Yoga Vasistha · Chapter 3.109

navottaraśatatamaḥ sargaḥ

rājovāca /
tasmiṃstadā vartamāne kaṣṭe vidhiviparyaye /
akālolvaṇakalpānte nitāntaṃ tāpadāyini

janāḥ kecana niṣkramya sakalatrasuhṛjjanāḥ /
gatā deśāntaraṃ vyomnaḥ śaradīva payodharāḥ

dehāvayavasaṃlīnaputradārāgryabandhavaḥ /
śīrṇāḥ kecana tatraiva cchinnā iva vane drumāḥ

bhaktāḥ kecana ca vyāghrairnirgatāstu svamandirāt /
ajātapakṣakāḥ śyenaiḥ khagā nīḍodgatā iva

praviṣṭāḥ kecidanalaṃ jvalitaṃ śalabhā iva /
kecicśvabhreṣu patitāḥ śilā śailacyutā iva

ahaṃ tu tānparityajya śvaśurādīnsvakaṃ kṣamam /
kalatramātramādāya kṛcchrāddeśādvinirgataḥ

analānanilāṃścaiva bhakṣakāṃstakṣakānapi /
vañcayitvā bhayānmṛtyoḥ sadāro'haṃ vinirgataḥ

prāpya taddeśaparyantaṃ tatra tālatarostale /
avaropya sutānskandhānnānānarthānivolvaṇān

viśrānto'smi ciraṃ śrānto rauravādiva nirgataḥ /
dīrghadāvanidāghārto grīṣme padma ivājalaḥ

atha cāṇḍālakanyāyāṃ viśrāntāyāṃ tarostale /
suptāyāṃ śītalacchāye dvau samāliḍya dārakau

pṛcchako nāma tanayo mamaikaḥ purataḥ sthitaḥ /
atyantavallabho'smākaṃ kanīyānmaugdhyavāniti

sa māmuvāca dīnātmā vāṣpapūrṇavilocanaḥ /
tāta dehyāśu me māṃsaṃ pātuṃ ca rudhiraṃ kṣaṇāt

punaḥpunarvadannevaṃ sa bālastanayo mama /
prāṇāntikīṃ daśāṃ prāptaḥ sākrando hi punaḥ kṣudhā

tasyoktaṃ tu mayā putra māṃsaṃ nāstīti bhūriśaḥ /
tathāpi māṃsaṃ dehīti vadatyeva sa durmatiḥ

atha vātsalyamūḍhena mayā duḥkhātibhāriṇā /
tasyoktaṃ putra manmāṃsaṃ pakvaṃ saṃbhujyatāmiti

tadapyaṅgīkṛtaṃ tena dehīti vadatā punaḥ /
manmāṃsabhakṣaṇaṃ kṣīṇavṛttinā''śleṣavṛttinā

sarvaduḥkhāpanodāya snehakāruṇyamohinā /
tasya tāmārtimālokya mayā duḥkhātibhāriṇā

soḍhuṃ tāmāpadaṃ tīvrāmaśaktena hatātmanā /
maraṇāyātimitrāya kṛto'ntarniścayo mayā

tatra kāṣṭhāni saṃcitya citāṃ racitavānaham /!
citā caṭacaṭāsphoṭaiḥ sthitā madabhikāṅkṣiṇī

tasyāṃ tu yāvadātmānaṃ citāyāṃ nikṣipāmyaham /
calito'smi javāttāvadasmātsiṃhāsanānnṛpaḥ

tatastūryaninādena jayaśabdena bodhitaḥ /
iti śāmbarikeṇāyaṃ moha utpādito mama

ajñāneneva jīvasya daśāśatasamanvitaḥ /
ityuktavati rājendre lavaṇe bhūritejasi

antardhānaṃ jagāmāśu tatra śāmbarikaḥ kṣaṇāt /
athedamūcuste sabhyā vismayotphullalocanāḥ

nāyaṃ śāmbariko deva yasya nāsti dhanaiṣaṇā /
daivī kācana māyeyaṃ saṃsārasthitibodhinī

manovilāsaḥ saṃsāra iti yasyāṃ pratīyate /
sarvaśakteranantasya vilāso hi manojagat

sarvaśaktervicitrā hi śaktayaḥ śataśo vidheḥ /
yadviveki mano'pyeṣa vimohayati māyayā

vijñātalokavṛttāntaḥ kva nāmāyaṃ mahīpatiḥ /
kva sāmānyamanovṛttiyogyo vipulasaṃbhramaḥ

na ca śāmbarikeccheyaṃ māyā manasi mohinī /
arthasya siddhyai cehante nityaṃ śāmbarikāḥ kila

yatnena prārthayante'rthaṃ nāntardhānaṃ vrajanti bho /
iti saṃdehavelāyāṃ saṃsthitā lulitā vayam

śrīvasiṣṭha uvāca /
sabhāyāmavasaṃ tasyāmahaṃ rāma tadā kila /
tena pratyakṣato dṛṣṭaṃ mayaitannānyataḥ śrutam

iti bahukalanāvivardhitāṅgaṃ
jayati ciraṃ vitataṃ mano mahātman /
śamamupagamite parasvabhāve
paramamupaiṣyasi pāvanaṃ padaṃ yat

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mo० de० u० indrajālopākhyāne caṇḍālatvavyapagamo nāma navottaraśatatamaḥ sargaḥ