Yoga Vasistha · Chapter 3.77

saptasaptatitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
etasminnantare tatra kirātajanamaṇḍale /
hastahāryatamaḥpiṇḍā babhūvāsitayāminī

nīlameghapaṭacchannā nirindugaganāntarā /
tamālavanasaṃpiṇḍā māṃsaloḍḍīnakajjalā

latāghanatayā grāmakoṭaraikāndhyamantharā /
gṛhacatvarasaṃbādhe nagare navayauvanā //
catvareṣu tamaḥpiṇḍī prajihmīkṛtadīpikā /
kuñcitacchidraniṣkrāntā''dīpikārocirājitā

suvayasyeva karkaṭyāḥ parinṛtyatpiśācikā /
mattavetālakaṅkālakāṣṭhamaunamivāsthitā

suṣuptamṛgabhūtaughaghananīhārahāriṇī /
mandamandamarutsparśalasatprāleyasīkarā

saraḥsu vivaṭadvāri kākabhekataraṅgitā /
antaḥpureṣu ramaṇaraṇannārīnarānanā

jaṅgaleṣu jagajvālā jaṭālajvalanojjvalā /
kedāreṣvambusaṃsekapṛṣṭhapākamilacchalā

nabhasthalekṣitaspandapraviviktarkṣacakrikā /
vaneṣu visaradvātapatatpuṣpaphaladrumā

śvabhreṣu kauśikasyāntarvāyasavyāhatāravā /
taskarākrāntaparyantagrāmyākrandanakarkaśā

vipine vipināmaunā nagare suptanāgarā /
vaneṣu visaradvātā nīḍeṣvaspandapakṣikā

guhāsu suptasiṃhāḍhyā kuñjeṣu svapadeṇakā /
khe sāvaśyāyanikarā vipine maunacāriṇī

kajjalāmbhodamadhyābhā kācaśailodaropamā /
paṅkapiṇḍāntaraghanā khaḍgacchedyāndhyamāṃsalā

pralayānilavikṣubdhakajjalācalacañcalā /
ekārṇavamahāpaṅkaparvatodaramedurā

aṅgārakoṭaraghanā sauṣuptapadasundarī /
ajñānanidrānibiḍā bhṛṅgapṛṣṭhacchadacchaviḥ

tasyāṃ rajanyāṃ bhīmāyāṃ kirātajanamaṇḍale /
mantriṇā saha bhūpālastasminnavasare tadā

nirjagāma sudhīrātmā nagarātsuptanāgarāt /
aṭavīṃ vikramo nāma viṣamāṃ vīracaryayā

aṭavyāṃ karkaṭī sā tau carantau rājamantriṇau /
apaśyaddhṛtadhairyāstrau vetālālokanonmukhau

atha sā cintayāmāsa labdho bhakṣo hyaho mayā /
mūḍhāvetāvanātmajñau bhāro dehaḥ kilānayoḥ

ihāmutra ca nāśāya mūḍho duḥkhāya jīvati /
yatnādvināśanīyo'sau nānarthaḥ paripālyate

apaśyataḥ svamātmānaṃ mṛtirmūḍhasya jīvitam /
maraṇenodayo'syāsti pāpāsaṃpattihetutaḥ

ādisarge ca niyamaḥ kṛtaḥ paṅkajajanmanā /
hiṃsrāṇāṃ bhojanāyāstu mūḍhātmānātmavāniti

tasmādimau mayaivādya bhoktavyau bhojyatāṃ gatau /
abhavya eva nirdoṣaṃ prāptamarthamupekṣate

kadācittāvimau syātāṃ guṇayuktau mahāśayau /
tādṛṅna ravināśo hi svabhāvānme na rocate

tadetau saṃparīkṣe'haṃ yadi tādṛgguṇānvitau /
tadbhakṣaṃ na karomyetau na hiṃsyā guṇinaḥ kvacit

akṛtrimaṃ sukhaṃ kīrtimāyuścaivābhivāñchatā /
sarvābhimatadānena pūjanīyā guṇānvitāḥ

api naṅkṣyāmi dehena naiva bhokṣye guṇānvitam /
sukhayanti hi cetāṃsi jīvitādapi sādhavaḥ

api jīvitadānena guṇinaṃ paripālayet /
guṇavatsaṃgamauṣadhyā mṛtyurapyeti mitratām

yatrāhamapi rakṣāmi rākṣasī guṇaśālinam /
tatrānyaḥ ko na kuryāttaṃ hṛdi hāramivāmalam

udāraguṇayuktā ye viharantīha dehinaḥ /
dharātalendavaḥ saṅgādbhṛśaṃ śītalayanti te

mṛtirguṇitiraskāro jīvitaṃ guṇisaṃśrayaḥ /
phalaṃ svargāpavargādi jīvitādguṇisaṃśritāt

tasmādimau parīkṣe'haṃ kayācitpraśnalīlayā /
kiṃmātrajñānakāvetāviti tāmarasekṣaṇau

ādau vicārya saguṇāguṇaleśayuktiṃ
paścātsvato'dhikataraṃ ca guṇairyadi syāt /
kuryāttataḥ samupapattivaśena daṇḍaṃ
daḍyasya yuktisadṛśaṃ ghanasaṃbhavena

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe ka० rākṣasīvicāro nāma saptasaptatitamaḥ sargaḥ