Yoga Vasistha · Chapter 3.93

trinavatitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti me bhagavatā pūrvamuktaṃ tadetadadya tubhyaṃ kathitam

tasmādanākhyānādbrahmaṇaḥ sarvataḥ sarvamanākhyāna-
mutpadyate svayameva taddhanatāṃ prāpya manaḥ saṃpadyate

tanmanastanmātrakalpanapūrvakasanniveśaṃ bhavati tata-
staijasaḥ puruṣaḥ saṃpadyate so'yaṃ brahmetyātmani nāma
kṛtavān

tena rāma yo'yaṃ parameṣṭhī tanmanastattvaṃ viddhi

samanastattvākāro bhagavānabrahmā saṃkalpamayatvādya-
deva saṃkalpayati tadeva paśyati

tatasteneyamavidyā parikalpitā anātmanyātmā-
bhimānamayīti tena brahmaṇā giritṛṇajaladhimayamidaṃ
krameṇa jagatparikalpitam

itthaṃ krameṇa brahmatattvādiyamāgatā sṛṣṭiranyata
evāgateyamiti lakṣyate

tasmātsarvapadārthānāṃ trailokyodaravartinām /
utpattirbrahmaṇo rāma taraṅgāṇāmivārṇavāt

ya evamanutpanne jagati yā brahmaṇaścinmanorūpiṇī
sāhaṃkāre parikalpya brahma brahmatāmeti

yāstvanyāścicchaktayaḥ sarvaśakterabhinnā eva
kalpyante

jagati sphāratāṃ nīte pitāmaharūpeṇa manasā
samullasanti

ete sahasraśo'pi parivartamānajīvā ucyante

te'bhyutthitā eva cinnabhaso nabhasi tanmātrairā-
valitā gaganapavanāntarvartinaścaturdaśavidhā ye bhūta-
jātamadhyatayābhyāse tiṣṭhanti tasyā eva prāṇaśakti-
dvāreṇa praviśya śarīraṃ sthāvaraṃ jaṃgamaṃ vāpi
bījatāṃ gacchanti

tadanu yonito jagati jāyante tadanu kākatālī-
yayogenotpannavāsanāpravāhānurūpakarmaphalabhāgino
bhavanti

tataḥ karmarajjubhirvāsanāvalitābhirbaddhaśarīrā
bhramantaḥ protpatanti ca

icchaivaitā bhūtajātayaḥ

kāścijjanasahasrāntāḥ patanti vanaparṇavat /
karmavātyā paribhrāntā luṭhanti girikukṣiṣu

aprameyabhavāḥ kāściccitsattājñānamohitāḥ /
cirajātā bhavantīha bahukalpaśatānyapi

kāścitkatipayātītā manoramabhavāntarāḥ /
viharanti jagatyasminśubhakarmaparāyaṇāḥ

kāścidvijñātavijñānāḥ parameva padaṃ gatāḥ /
vātodbhūtāḥ payomadhyaṃ sāmudrā iva bindavaḥ

utpattiḥ sarvajīvānāmitīha brahmaṇaḥ padāt /
āvirbhāvatirobhāvabhaṅgurā bhavabhāvinī

vāsanāviṣavaiṣamyavaidhuryajvaradhāriṇī /
anantasaṃkaṭānarthakāryasatkārakāriṇī

nānādigdeśakālāntaśailakandaracāriṇī /
racitottamavaicitryavihitā''saṃbhramā'satī

eṣā jagajjāṅgalajīrṇavallī
samyaksamālokakuṭhārakṛttā /
vallīva vikṣubdhamanaḥśarīrā
bhūyo na saṃrohati rāmabhadra

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe utpattidarśanaṃ nāma trinavatitamaḥ sargaḥ