkurapatrādilatāpuṣpaphalaṃ yathā

4.17.26

jīvo yadbāsanābaddhastadevāntaḥ prapaśyati /
svarūpaṃ cātra dṛṣṭānto dīrghasvapnastvidaṃ jagat

4.17.27

pratyekamudito rāma nūnaṃ saṃsṛtikhaṇḍakaḥ /
rātrau sainyanarasvapnajālavatsvātmani sphuṭaḥ

4.17.28

śrīrāma uvāca /
eṣa saṃsṛtikhaṇḍottho mithaḥ sa milati svayam /
no vā milati tanme tvaṃ yathāvadvaktumarhasi

4.17.29

śrīvasiṣṭha uvāca /
malinaṃ hi mano'vīryaṃ na mithaḥ śleṣamarhati /
ayo'yasi ca saṃtapte śuddhe taptaṃ tu līyate

4.17.30

cittatattvāni śuddhāni saṃmilanti parasparam /
ekarūpāṇitoyāni yāntyaikyaṃnāvilāni hi

4.17.31

śuddhirhi cittasya vivāsanatva-
mabhūtasaṃvedanamekarūpam /
tasyāśu śuddhyā bhavati prabuddha-
stanmātrayuktyā parasaṃgameti

4.17.17

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mo० sthi० bhārgavopākhyāne manorājyasaṃmelanaṃ nāma saptadaśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc