Yoga Vasistha · Chapter 3.49

ekonapañcāśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭhaṃ uvāca /
vavurvalitanīhārā vikīrṇavanapallavāḥ /
vāyavo dhūtavṛkṣaughāḥ sallīlāpīḍapāṃsavaḥ

pakṣivadbhrāntavṛkṣaughāḥ patanotpātanodbhaṭāḥ /
vikuṭṭitāṭṭālakhaṇḍāścābhrabhittivibhedinaḥ

tenātibhīmavātena vidūratharatho'pyatha /
uhyamāno'bhavannadyā yathā jarjarapallavaḥ

vidūratho'tha tatyāja pārvatāstraṃ mahāstravit /
vyomāpi ghanatoyena samādātumivodyatam

tena śailāstraghātena virāṭ prāṇasamīraṇaḥ /
śamaṃ caitanyaśāntyeva prayayau vāyurātataḥ

antarikṣagatā vṛkṣapaṅktayaḥ patitā bhuvi /
nānājanaśavavyūhe kākānāmiva koṭayaḥ

śemuḥ sūttkāraḍānkārabhāṃkārotkārakā diśām /
pralāpā iva vidhvastāḥ pūrgrāmavanavīrudhām

girīnapaśyannabhasaḥ patataḥ patravarṇavat /
sindhuḥ sindhurivotpakṣānmainākādīnitastataḥ

vajrāstramasṛjaddīptaṃ cerurvajragaṇāstataḥ /
pibanto'drīndratimiramagnidāhamivāgnayaḥ

te girīṇāṃ tathā kṣiptāḥ koṭituṇḍāvakhaṇḍanaiḥ /
śirāṃsi pātayāmāsuḥ phalānīvolbaṇānilāḥ

vidūratho'tha vajrāstraśāntyai brahmāstramatyagāt /
tato brahmāstravajrāstre samaṃ praśamamāgate

śyāmāśyāmaṃ piśācāstramatha sindhuracodayat / /
tenodaguḥ piśācānāṃ paṅktayo'tyantabhītidāḥ

saṃdhyāyāmatha bhītyeva divasaḥ śyāmatāṃ yayau / /
piśācā bhuvanaṃ jagmurandhakārabharā iva

bhasmanaḥ stambhasadṛśāstālottālavilāsinaḥ / /
dṛśyamānamahākārā muṣṭigrāhyā na kiṃcana

ūrdhvakeśāḥ kṛśāṅgāśca kecicca śmaśrulā api /
kṛṣṇāṅgā malināṅgāśca grāmyā iva nabhaścarāḥ

sabhayā mūḍhadṛṣṭāśca yatkiṃcanakarāścalāḥ /
dīnā vajrāsinaḥ krūrā dīnā grāmyajanā iva

tarukardamarathyāntaḥ śūnyagehagṛhāścalāḥ //
lelihānāḥ pretarūpā kṛṣṇāṅgāścapalā iva

jagṛhuste tadā mattā hataśiṣṭamarerbalam /
āsaṃstatsainikāstatra bhinnāstrakṣubdhacetanāḥ

tyaktāyudhatanutrāṇāstrastaprāṇāḥ skhaladgamāḥ / //
netrairaṅgermukhaiḥ pādairvikārabharakāriṇaḥ

tyaktakaupīnavasanā nimagnāvasanottarāḥ /
viṣṭhāṃ mūtraṃ ca kurvantaḥ sthiramārabdhanartanāḥ

piśācarājī rājānaṃ tasya yāvadvidūratham /
samākrāmati tāvattāṃ māyāṃ sa bubudhe budhaḥ

piśācasaṃgrāmakarīṃ māyāṃ vetti sa bhūmipaḥ /
tayā piśācasainyaṃ tatparasainye nyayojayat

tataḥ svasainikāḥ svasthāḥ parayodhāḥ piśācinaḥ /
tasyāśu rūpikāstraṃ ca dadāvanyadasau ruṣā

udagurbhūtalādvyomno rūpikā ūrdhvamūrdhajāḥ /
nirmagnavikarālākṣyaścalacchroṇipayodharāḥ

udbhinnayauvanā vṛddhāḥ pīvarāṅgyo'tha jarjarāḥ /
svarūpārūpajaghanā durnābhyo vikasadbhagāḥ

nararaktaśirohastāḥ saṃdhyābhrāruṇagātrikāḥ /
ardhacarvitamāṃsāsṛksravatsṛkkyākulānanāḥ

nānāṅgavalanā nānānamannamanasattamāḥ /
śilābhujagavakrorukaṭipārśvakarāṅgikāḥ

nārīkṛtārbhakaśavā hastākṛṣṭāntrarajjavaḥ /
śvakākolūkavadanā nimnavaktrahanūdarāḥ

jagṛhustānpiśācāṃstā durbalānduḥśiśūniva /
piśācarūpikāsainyaṃ tadāsīdekatāṃ gatam

nirmagnanartanottānavadanāṅgavilocanam /
parasparākrāntikaraṃ pradhāvacca parasparam

niṣkāsitamahājihva nānāmukhavikāradam /
śarabhārāḍhyamanyonyaṃ hriyamāṇaśavāṅgakam

rudhirāmbhasi majjaṃ tadunmajjaddhṛllasattanu /
lambodaraṃ lambabhujaṃ lambakarṇoṣṭhanāsikam

raktamāṃsamahāpaṅkeṣvanyonyaṃ vellanābhyasat /
mandaroddhūtadugdhābdhilasatkalakalākulam

yathaiva māyāsaṃcārastena tasya kṛtaḥ purā /
tenāpi tasyāśu tathā kṛto buddhvā sa lāghavāt

vetālāstraṃ tato datte tenottasthuḥ śavavrajāḥ /
amūrdhānaḥ samūrdhāno vetālā veśavallitāḥ

tataḥ piśācavetālarūpikograkabandhavat /
tadbabhūva balaṃ bhīmamurvīnigaraṇakṣamam

athetaro'pi bhūpālo māyāṃ saṃcārya tāṃ gurau /
rākṣasāstraṃ sasarjātha trailokyagrahaṇonmukham

udaguḥ parvatākārāḥ sarvataḥ sthūlarākṣasāḥ /
dehamāśritya niṣkrāntāḥ pātālānnarakā iva

athodabhūdbalaṃ bhīmaṃ sasurāsurabhītidam /
garjadrakṣomahānādavādyanṛtyatkabandhakam

medomāṃsopadaṃśāḍhyaṃ rudhirāsavasundaram /
kṣībakūśmāṇḍavetālayakṣatāṇḍavasundaram

kūśmāṇḍakottāṇḍavadaṇḍapāda-
kṣubdhāsṛgutkṣiptataraṅgasiktaiḥ /
saṃdhyābhrarāgotkarakoṭikānti
bhūtairasṛksrotasi dattasetu

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe līlo० tṛtīyāstrayuddhaṃ nāmaikonapañcāśaḥ sargaḥ