Yoga Vasistha · Chapter 3.43

śrīsarasvatyuvāca /
asmin raṇavare rājanmartavyaṃ bhavatādhunā /
prāptavyaṃ prāktanaṃ rājyaṃ sarvaṃ pratyakṣameva te

kumāryā mantriṇā caiva tvayā ca prāktanaṃ puram /
āgantavyaṃ śavībhūtaṃ prāptavyaṃ taccharīrakam

āvāṃ yāvo yathāyātaṃ vātarūpeṇa ca tvayā /
āgantavyaḥ sa deśastu kumāryā mantriṇāpi ca

anyaiva gatiraśvasya gatiranyā kharoṣṭrayoḥ /
madasvinnakapolasya gatiranyaiva dantinaḥ

prastuteti kathā yāvanmitho madhurabhāṣiṇoḥ /
tāvatpraviśya saṃbhrānta uvācordhvasthito naraḥ

deva sāyakacakrāsigadāpīraghavṛṣṭimat /
mahatparabalaṃ prāptamekārṇava ivoddhataḥ

kalpakālāniloddhūtakulācalaśilopamam /
gadāśaktibhuśuṇḍīnāṃ vṛṣṭiṃ muñcati tuṣṭimat

nagare nagasaṃkāśe lagno'gnirvyāptadiktaṭaḥ /
dahaṃścaṭacaṭāsphoṭaiḥ pātayatyuttamāṃ purīm

kalpāmbudaghaṭātulyā vyomni dhūmamahādrayaḥ /
balātproḍḍayanaṃ kartuṃ pravṛttā garuḍā iva

śrīvasiṣṭha uvāca /
sasaṃbhramaṃ vadatyevaṃ puruṣe paruṣāravaḥ /
udabhūtpūrayannāśā bahiḥ kolāhalo mahān

balādākarṇakṛṣṭānāṃ dhanuṣāṃ śaravarṣiṇām /
bṛṃhatāmatimattānāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām

pure caṭacaṭāsphoṭairdahatāṃ jātavedasām /
paurāṇāṃ dagdhadārāṇāṃ mahāhalahalāravaiḥ

taratāmagnikhaṇḍānāṃ ṭāṃkāraḥ kathito ravaiḥ /
jvalitānāṃ parispandāddhagaddhagiti cārciṣām

atha vātāyanāddevyau mantrī rājā vidūrathaḥ /
dadṛśuḥ prollasannādaṃ mahāniśi mahāpuram

pralayānalasaṃkṣubdhapūrṇaikārṇavaraṃhasā /
pūrṇaṃ parabalenograhetimeghataraṅgiṇā

kalpāntavahnivigalanmerubhūdharabhāsuraiḥ /
dahyamānaṃ mahājvālājvālairambarapūrakaiḥ

muṣṭigrāhyamahāmeghagarjāsaṃtarjitorjitaiḥ /
ghoraṃ kalakalārāvairmāṃsalairdasyujalpitaiḥ

puṣkarāvartasaṃkāśadhūmrūbhrapihitāmbaram /
proḍḍīnahemāgranibhairjvālāpuñjairnirantaram

taradulmukakhaṇḍogratārātaralitāmbaram /
anyonyadeśasadmaughaprajvalajjvalanācalam

hatasainyapurāpātaṃ drutāṅgārābhrakoṭaraiḥ /
karkaśākrandanirdagdhalokapūgogragarjitam

kṛśānukaṇanārācanirantaratarāmbaram /
bahuhetiśilājālaluṭhaddagdhapurotkaram

raṇaddviradasaṃghaṭṭakuṭṭitodbhaṭasadbhaṭam /
vidravattaskaracchedamārgakīrṇamahādhanam

aṅgārarāśinipatannaranāryugrarodanam /
sphuṭaccaṭacaṭāśabdapraluṭhatsphuṭakāṣṭhakam

vipulālātacakraughaśatasūryanabhastalam /
aṅgāraśikhirākīrṇasamastavasudhātalam

dagdhāgnikāṣṭhakrekāraraṇajjavalanavaiṇavam /
dagdhajantughanākrandarudatsakalasainikam

pāṃsuśeṣāttarājaśrīvṛddhatṛptahutāśanam /
sakalagrasanārambhasodyogāgnimahāśanam

yadṛcchātkāraḍātkārakaṭhināgniraṭadgṛham /
anantajantubhojyānnavahnibhuktendhanaspṛham

atha śuśrāva tatrāsau giro rājā vidūrathaḥ /
yodhānāṃ dagdhadārāṇāṃ paśyatāmabhidhāvatām

hā mattamarudūrdhvasthānaṅgāra gṛhapādapān /
raṇatkharakharaṃ nīrajālāmātapapanthinaḥ

hā dagdhadārāḥ prāleyaśītā deheṣu dantinām /
magnā manastu mahatāmiva vijñānasūktayaḥ

hā tāta hetayo lagnāstaruṇīkabarītṛṇe /
jvalanti śuṣkaparṇaughā iva vīrānileritāḥ

