Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 3.78

3.78.78

aṣṭasaptatitamaḥ sargaḥ

3.78.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
atha sā rākṣasī rakṣaḥkulakānanamañjarī /
tamasyevābhralekheva gambhīraṃ vinanāda ha

3.78.2

nādānte samuvācedaṃ huṃkārāparuṣaṃ vacaḥ /
garjitānantaraṃ jātakarakāśaniśabdavat

3.78.3

bho bho ghorāṭavīvyomapadavīśaśibhāskarau /
mahāmāyātamaḥpīṭhaśilākoṭarakīṭakau

3.78.4

kau bhavantau mahābuddhī durbuddhī vā samāgatau /
madgrāsapadamāpannau kṣaṇānmaraṇakocitau

3.78.5

rājovāca /
bho bho bhūtaka kiṃ syāstvaṃ kva tiṣṭhasi ca dehakam /
darśayāsyāstava giraḥ ko bibhetyalinīdhvaneḥ

3.78.6

siṃhavatsarvavegena patantyarthe kilārthinaḥ /
tyaja saṃrambhamārambhaṃ svasāmarthya pradarśaya

3.78.7

kiṃ prārthayasi me brūhi dadāmi tava suvrata /
kiṃ vā saṃrambhaśabdābhyāṃ bhīṣayāsmānbibheṣi kim

3.78.8

kṣipramākāraśabdābhyāṃ māyayā sanmukhībhava /
na kiṃciddīrghasūtrāṇāṃ siddhyatyātmakṣayādṛte

3.78.9

rājñetyukte ramyamuktamiti saṃcintya sā tayoḥ /
prakāśāyāpya dhairyāya nanāda ca jahāsa ca

3.78.10

tato dadṛśatustāṃ tau śabdapūritadiggaṇām /
sāṭṭahāsaprabhāpiṇḍapūraprakaṭitākṛtim

3.78.11

kalpābhrāśanikāṣeṇa ghṛṣṭāmadritaṭīmiva /
svanetravidyudvalayabalākojjvalitāmbarām

3.78.12

timiraikārṇavaurvāgnijvālāvivalanāmiva /
garjaddhanaghaṭāṭopapīvarāsitakandharām

3.78.13

raṇaddaśanasarambhahāhāhataniśācarām /
rodasīkajjalastambhāṃ līlayollasitāṃ punaḥ

3.78.14

ūrdhvakeśīṃ śirālāṅgīṃ kapilākṣīṃ tamomayīm /
yakṣarakṣaḥpiśācānāmapyanarthabhayapradām

3.78.15

deharandhraviśacchvāsavātabhāṃkārabhīṣaṇām /
musalolūkhalālātahalaśūrpakaśekharām

3.78.16

sphurantīmiva kalpānte vaidūryaśikharasthalīm /
hāsaghaṭṭitaviśveśāṃ kālarātrimivoditām

3.78.17

śaradvyomāṭavīṃ sābhrāṃ kṛtadehāmivāgatām /
śarīriṇīṃ mahābhrāḍhyāṃ yāminīmiva māṃsalām

3.78.18

śarīrasaṃniveśena paṅkapīṭhamivotthitām /
tanuṃ candrārkayuddhāya tamaseva samāśritām

3.78.19

indranīlamahāśubhralambābhrayugalopamau /
ulūkhalādihāraughau dadhānāmasitau stanau

3.78.20

lagnāmaṅgārakāṣṭhena samānāṃ ca mahātanum /
drumābhāspandasaśiralasadbhujalatātanum

3.78.21

tāmavekṣya mahāvīrau tathaivākṣubhitau sthitau /
na tadasti vimohāya yadviviktasya cetasaḥ

3.78.22

mantryuvāca /
mahārākṣasi saṃrambho mahātmā kimayaṃ tava /
laghavo hyathavā kārye laghāvapyatisaṃbhramāḥ

