Yoga Vasistha · Chapter 3.85

pañcāśītitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
purā me brahmaṇā proktaṃ sarvaṃ tatkathayānagha /
yadidaṃ tatpravakṣyāmi tvayi pṛcchati rāghava

purā mayā hi bhagavānpṛṣṭaḥ kamalasaṃbhavaḥ /
ime kathamupāyānti brahmansargagaṇā iti

tadupāśrutya bhagavānbrahmā lokapitāmahaḥ /
aindavākhyānasahitaṃ māmuvāca bṛhadvacaḥ

brahmovāca /
sarvaṃ hi mana evedamitthaṃ sphurati bhūtimat /
jalaṃ jalāśayasphārairvicitraiścakrakairiva

dinādau saṃprabuddhasya saṃsāraṃ sṛṣṭumicchataḥ /
purākalpe hi kasmiścicchṛṇu kiṃ vṛttamaṅga me

kadācidakhilaṃ sargaṃ saṃhṛtya divasakṣaye /
eka evāhamekāgraḥ svasthastāmanayaṃ niśām

niśānte saṃprabuddhātmā saṃdhyāṃ kṛtvā yathāvidhi /
prajāḥ sraṣṭuṃ dṛśau sphāre vyomni yojitavānaham

yāvatpaśyāmi gaganaṃ na tamobhirna tejasā /
vyāptamatyantavitataṃ śūnyamantavivarjitam

sargaṃ saṃkalpayāmīti matiṃ niścitya tanmayā /
samavekṣitumārabdhaṃ śuddhaṃ sūkṣmeṇa cetasā

athāhaṃ dṛṣṭavāṃstatra manasā vitate'mbare /
pṛthaksthitānmahārambhānsargānsthitinirargalān

teṣu matpratibimbābhāḥ padmakośanivāsinaḥ /
rājahaṃsānsamārūḍhāḥ saṃsthitā daśa padmajāḥ

pṛthaksthiteṣu sargeṣu teṣūdyadbhūtapaṅktiṣu /
jalajāleṣu śuddheṣu jagatsu jaladāyiṣu

pravahanti mahānadyaḥ pradhvananti yathābdhayaḥ /
pratapantyuṣṇarucayaḥ prasphurantyambare'nilāḥ

divi krīḍanti vibudhā bhuvi krīḍanti mānavāḥ /
dānavā bhoginaścaiva pātāleṣu ca saṃsthitāḥ

kālacakrapariprotā yadbhāvāḥ sakalartavaḥ /
yathākālaṃ phalāpūrṇā bhūṣayantyabhito mahīm

prauḍhyaṃ śubhāśubhācārasmṛtayaḥ kakubhaṃ prati /
narakasvargaphaladāḥ sarvatra samupāgatāḥ

bhogamokṣaphalārthinyaḥ samastā bhūtajātayaḥ /
svamīhitaṃ yathākālaṃ prayatante yathākramam

saptalokāstathā dvīpāḥ samudrā girayastathā /
apyeṣyamāṇāḥ kalpāntaṃ sphurantyurutarāravam

kvacidbhāsitvamāyātaṃ kvacitsthirataraṃ sthitam /
sthitaṃ sarvatra kuñjeṣu tamastejolavādṛtam

nabhonīlotpalasyāntarbhramadabhramadhuvratam /
prasphurattārakājālakesarāpūrṇatāṃ gatam

kalpāntaghananīhāro merukuñjeṣu saṃsthitaḥ /
śālmaleramalaṃ tūlamaṣṭhīlākoṭareṣviva

lokālokādrirasanāraṇadarṇavaghuṃghumā /
tamaḥkhaṇḍendranīlābhā nijaratnavirājitā

dhānādharasudhā bhūtaravakākalighuṃghumā /
saṃsthitā bhuvanābhoge svāntaḥpura ivāṅganā

gaurāṅgapaṅaktirmadhyasthā rajanīrājirañjitā /
padmotpalasraja iva lakṣyate vatsaraśriyaḥ

bahugartavibhāgasthabhūtā lokāḥ pṛthakpṛthak /
jātāruṇā vilokyantedāḍimānīvakāntikāḥ

tripravāhā tripathagā kṛtordhvādhogamāgamā /
jagadyajñopavītābhā sphuratīndukalāmalā

itaścetaśca gacchanti śīryante prodbhavanti ca /
diglatāsu taḍitpuṣpā vātārtā meghapallavāḥ

gandharvanagarodyānalatāvitānamālinī /
samudrabhūminabhasāṃ padavī pravirājate

lokāntareṣu saṅghena devāsuranaroragāḥ /
udumbareṣu maśakā iva ghuṃghumitāḥ sthitāḥ

yugakalpakṣaṇalavakalākāṣṭhākalaṅkitaḥ /
kālo vahatyakalitasarvanāśapratīkṣakaḥ

evamālokya śuddhena pareṇa svena cetasā /
bhṛśaṃ vismayamāpannaḥ kimetatkathamityalam

kathaṃ māṃsamayenākṣṇā yanna paśyāmi kiṃcana /
tanmāyājālamatulaṃ paśyāmi manasāmbare

athālokya ciraṃ kālaṃ manasaivāhamambarāt /
arkaṃ tasmājjagajjālādekamānīya pṛṣṭavān

āgaccha devadeveśa bho bhāskara mahādyute /
svāgataṃ te'stviti prokto mayāsau kathitopyatha

kastvaṃ kathamidaṃ jātaṃ jagadeva jaganti ca /
yadi jānāsi bhagavaṃstadetatkathayānagha

ityukto māṃ samālokya saṃparijñātavānatha /
namaskṛtvābhyuvācedamanindyapadayā girā

śrībhānuruvāca /
asya dṛśyaprapañcasya nityaṃ kāraṇatāmasi /
gataḥ kasmānna jānīṣe kiṃ māmīśvara pṛcchasi

atha madvākyasaṃdarbhe līlā cettava sarvaga /
acintitāṃ madutpattiṃ tacchṛṇuṣva vadāmyaham

sadasaditi kalābhirātataṃ yat
sadasadabodhavimohadāyinībhiḥ /
avirataracanābhirīśvarātman
pravilasatīha mano mahanmahātman

ityārṣe śrīvaśiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० mo० u० aindavopākhyānopakrame brahmādityasamāgamo nāma pañcāśītitamaḥ sargaḥ