āvartananadīdīrghā vahatyūrdhvataraṅgiṇī /
paśyeyaṃ dhūmayamunā vyomagaṅgāṃ pradhāvati

vahadulmukakāṣṭhordhvagāminī dhūmanimnagā /
vaimānikānandhayati paśyāgnikaṇabudbudā

asyā mātā pitā bhrātā jāmātā stanapāḥ sute /
asminsadmani nirdagdhā dagdhaivāsatsamindhane

hā hā hāgaccha te śīghrametadaṅgāramandiram /
itaḥ pravṛttaṃ patituṃ sumeruḥ pralaye yathā

aho śaraśilāśaktikuntaprāsāsihetayaḥ /
jālasaṃdhyābhrapaṭalaṃ viśanti śalabhā iva

hetipravāhā jvalanaṃ nabhasyantyāṃ viśantyaho /
vaḍavānalamujvālamarṇaḥpūrā ivārṇavāt

dhūmāyanti mahābhrāṇi jvālāḥ śikharikoṭiṣu /
sarasānyapi śuṣyanti hṛdayānīva rāgiṇām

ālānatvaruṣevaitā dantibhirvṛkṣapaṅktayaḥ /
sphuratkaṭakaṭārāvaṃ pātyante kṛtacītkṛtaiḥ

puṣṭaṣuṣpaphalaskandhā gataśrīkā gṛhadrumāḥ /
gatā nirdagdhasarvasvā gṛhasthā iva dīnatām

mātāpitṛvinirmuktā bālakāstimirāvalīm /
magnanto'ṅgeṣurathyāsu kuḍyapātena hā hatāḥ

vātavidrāvitāttrasyankīraṇyo raṇamūrdhani /
patadaṅgārakāgārabhāriṇaḥ kaṭukūjitam

hā kaṣṭamasinirbhinne skandhe sannadṛḍholmuke /
patito yantrapāṣāṇaḥ puruṣsyāśaniryathā

gavāśvamahiṣebhoṣṭraśvaśṛgāleḍakairaho /
ghorai raṇamivārabdhaṃ mārgarodhakamākulaiḥ

paṭaiḥ paṭapaṭāśabdajalajālālimālitaiḥ /
ākrandantyaḥ striyo yānti sthalapadmācitā iva

strīṇāṃ jvālālavāḥ paśya lihantyalakavallarīḥ /
kurvanto'śokapuṣpābhāṃ karabhā iva pannagīḥ

hā hā hariṇaśāvākṣyāḥ pakṣalakṣaṇapakṣmasu /
kumārgeṣviva viśrāntimeti kārśānavī śikhā

dahyamāno viniryāti na kalatraṃ vinā naraḥ /
aho bata durucchedāḥ prāṇināṃ snehavāgurāḥ

karī rabhasanirlūnajvaladaṅgārapādapaḥ /
pluṣṭapuṣkarakaḥ kopānmagnaḥ puṣkaradaṃ saraḥ

dhūmo'mbudapadaṃ prāpya vilolāntastaḍillataḥ /
jvaladaṅgāranārācanikaraṃ parivarṣati

deva dhūmasphuradvahnikaṇa āvartavṛttimān /
sthita āpīḍavāttavyomni ratnapūrṇa ivārṇavaḥ

gauramambaramābhāti jvālāśikharatejasā / //
mṛtyunevotsave dattaḥ kuṅkumāktakaraṇḍakaḥ

aho nu viṣamaṃ cedaṃ vartate vṛttavarjitam /
dhriyante rājanāryo'pi vairivīrairudāyudhaiḥ

lolasragdāmakusumairmārgaprākārakārakaiḥ /
ardhanirdagdhakabarīkīrṇavakṣasthalastanāḥ

ālolāmbarasaṃlakṣyanitambajaghanasthalāḥ /
patanmāṇikyavalayavalitāvanimaṇḍalāḥ

chinnahāralatājālavikīrṇāmalamauktikāḥ /
dṛṣṭādṛṣṭastanaśreṇīpārśvodyatkanakaprabhāḥ

kurarīkarkaśākrandamandīkṛtaraṇāravāḥ /
dhārāvāhāsrutārāvabhinnapārśvavicetanāḥ

raktakardamavāṣpāmbuklinnagrandhitavāsasaḥ /
bhujamūlārpitabhujairnīyamānā balānnṛbhiḥ

ka ivāsminparitrātā syādityādīnavīkṣitaiḥ /
utpalālīva varṣadbhiḥ pariroditasainikāḥ

mṛṇālakomalācchorumūlajālaiḥ sunirmalaiḥ /
svacchāmbaratalālakṣyairākāśanalinīnibhāḥ

ālolamālyavasanābharaṇāṅgarāgā
bāṣpākulātatacalālakavallarīkāḥ /
ānandamandaranirantaramathyamānā-
tkāmārṇavātsamuditā iva rājalakṣmyaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe līlo० agnidagdhagṛhādivarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśaḥ sargaḥ