Yoga Vasistha · Chapter 4.16

ṣoḍaśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
athākṣipya vacastasya tanayasya tathā bhṛgoḥ /
uvāca bhagavānkālo vaco gambhīraniḥsvanaḥ

kāla uvāca /
samaṅgātāpasīmetāṃ tanuṃ saṃtyajya bhārgava /
praviśemāṃ tanuṃ sādho nagarīmiva pārthivaḥ

kāle pūrvajayā tanvā tapaḥ kṛtvā tayā punaḥ /
gurutvamasurendrāṇāṃ kartavyaṃ bhavatānagha

mahākalpānta āyāte bhavatā bhārgavī tanuḥ/
apunargrahaṇāyaiṣā tyājyā pramlānapuṣpavat

jīvanmuktapadaṃ prāptastanvā prāktanarūpayā /
mahāsurendragurutāṃ kurvaṃstiṣṭha mahāmate

kalyāṇamastu vāṃ yāmo vayaṃ tvabhimatāṃ diśam /
na kiṃcidapi yaccittaṃ yasya nābhimataṃ bhaveṣpat

ityuktvā muñcatorvāṣpaṃ tayoḥ so'ntaradhīyata /
taptāṃgyoriva rodasyoḥ samamaṃśubhiraṃśumān

gate tasminbhagavati kṛtānte bhavitavyatām /
vicārya bhārgavo'bhedyāṃ niyaterniyatāṃ gatim

kālakāraṇasaṃśuṣkāṃ bhāvipuṣpaśubhodayām /
viveśa tāṃ tanuṃ bālāṃ sulatāmiva mādhavaḥ

sā brāhmaṇītanurbhūmau vivarṇavadanāṅgikā /
papāta kampitā tūrṇaṃ chinnamūlā latā yathā

tasyāṃ praviṣṭajīvāyāṃ putratanvāṃ mahāmuniḥ /
cakārāpyāyanaṃ mantraiḥ sa kamaṇḍaluvāribhiḥ

sarvā nāḍyastatastanvāstasyāḥ pūrṇā virejire /
saritaḥ prāvṛṣīvāmbupūrapūritakoṭarāḥ

nalinī prāvṛṣīvāsau madhāviva navā latā /
yadā pūrṇā tadā tasyāḥ prāntāḥ pallavitā babhuḥ

atha śukraḥ samuttasthau vahatprāṇasamīraṇaḥ /
rasamārutasaṃyogādāpūrṇa iva vāridaḥ

puro'bhivādayāmāsa pitaraṃ pāvanākṛtim /
prathamollāsito meghaḥ staniteneva parvatam

pitātha prāktanīṃ tanvā āliliṅgākṛtiṃ tataḥ /
snehārdravṛttirjaladaścirādadritaṭīmiva

bhṛgurdadarśa sasnehaṃ prāktanīṃ tānavīṃ tanum /
matto jāteyamityāsthāṃ hasannapi mahāmatiḥ

matputro'yamiti sneho bhṛgumapyaharattadā /
paramātmīyatā dehe yāvadākṛtibhāvinī

babhūvatuḥ pitāputrau tāvathānyonyaśobhitau /
niśāvasānamuditāvarkapadmākarāviva

cirasaṃgamasaṃbaddhāviva cakrāhvadampatī /
ghanāgamanasasnehau mayūrajaladāviva

cirakāladṛḍhotkaṇṭhau tulyayogyatayā tayā /
sthitvā tatra muhūrtaṃ tāvathotthāya mahāmatī

samaṅgādvijadehaṃ taṃ bhasmasāttatra cakratuḥ /
ko hi nāma jagajjātamācāraṃ nānutiṣṭhati

evaṃ tau kānane tasminpāvane bhṛgubhārgavau /
saṃsthitau tāpasau dīptau divīva śaśibhāskarau

ceraturjñātavijñeyau jīvanmuktau jagadgurū /
deśakāladaśaugheṣu susamau susthirau tataḥ

athāsuragurutvaṃ sa śukraḥ kālena labdhavān /
bhṛgurapyātmano yogye pade'tiṣṭhadanāmaye

śukro'sau prathamamiti krameṇa jāta-
stasmātsatparamapadādudārakīrtiḥ /
svenāśu smṛtipadavibhrameṇa paścā-
danyeṣu pravilulito daśāntareṣu

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mokṣopāyeṣu sthitiprakaraṇe bhārgava śukrasya punarjīvanaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