Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 3.98

3.98.98

aṣṭanavatitamaḥ sargaḥ

3.98.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
yataḥkutaścidutpannaṃ cittaṃ yatkiṃcideva hi /
nityamātmavimokṣāya yojayedyatnato'nagha

3.98.2

saṃyojitaṃ pare cittaṃ śuddhaṃ nirvāsanaṃ bhavet /
tatastu kalpanāśūnyamātmatāṃ yāti rāghava

3.98.3

cittāyattamidaṃ sarvaṃ jagatsthiracarātmakam /
cittādhīnavato rāma bandhamokṣāvapi sphuṭam

3.98.4

atrārthe kathyamānaṃ me cittākhyānamanuttamam /
brahmaṇā yatpurā proktaṃ śrṛṇu rāmātiyatnataḥ

3.98.5

asti rāmāṭavī sphārā śūnyāśāntātibhīṣaṇā /
yojanānāṃ śataṃ yasyāṃ lakṣyate kaṇamātrakam

3.98.6

tasyāmeko hi puruṣaḥ sahasrakaralocanaḥ /
paryākulamatirbhīmaḥ saṃsthito vitatākṛtiḥ

3.98.7

sa sahasreṇa bāhūnāmādāya parighānbahūn /
praharatyātmanaḥ pṛṣṭhe svātmanaiva palāyate

3.98.8

dṛḍhaprahāraiḥ praharansvayamevātmanātmani /
pravidravati bhītātmā sa yojanaśatānyapi

3.98.9

krandanpalāyamāno'sau gatvā dūramitastataḥ /
śramavānvivaśākāro viśīrṇacaraṇāṅgakaḥ

3.98.10

patito'vaśa evāśu mahatyandho'ndhakūpake /
kṛṣṇarātritamobhīme nabhogambhīrakoṭare

3.98.11

tataḥ kālena bahunā so'ndhakūpātsamutthitaḥ /
punaḥ prahāraiḥ praharanvidravatyātmanātmanaḥ

3.98.12

punardūrataraṃ gatvā karañjavanagulmakam /
praviṣṭaḥ kaṇṭakavyāptaṃ śalabhaḥ pāvakaṃ yathā

3.98.13

tasmātkarañjagahanādviniḥsṛtya kṣaṇādiva /
punaḥ prahāraiḥ praharanvidravatyātmanātmanaḥ

3.98.14

punardūrataraṃ gatvā śaśāṅkakaraśītalam /
kadalīkānanaṃ kāntaṃ saṃpraviṣṭo hasanniva

3.98.15

kadalīkhaṇḍakāttasmādviniḥsṛtya kṣaṇātpunaḥ /
svayaṃ prahāraiḥ praharanvidravatyātmanātmani

3.98.16

punardūrataraṃ gatvā tamevāndho'ndhakūpakam /
sa saṃpraviṣṭastvarayā viśīrṇāvayavākṛtiḥ

3.98.17

andhakūpātsamutthāya praviṣṭaḥ kadalīvanam /
kadalīkānanācchvabhraṃ karañjavanagulmakam

3.98.18

karañjakānanātkūpaṃ kūpādrambhāvanāntaram /
praviśanpraharaṃścaiva svayamātmani saṃsthitaḥ

3.98.19

evaṃrūpanijācāraḥ so'valokya ciraṃ mayā /
avaṣṭabhya balādeva muhūrtaṃ rodhitaḥ pathi

3.98.20

pṛṣṭaḥ sa kastvaṃ kimidaṃ kenārthena karoṣi vā /
kiṃ nāmābhimataṃ te'tra kiṃ mudhā parimuhyasi

3.98.21

iti pṛṣṭena kathitaṃ tena me raghunandana /
nāhaṃ kaścinna caivedaṃ mune kiṃcitkaromyaham

3.98.22

tvayāhamavabhagno'smi tvaṃ me śatruraho vata/
tvayā dṛṣṭo'smi naṣṭo'smi duḥkhāya ca sukhāya ca

3.98.23

ityuktvā viklavānyaṅgānyālokya svānyatuṣṭimān /
rurodātiravaṃ dīno megho varṣannivāṭavīm

