Yoga Vasistha · Chapter 3.34
śrīvasiṣṭha uvāca /
atha rājñāṃ yuyutsūnāṃ bhaṭānāṃ mantriṇāmapi /
nabhasaḥ prekṣakāṇāṃ ca tatremāḥ prodagurgiraḥ
calatpadmaṃ sara iva vahadvihagameva ca /
nabhaḥ śūraśiraḥkīrṇaṃ bhāti tārakitākṛti
paśya raktapṛṣatpūrasindūrāruṇamārutaiḥ /
sāṃdhyā iva vibhāntyete madhyāhne'mbudabhānavaḥ
kimidaṃ bhagavanvyoma palālabharitaṃ sthitam /
nedaṃ palālaṃ vīrāṇāmete śarabharāmbudāḥ
yāvanto bhuvi sicyante rudhire raṇareṇavaḥ /
tāvantyabdasahasrāṇi bhaṭānāmāspadaṃ divi
mā bhaiṣṭa naite nistriṃśā nīlotpaladalatviṣaḥ /
amī vīrāvalokinyā lakṣmyā nayanavibhramāḥ
vīrāliṅganalolānāṃ nitambe surayoṣitām /
mekhalāḥ śithilīkartuṃ pravṛttaḥ kusumāyudhaḥ
lasadbhujalatālolā raktapallavapāṇayaḥ /
mañjarīmattanayanā madhvāmodasugandhayaḥ
gāyantyo madhurālāpairnandanodyānadevatāḥ /
tavāgamanamāśaṅkya pravṛttāḥ parinartitum
pratyanīkaṃ bhinattyantaḥ kuṭhāraiḥ kaṭhinairiyam /
senā grāmyeva vanitā dayitaṃ dṛṣṭiceṣṭitaiḥ
hā piturmama bhallena śiro jvalitakuṇḍalam /
sūryasya nikaṭaṃ nītaṃ kālenevāṣṭamo grahaḥ
āpādaśṛṅkhalāprotabhramatsthūlopaladvayam /
bhrāmayaṃścitradaṇḍākhyaṃ cakramūrdhvabhujo javāt
yodho yama ivābhāti yāmyādāyāti diktaṭāt /
sarvataḥ saṃharansenāmehi yāmo yathāgatam
sadyaśchinnaśiraśvabhramajjatkaṅkakulākulāḥ /
kabandhāḥ parinṛtyanti tālottālā raṇāṅgaṇe
gīrvāṇagaṇagoṣṭhīṣu pravṛttāḥ saṃkathā mithaḥ /
kadā lokāntaraṃ dhīrāḥ kathaṃ yāsyanti ke kutaḥ
nigiratyāgatāḥ senāḥ sravantīriva sāgaraḥ /
samatsyamakaravyūhā aho nu viṣamo bhaṭaḥ
kaṭeṣu kariṇāṃ kīrṇā dhārānārācarājayaḥ /
patitā iva saṃpūrṇāḥ śṛṅgasaṃgheṣu vṛṣṭayaḥ
hā kuntena śiro nītaṃ mametyeva vivakṣataḥ /
śirasā'jīvamityevaṃ khe khageneva vāśitam
yantrapāṣāṇavarṣeṇa yaiṣāsmānpariṣiñcati /
senānuśṛṅkhalājālavalanā kriyatāṃ balāt
valīpalitanirmuktaṃ pūrvabhāryāpsarāḥ satī /
aṅgīkaroti bhartāraṃ parijñāya raṇe hatam
ādivaṃ racitākārāḥ kuntakānanakāntayaḥ /
vīrāṇāṃ svargamāroḍhumiva sopānapaṅktayaḥ
kāntakāñcanakāntāṅge bhaṭasyorasi kāminī /
dṛṣṭā devapurandhrīyaṃ bharturanveṣaṇānvitā
hā hataṃ sainyamasmākaṃ bhaṭai'ruddhatamuṣṭibhiḥ /
mahāpralayakallolaiḥ suraśailasthalaṃ yathā
yudhyadhvamagrato mūḍhā nayatārdhamṛtānnarān /
nijānpādaprahāreṇa maitāndārayatādhamāḥ
dhammillavalanāvyagre ghanotkaṇṭhe'psarogaṇe /
bhaṭo divyaśarīreṇa pārśvaprāpto nirīkṣyatām
phullahemāravindāsu cchāyāśītajalānilaiḥ /
svarganadyāstaṭīṣvenaṃ dūrāyātaṃ vinodaya
vividhāyudhasaṃghaṭṭakhaṇḍitogrāsthikoṭayaḥ /
khe kavantyaḥ kaṇatkāraiḥ prasṛtāstārakā iva
vyomni jīvanadīvāhe vahatsāyakavāriṇi /
cakrāvartini gacchanti girayo'pyaṇupaṅkatām