3.78.23

tyaja saṃrambhamārambho nāyaṃ tava virājate /
viṣaye hi pravartante dhīmantaḥ svārthasādhakāḥ

3.78.24

tvādṛśānāṃ sahasrāṇi maśakānāmivābale /
asmākaṃ dhīratāvātyāvyūḍhāni tṛṇaparṇavat

3.78.25

saṃrambhadvāramutsṛjya samatāsvacchayā dhiyā /
yuktā ca vyavahāriṇyā svārthaḥ prājñena sādhyate

3.78.26

sveneva vyavahāreṇa kāryaṃ siddhyatu vā na vā /
mahāniyatirityeva bhramasyāvasaro hi kaḥ

3.78.27

kathayābhimataṃ kiṃ te kimarthayasi cārthinī /
arthī svapne'pi nāsmākamaprāptārthaḥ puro gataḥ

3.78.28

ityuktā sā tadā tena cintayāmāsa rākṣasī /
aho nu vimalācāraṃ sattvaṃ puruṣasiṃhayoḥ

3.78.29

na sāmānyāvimau manye vicitreyaṃ camatkṛtiḥ /
vacovakrekṣaṇenaiva vadatyantarviniścayam

3.78.30

vacovakrekṣaṇadvārairdhīmatāmāśayā mithaḥ /
ekībhavanti saritāṃ payāṃsi valanairiva

3.78.31

ābhyāṃ prāyaḥ parijñāto mama bhāvo'nayormayā /
na vināśyau mayā cemau svayamevāvināśinau

3.78.32

manye bhavetāmātmajñau nātmajñānādṛte matiḥ /
pramṛṣṭasadasadbhāvādbhavatyastabhayā mṛtau

3.78.33

tadetau paripṛcchāmi kiṃcitsaṃdehamutthitam /
prājñaṃ prāpya na pṛcchanti ye kecitte narādhamāḥ

3.78.34

iti saṃcintya pṛcchāyai tanvānāvasaraṃ tataḥ /
akālakalpābhraravaṃ hāsaṃ saṃyamya sābravīt

3.78.35

kau bhavantau narau dhīrau kathyatāmiti me'naghau /
jāyate darśanādeva maitrī viśadacetasām

3.78.36

mantryuvāca /
ayaṃ rājā kirātānāmasyāhaṃ mantritāṃ gataḥ /
udyatau rātricaryeṇa tvādṛgjanavinigrahe

3.78.37

rājño rātriṃdivaṃ dharmo duṣṭabhūtavinigrahaḥ /
svadharmatyāgino ye tu te vināśānalendhanam

3.78.38

rākṣasyuvāca /
rājaṃstvamasi durmantrī durmantrī na nṛpo bhavet /
sadrūpasya bhavenmantrī rājā sanmantriṇo bhavet

3.78.39

rājā cādau vivekena yojanīyaḥ sumantriṇā /
tenāryatāmupāyāti yathā rājā tathā prajāḥ

3.78.40

samastaguṇajālānāmadhyātmajñānamuttamam /
tadvidrājā bhavedrājā tadvinmantrī ca mantravit

3.78.41

prabhutvaṃ samadṛṣṭitvaṃ tacca syādrājavidyayā /
tāmeva yo na jānāti nāsau mantrī na so'dhipaḥ

3.78.42

bhavantau tadvidau sādhū yadi tacchreya āpnuthaḥ /
no cedanarthadau svasyāḥ prakṛteradmyahaṃ yuvām

3.78.43

ekopāyena matpārśvādvālakāvuttariṣyathaḥ /
matpraśnapañjaraṃ sāraṃ cedvicārayatho dhiyā

3.78.44

praśnānimānkathaya pārthiva vā ca mantriṃstatrārthinī bhṛśamahaṃ paripūrayārtham /
aṅgīkṛtārthamadadatka ivāsti loke doṣeṇa saṃkṣayakareṇa na yujyate yaḥ

3.78.78

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe ka० rākṣasīvarṇanaṃ nāmāṣṭasraptatitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0