Yoga Vasistha · Chapter 3.50

pañcāśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
tasmiṃstadā vartamāne ghore samaravibhrame /
sarvārisainyanāśārthamekaṃ svabalaśāntaye

sasmāra smṛtimānanto mahodārādhidhairyabhṛt /
astramastreśvaraṃ śrīmadvaiṣṇavaṃ śaṃkaropamam

atha yo'sau śarastena vaiṣṇavāstrābhimantritaḥ /
muktastasya phalaprāntādulmukā divi niryayau

paṅktayaḥ sphāracakrāṇāṃ śatārkīkṛtadiktaṭāḥ /
gadānāmabhiyāntīnāṃ śatavaṃśīkṛtāmbarāḥ

vajrāṇāṃ śatadhārāṇāṃ tṛṇarājīkṛtāmbarāḥ /
paṭṭiśānāṃ sapadmānāṃ dīnavṛkṣīkṛtāmbarāḥ

śarāṇāṃ śitadhārāṇāṃ puṣpajālīkṛtāmbarāḥ /
khaṅgānāṃ śyāmalāṅgānāṃ patrarāśīkṛtāmbarāḥ

atha rājā dvitīyo'pi vaiṣṇavāstrasya śāntaye /
dadau vaiṣṇavamevāstraṃ śatruniṣṭhāvapūrakam

tato'pi niryayurnadyo hetīnāṃ hatahetayaḥ /
śaraśaktigadāprāsapaṭṭiśādipayomayāḥ

śastrāstrasaritāṃ tāsāṃ vyomni yuddhamavartata /
rodorandhrakṣayakaraṃ kulaśailendradāraṇam

śarapātitaśūlāsikhaḍgakuṭṭitapaṭṭiśam /
musalapratanāprāsaśūlaśātitaśaktikam

śarāmburāśimathanamattamudgaramandaram /
gadāvadanato yuktaṃ durvārāstrinibhāsini

riṣṭāriṣṭapraśamanabhramatkuntendumaṇḍalam /
prāsaprasarasaṃrabdhaprodyatāntakṛtāntakam

cakrāvakuṇṭhitordhvāstraṃ sarvāyudhakṣayaṃkaram /
śabdasphuṭadviriñcāṇḍaṃ ghātabhagnakulācalam

dhārānikṛttaśastraughamastrayoryudhyamānayoḥ /
madastravāraṇeneva vajrāvijaraparvatam

śaṅkuśaṅkitasūtkārakāśiśūlaśilāśatam /
bhuśuṇḍīnirjitoddaṇḍabhindipālogramaṇḍalam

paraśūlakarābhaikaparaśūlaikalampitam /
vahaducchinnacañcūracāraṇaṃ śatruvāraṇam

sphuṭaccaṭacaṭāsphoṭaruddhattripathagārayam /
hetyastrīcūrṇasaṃbhāramahādhūmavitānakam

anyonyaśastrasaṃghaṭṭādbhramajjālollasattaḍit /
śabdasphuṭadviriñcāṇḍaṃ dhātamagnakulācalam

dhārānikṛttaśastraughamastrayoryudhyamānayoḥ /
madastravāraṇenaiva kālopāyo'calātmanaḥ

ayaṃ kiyadbala iti sindhau tiṣṭhati helayā /
vidūratho'stramāgneyaṃ tatyājāśaniśabdavat

jvālayāmāsa sa rathaṃ sindhoḥ kakṣamivārasam /
etasminnantare vyomni hetinirvivarodare

sasannāha iva prāvṛṭpayodataṭinīva yaḥ /
astre rājñoḥ kṣaṇaṃ kṛtvā yuddhaṃ paramadāruṇam

anyonyaṃ śamamāyāte savīrye subhaṭāviva /
etasminnantare so'gnī rathaṃ kṛtvā tu bhasmasāt

prāpa dagdhvā vanaṃ sindhuṃ mṛgendramiva kandarāt /
sindhurabhyāsato'gnyastraṃ vāruṇāstreṇa śāmayan

rathaṃ tyaktvāvaniṃ prāpya khaḍgāsphoṭakavānabhūt /
akṣṇornimeṣamātreṇa rathāśvānāṃ ripoḥ khurān