3.98.24

kṣaṇamātreṇa tatrāsāvupasaṃhṛtya rodanam /
svānyaṅgāni samālokya jahāsa ca nanāda ca

3.98.25

athāṭṭahāsaparyante sa pumānpurato mama /
krameṇa tāni tatyāja svānyaṅgāni samaṃtataḥ

3.98.26

prathamaṃ patitaṃ tasya śiraḥ paramadāruṇam /
tataste bāhavaḥ paścādvakṣastadanu codaram

3.98.27

atha kṣaṇena sa pumāṃstānyaṅgāni yathākramam /
saṃtyajya niyateḥ śaktyā kvāpi gantumupasthitaḥ

3.98.28

dṛṣṭavānahamekānte punaranyaṃ tathā naram /
so'pi prahārānparitaḥ prayacchansvayamātmani

3.98.29

bāhubhiḥ pīvarākāraiḥ svayameva palāyate /
kūpe patati kūpāttu samutthāyābhidhāvati

3.98.30

punaḥ patati kuṇḍe'ntaḥ punarārtaḥ palāyate /
punaḥ praviśati śvabhraṃ kṣaṇaṃ śiśirakānanam

3.98.31

kaṣṭaṃ punaḥpunastuṣṭaḥ punaḥ praharati svayam /
evaṃprāyanijācāraściramālokya sasmayam

3.98.32

sa mayā samavaṣṭabhya paripṛṣṭastathaiva hi /
tenaivāsau krameṇādya ruditvā saṃprahasya ca

3.98.33

aṅgairviśīrṇatāmetya yayāvalamalakṣyatām /
vicārya niyateḥ śaktiṃ tato gantumupasthitaḥ

3.98.34

dṛṣṭavānahamekānte punaranyaṃ tathā naram /
praharaṃstadvadevāsau svayameva palāyate

3.98.35

palāyamānaḥ patito mahatyandhe'ndhakūpake /
tatrāhaṃ suciraṃ kālamavasaṃ tatpratīkṣakaḥ

3.98.36

yāvatsa sucireṇāpi kūpānnābhyuditaḥ śaṭhaḥ /
athāhamutthito gantuṃ dṛṣṭavānpuruṣaṃ punaḥ

3.98.37

tādṛśaṃ tādṛśākāraṃ prapatantaṃ tathaiva ca /
avaṣṭabhya tathaivāśu tasya proktaṃ punarmayā

3.98.38

tathaivotpalapatrākṣa nāsau tadavabuddhavān /
kevalaṃ māmasau mūḍho naiva jānāsi kiṃcana

3.98.39

āḥ pāpa durdvijetyuktvā svavyāpāraparo yayau /
atha tasminmahāraṇye tathā viharatā mayā

3.98.40

bahavastādṛśā dṛṣṭāḥ puruṣā doṣakāriṇaḥ /
matpṛṣṭāḥ kecidāyānti svapnasaṃbhramavacchamam

3.98.41

maduktaṃ nābhinandanti kecicchavatanuṃ yathā /
vinipatyāndhakūpebhyaḥ kecittatprotthitāḥ punaḥ

3.98.42

kadalīkhaṇḍakātkeciccireṇāpi na nirgatāḥ /
kecidantarhitāḥ sphāre karañjavanagulmake

3.98.43

na kvacitsthitimāyānti keciddharmaparāyaṇāḥ /
evaṃvidhā sā vitatā raghūdvaha mahāṭavī

3.98.44

adyāpi vidyate yasyāmitthaṃ te puruṣāḥ sthitāḥ /
sā ca dṛṣṭā tvayā rāma tvayeha vyavahāriṇī /
bālyāttu buddhitattvasya na tāṃ smarasi rāghava

3.98.45

sā bhīṣaṇā vividhakaṇṭakasaṅkaṭāṅgī
ghorāṭavī ghanatamogahanāpi loke /
āgatya nirvṛtimalabdhaparāvabodhai-
rāsevyate kusumagulmakavāṭikeva

3.98.98

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe cittopākhyānaṃ nāmāṣṭanavatitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc