Yoga Vasistha · Chapter 3.6
ṣaṣṭhaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
asya devādhidevasya parasya paramātmanaḥ /
jñānādeva parā siddhirna tvanuṣṭhānaduḥkhataḥ
atra jñānamanuṣṭhānaṃ natvanyadupayujyate /
mṛgatṛṣṇājalabhrāntiśāntau cedaṃ nirūpitam
nahyeṣa dūre nābhyāśe nālabhyo viṣame na ca /
svānandābhāsarūpo'sau svadehādeva labhyate
kiṃcinnopakarotyatra tapodānavratādikam /
svabhāvamātre viśrāntimṛte nātrāsti sādhanam
sādhusaṃgamasacchāstraparataivātra kāraṇam /
sādhanaṃ bādhanaṃ mohajālasya yadakṛtrimam
aryaṃ sadeva ityeva saṃparijñānamātrataḥ /
jantorna jāyate duḥkhaṃ jīvanmuktatvameti ca
śrīrāma uvāca /
saṃparijñātamātreṇa kilānenātmanātmanā /
punardoṣā na bādhante maraṇādyāḥ kadācana
devadevo mahāneṣa kuto dūrādavāpyate /
tapasā kena tīvreṇa kleśena kiyatāthavā
śrīvasiṣṭha uvāca /
svapauruṣaprayatnena vivekena vikāsinā /
sa devo jñāyate rāma na tapaḥsnānakarmabhiḥ
rāgadveṣatamaḥkrodhamadamātsaryavarjanam /
vinā rāma tapodānaṃ kleśa eva na vāstavam
rāgādyupahate citte vañcayitvā paraṃ dhanam /
yadarjyate tasya dānādyasyārthāstasya tatphalam
rāgādyupahate citte vratādi kriyate ca yat /
taddambhaḥ procyate tasya phalamasti manāṅga ca
tasmātpuruṣayatnena mukhyamauṣadhamāharet /
sacchāstrasajjanāsaṅgau saṃsṛtivyādhināśanau
atraikaṃ pauruṣaṃ yatnaṃ varjayitvetarā gatiḥ /
sarvaduḥkhakṣayaprāptau na kācidupapadyate
śrṛṇu tatpauruṣaṃ kīdṛgātmajñānasya labdhaye /
yena śāmyatyaśeṣeṇa rāgadveṣaviṣūcikā
yathāsaṃbhavayā vṛttyā lokaśāstrāviruddhayā /
saṃtoṣasaṃtuṣṭamanā bhogagandhaṃ parityajet
yathāsaṃbhavamudyogādanudvignatayā svayā /
sādhusaṃgamasacchāstraparatāṃ prathamaṃ śrayet
yathāprāptārthasaṃtuṣṭo yo garhitamupekṣate /
sādhusaṃgamasacchāstraparaḥ śīghraṃ sa mucyate
vicāreṇa parijñātasvabhāvasya mahāmateḥ /
anukampyā bhavantyete brahmaviṣṇvindraśaṃkarāḥ
deśe yaṃ sujanaprāyā lokāḥ sādhuṃ pracakṣate /
sa viśiṣṭaḥ sa sādhuḥ syāttaṃ prayatnena saṃśrayet
adhyātmavidyā vidyānāṃ pradhānaṃ tatkathāśrayam /
śāstraṃ sacchāstramityāhurmucyate tadvicāraṇāt
sacchāstrasatsaṃgamajairvivekai-
stathā vinaśyanti balādavidyāḥ /
yathā jalānāṃ katakānuṣaṅgā-
dyathā janānāṃ matayo'pi yogāt
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe mokṣopāye utpattiprakaraṇe mumukṣuprayatnopadeśo nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0