bhramadbhirgrahamārgeṣu śirobhirvīrabhūbhṛtām /
āyudhāṃśulatānālalagnāsidalakaṇṭakaiḥ
ketupaṭṭaṃmṛṇālāṅgadalairlabdhaśilīmukhaiḥ /
vahadvātacalatpadmaṃ nabhaḥ padmasaraḥ kṛtam
mṛtamātaṅgasaṃghāte girāviva pipīlikāḥ /
bhīravaḥ parilīyante striyaḥ puṃvakṣasīva ca
apūrvottamasaundaryakāntasaṃgamaśaṃsinaḥ /
vānti vidyādharastrīṇāmalakollāsino'nilāḥ
chatreṣūḍḍīyamāneṣu sthiteṣu vyomni candratā /
induneva yaśomūrtyā kṛtā śubhrātapatratā
bhaṭo maraṇamūrcchānte nimeṣeṇāmaraṃ vapuḥ /
svakarmaśilpiracitaṃ prāptaḥ svapnapuraṃ yathā
śūlaśaktyṛṣṭicakrāṇāṃ vṛṣṭayo muktatuṣṭayaḥ /
vyomābdhau matsyamakarasaṃkulāvayavāḥ sthitāḥ
śarotkṛttasitacchatrakalahaṃsairnabhaḥsthalam /
bhāti saṃcitapūrṇendubimbalakṣairivāvṛtam
kriyate gaganoḍḍīnaiścāmaraiścārughargharaiḥ /
vātāvadhūtasaṃrodhataraṅganikaradyutiḥ
dṛśyante hetidalitāśchatracāmaraketavaḥ /
ākāśakṣetravikṣiptā yaśaḥśālilatā iva
vahadbhirvyomni sakṣema paśya nītā kṣayaṃ śarai /
śaktivṛṣṭirupāyāntī sasyaśrīḥ śalabhairiva
eṣā prasṛtadordaṇḍabhaṭakhaḍgacchaṭātkṛtiḥ /
kaṭhinātkaṃkaṭājjātā mṛtyorevograhuṃkṛtiḥ
hetikalpānilakṣuṇṇā dantanirjharavārayaḥ /
janatākṣayakāle'sminbhagnā nāgā nagā iva
sacakranāthasūtāśvaṃ vyūḍhaṃ raktamahāhṛde /
hāhābhibhūtagatikaṃ ceṣṭate rathapattnam
karakaṃkaṭakuṭyaṅkakhaḍgasaṃghaṭṭaṭāṃkṛtaiḥ /
kālarātryā pranṛtyantyā raṇavīṇeva vādyate
narebhakharavājibhyo ye cyutā raktanirjharāḥ /
paśya tadbindusiktena vāyunāruṇitā diśaḥ
śastrāṃśujalade vyomni kālīcikuramecake /
śarakorakabhārasraṅmeghe vidyudivoditā
anantaraktasaṃsaktasannāvanitalāyudhaiḥ /
bhuvanaṃ bhātyabhijvālamagniloka ivākulam
bhuśuṇḍīśaktiśūlāsimusalaprāsavṛṣṭayaḥ /
anyonyacchedabhedābhyāṃ karaprakarato'patan
akṣobhaikapraharaṇādyātudhānyo'nyaceṣṭitam /
saṃrambhāvekṣaṇaprajñaṃ raṇaṃ svapnamiva sthitam
ananyaśabdāviratahatāhatiraṇajjhaṇaiḥ /
gāyatīva kṣatakṣobhamudito raṇabhairavaḥ
anyonyaraṇahetyugracūrṇapūrṇo raṇārṇavaḥ /
vālukāmaya evābhūcchinnacchatrataraṅgakaḥ
sarabhasarasavadvisāritūrya-
pratiravapūritalokapālalokaḥ /
raṇagirirayamugrapakṣadakṣa-
pratisṛtivṛtta ivāmbare yugānte
hā hā dhikpravikaṭakaṅkaṭānanodya-
tproḍḍīnaprakaṭataḍicchaṭāprataptāḥ /
kreṅkārasphuritaguṇeritā raṇanto
nārācāḥ śikhariśilāgaṇaṃ vahanti
chinnecchācchamiti na yāvadaṅgabhaṅgaṃ
kurvanto jvaladanalojjvalāḥ pṛṣatkāḥ /
tāvaddrāgdrutamita ehi mitra yāmo
yāmo'yaṃ pravahati vāsaraścaturthaḥ
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe līlopākhyāne raṇaprekṣakajanoktivarṇanaṃ nāma catustriṃśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0