lulāva karavālena mṛṇālānīva lāghavāt /
vidūratho'pi viratho babhūvāsphoṭakāsimān

samāyudhau samotsāhau ceraturmaṇḍalāni tau /
khaḍgau krakacatāṃ yātau mithaḥ praharatostayoḥ

dantamāleyamasyeva bale carvayataḥ prajāḥ /
śaktimādāya cikṣepa khaṅgaṃ tyaktvā vidūrathaḥ

sindhvambughargharārāvo mahotpāta ivāśaniḥ /
avicchinnā samāyātā patitā sāsya vakṣasi

apriyasya yathā bharturanicchantī svakāminī /
tena śaktiprahāreṇa nāsau maraṇamāptavān

kevalaṃ rudhiravrātaṃ nāgo jalamivātyajat /
taddeśalīlā taṃ dṛṣṭvā bhagnaṃ tama ivendunā

savikāsaghanānandā pūrvalīlāmuvāca ha /
devi paśya nṛsiṃhena hato bhartrāyamāvayoḥ

śaktikoṭinakhairdaityaḥ sindhurudghurakandharaḥ /
saraḥsthalasthanāgendrakaraphūtkṛtavārivat

piṣṭo raso'sya niryāti raktaṃ culaculāravaiḥ /
hā kaṣṭaṃ rathamānītaṃ sindhurāroḍhumudyataḥ

sauvarṇaṃ mairavaṃ śṛṅgaṃ puṣkarāvartako yathā /
paśya devi ratho'syāsau mudgareṇa vicūrṇitaḥ

bhramatpārthanipātena sauvarṇaṃ nagaraṃ yathā /
pravṛtto rathamāroḍhumānītaṃ patireṣa me

kaṣṭaṃ vajramivendreṇa musalaṃ sindhunekṣitam /
javātpatiḥ prayāto me saindhavaṃ musalāyudham

vañcayitvā vilāsena rathamāruhya lāghavāt /
hā dhikkaṣṭamasau sindhurāryaputrarathaṃ rayāt

hariśvabhramivārūḍhaṃ plavenordhvamiva drumam /
krīḍitvā pīḍayāmāsa śaravarṣairvidūratham

chinnadhvajaṃ chinnarathaṃ chinnāśvaṃ chinnasārathim /
chinnakārmukavarmāṇaṃ bhinnasarvāṅgamākulam

hṛdi sphoṭaśilāpaṭṭadṛḍhe pīvaramūrdhani /
bhittvā vajrasamairbāṇaiḥ pātayatyeva bhūtale

athānyaṃ rathamānītaṃ kṛcchreṇa prāpya cetanām /
khaṅgenārohato'syāṃsaṃ chinnaṃ bharturvilokaya

padmarāgagiridyotamivarddhāsṛgvimuñcati /
hā hā dhikkaṣṭametena sindhunā khaḍgadhārayā

jaṅghayorme patiśchinnaḥ krakaceneva pādapaḥ /
hā hā hatāsmi dagdhāsmi mṛtāsmyupahatāsmi ca

mṛṇāle iva patyurme lūne dve api jānunī /
ityuktvā sā tadālokya bharturbhāvabhayāturā

latā paraśukṛtteva mūrcchitā bhuvi sāpatat /
vidūratho'pi nirjānuḥ praharanneva vidviṣi

papāta syandanasyādhaśchinnamūla iva drumaḥ /
patannevaiṣa sūtena rathenaivāpavāhitaḥ

yadā tadāhatiṃ tasya kaṇṭhe'dātsindhuruddhataḥ /
ardhavicchinnakaṇṭho'sāvanuyāto'tha sindhunā

syandanenāviśatsadma padmaṃ ravikaro yathā /
sarasvatyāḥ prabhāvāḍhyaṃ tatpraveṣṭumasau gṛham /
nāśakanmaśako matto mahājvālodaraṃ yathā

khaṅgāvakṛttagalagartagalatsavāta-
raktacchaṭāchuritavastratanutragātram /
tatyāja taṃ bhagavatīmabhito gṛhāntaḥ
sūtaḥ praveśya mṛtitalpatale gato'riḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe līlo० vidūrathamaraṇavarṇanaṃ nāma pañcāśaḥ sargaḥ