Yoga Vasistha · Chapter 3.105

pañcottaraśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
muhūrtadvitayenātha bodhamāpa mahīpatiḥ /
prāvṛṣeṇyāmbunirmuktamambhoruhamivottamam

āsanātsāṅgadottaṃsaḥ prabuddho'sāvakampayat /
savanābhogaśṛṅgāgryo bhūkampa iva parvataḥ

babhūvātha prabuddho'sāvāsanopari kampitaḥ /
vikṣubdha iva pātālavāraṇe śaṅkarācalaḥ

patantaṃ dhārayāmāsustaṃ purogā nṛpaṃ bhujaiḥ /
meruṃ pralayavikṣubdhaṃ kulaśailāstaṭairiva

purogairdhāryamāṇo'sau paryākulamatirnṛpaḥ /
vīcivikṣobhitasyendorbabhāra vanamāḥ śriyaḥ

ko'yaṃ pradeśaḥ kasyeyaṃ sabheti sa nṛpaḥ śanaiḥ /
dadhvāna majjadambhojakośastha iva ṣaṭpadaḥ

athovāca sabhā deva kimetaditi sādaram /
raṇanmadhukarī bhānuṃ dṛṣṭarāhumivālinī

athainaṃ paripapracchuḥ purogā mantriṇastathā /
pralayollāsasaṃtrastaṃ mārkaṇḍeyamivāmarāḥ

tvayītthaṃ saṃsthite deva vayamatyantamākulāḥ /
abhedyamapi bhindanti nirnimittaṃ bhramā manaḥ

āpātaramaṇīyeṣu paryantaviraseṣu ca /
bhogeṣviva vikalpeṣu keṣu te lulitaṃ manaḥ

satatodāravṛttāsu kathāsu pariśītalam /
manaste nirmalaṃ kasmātsaṃbhrameṣu nimajjati

tucchālambanamālūnaviśīrṇaṃ lokavṛttiṣu /
mano mohamupādatte na mahattvavijṛmbhitam

sātatyena hi yaivāsya manaso vṛttirutthitā /
śarīramadamattāsu tāmevaitadvidhāvati

atucchālambanaṃ dhīraṃ prabuddhaṃ guṇahāri ca /
tavāpi hi manaścitramālūnamiva lakṣyate

anabhyastavivekaṃ hi deśakālavaśānugam /
mantrauṣadhivaśaṃ yāti mano nodāravṛttimat

nityamāttavivekasya kathamālūnaśīrṇatā /
dhunoti vitataṃ ceto vātyeva vibudhācalam

iti jātānugīrṇasya bhūpateḥ kāntirānanam /
bhūṣayāmāsa śītāṃśuṃ māsānta iva pūrṇatā

rarāja rājā saumyāsyamunmīlitavilocanaḥ /
gate himartāvullāsipuṣpaugha iva mādhavaḥ

athātisaṃbhramāścaryakhinnāsmṛtimukho babhau /
āsannamṛtyurālokya rāhumindurivāmbare

aindrajālikamālokya provācātha hasanniva /
babhuṃ hiṃsātmakaṃ dṛṣṭvā sarparūpīva takṣakaḥ

jālma jālajaṭālena kimetadbhavatā kṛtam /
yenāspandaprasanno'bdhiḥ kṣaṇādetya prasannatām

citraṃ citrā hi devasya padārthaśataśaktayaḥ /
suśaktamapi me cittaṃ yābhirmohe niveśitam

kva vayaṃ lokaparyāyakṛtāntapadavedinaḥ /
kva manomohadāyinyo vitatāḥ prakṛtāpadaḥ

apyabhyastamahājñānaṃ manastiṣṭhati dehake /
kadācinmohamādatte kṣaṇaṃ matimatāmapi

idamāścaryamākhyānaṃ śrūyatāṃ re sabhāsadaḥ /
mama śāmbarikeṇeha yanmuhūrtaṃ pradarśitam

dṛṣṭavānahametasminbahvīḥ kāryadaśāścalāḥ /
muhūrtaṃ prārthito'dhvastaśakrasṛṣṭirivālajaḥ

ityuktvonmukhanetreṣu sabhyeṣu sa hasanniva /
rājā varṇayituṃ citraṃ vṛttāntamupacakrame

rājovāca /
iha vividhapadārthasaṃkulāyāṃ
hradanadapattanaparvatākulāyām /
kulaśikharisamudrasaṃkarāyāṃ
bhuvi vibhavāvalito'styayaṃ pradeśaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० u० indrajālopākhyāne rājāvabodho nāma pañcottaraśatatamaḥ sargaḥ