Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 3.102

3.102.102

dvi uttaraśatatamaḥ sargaḥ

3.102.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
svasaṃkalpavaśānmūḍho mohameti na paṇḍitaḥ /
akṣaye kṣayasaṃkalpānmuhyate śiśureva hi

3.102.2

śrīrāma uvāca /
ko'sau saṃkalpitaḥ kena kṣayo brahmavidāṃ vara /
asataiva mahāmohaṃ yenādāttatsadaiva hi

3.102.3

śrīvasiṣṭha uvāca /
asatā bhūtasaṃghena kṣayo'haṃkāranāmadhṛk /
vetālaḥ śiśuneveha mithyaiva parikalpitaḥ

3.102.4

ekasminneva sarvasminsthite paramavastuni /
kutaḥ ko'yamahaṃ nāma kathaṃ nāma kiloditaḥ

3.102.5

vastuto nāstyahaṃkāraḥ paramātmanyabhedini /
asamyagdarśanānmārgīsarittīvrātape yathā

3.102.6

manomaṇimahārambhaḥ saṃsāra iti lakṣyate /
ātmanātmānamāśritya sphuratyantaryathāmbhasā

3.102.7

asamyagdarśanaṃ tena tyaja rāma nirāśrayam /
sāśrayaṃ satyamānandi samyagdarśanamāśraya

3.102.8

dhiyā vicāradharmiṇyā mohasaṃrambhahīnayā /
vicārayādhunā satyamasatyaṃ saṃparityaja

3.102.9

abaddho baddha ityuktvā kiṃ śocasi mudhaiva hi /
anantasyātmatattvasya kiṃ kathaṃ kena badhyate

3.102.10

nānā'nānātvakalanā tvavibhinnamahātmani /
sarvasminbrahmatattve'sminkiṃ baddhaṃ kiṃ vimucyate

3.102.11

anārto'pyārtimānbhāti cchinne'ṅge kiṃca tāmyati /
bhedābhedavikārārtiḥ kācinnātmani vidyate

3.102.12

dehe naṣṭe kṣate kṣīṇe kātmanaḥ kṣatirāgatā /
bhastrāyāṃ paridagdhāyāṃ bhastrāpūro na naśyati

3.102.13

dehaḥ patatu vodetu kā naḥ kṣatirupasthitā /
ko naṣṭaḥ prakṣate puṣpe āmodo vyomasaṃśrayaḥ

3.102.14

āpatantu vapuḥpadme sukhaduḥkhahimaśriyaḥ /
ākāśoḍuyanālīnāṃ kā naḥ kṣatirupasthitā

3.102.15

dehaḥ patatu vodetu yātu vā gaganāntaram /
tadvilakṣaṇarūpasya kāsau bhavati me kṣatiḥ

3.102.16

yathā payodamarutoryathā ṣaṭpadapadmayoḥ /
tathā rāghava saṃbandhastvaccharīratvadātmanoḥ

3.102.17

mano rāma śarīraṃ hi jagataḥ sakalasya ca /
ādyā śaktiścidadhyātmā na naśyati kadācana

3.102.18

yo'sāvātmā mahāprājña na naśyati na gacchati /
na naśyati kadācicca kiṃ mudhā paritapyase

3.102.19

viśīrṇe'bhre yathā vātaḥ śuṣke'bje ṣaṭpado yathā /
yātyanantapadaṃ vyoma tathātmā dehasaṃkṣaye

3.102.20

saṃsāre'sminviharato mano'pi hi na naśyati /
jñānāgninā vinā jantorātmanāśe tu kā kathā

3.102.21

yaḥ kuṇḍavadaranyāyo yo ghaṭākāśayoḥ kramaḥ /
sthitirdehātmanoḥ saiva savināśāvināśayoḥ

3.102.22

badaraṃ hastamāyāti yathā sphuṭati kuṇḍake /
ātmā gaganamāyāti tathā calati dehake

3.102.23

kumbhe gacchatyakumbhatvaṃ kumbhākāśo yathāmbare /
tiṣṭhatyevamayaṃ kṣīṇe dehe dehī nirāmayaḥ

3.102.24

manodeho hi jantūnāṃ deśakālatirohitaḥ /
muhurmṛtipaṭācchannaḥ śaṭhe kiṃ paridevanā

3.102.25

deśakālatirodhāne mūḍho'pi maraṇe naraḥ /
kiṃ bibheti mahābāho neha paśyati kaścana

3.102.26

atastvaṃ vāsanāṃ rāma mithyaivāhamiti sthitām /
tyaja pakṣīśvaro vyomagamanotka ivāṇḍakam

3.102.27

eṣā hi mānasī śaktiriṣṭāniṣṭanibandhanī /
anayaiva mudhā bhrāntyā svapnavatparikalpanā

3.102.28

avidyaiṣā durantaiṣā duḥkhāyaiṣā vivardhate /
aparijñāyamānaiṣā tanotīdamasanmayam

3.102.29

eṣā tucchavadākāśaṃ tuṣāramalinaṃ yathā /
paripaśyati vibhrāntā svarūpasya svabhāvataḥ

3.102.30

asadevedamārambhamantharaṃ sadivotthitam /
kalpitaṃ jagadābhogi dīrghasvapna ivaitayā

3.102.31

bhāvanāmātra evāsyāḥ svarūpaṃ kartṛtāṃ gatam /
jagannāmāvilaṃ cakṣurvyomni bimbarucāmiva

3.102.32

layamasyāḥ svarūpaṃ tvaṃ naya rāma vicāraṇāt /
yathā himaśilāyāstu tapanāddivasādhipaḥ

3.102.33

himābhāvārthino'rkasya svodayenepsitaṃ yathā /
siddhyatyevaṃ vicāreṇa manonāśārthino'rthitam

3.102.34

avidyā'saṃprabuddhā hi vitatānarthadurgamā /
nānendrajālakalanāṃ śambaro hema varṣati

3.102.35

svavināśakriyāṃ caitāṃ mana eva karotyalam /
mano hyātmavadhaṃ nāma nāṭakaṃ parinṛtyati

3.102.36

ātmānamīkṣate cetaḥ svavināśāya kevalam /
nahi jānāti durbuddhirvināśaṃ pratyupasthitam

3.102.37

svayaṃ saṃkalpamātreṇa svavināśadṛśāmidam /
manaḥ saṃsādhayatyāśu kleśo nātropayujyate

3.102.38

svasaṃkalpavikalpāṃśaṃ vivekopahitaṃ manaḥ /
saṃtyajya rūpamābhogi karotyātmāvabodhanam

3.102.39

mahodayo manonāśo mahocchedasya tūdayaḥ /
manonāśe prayatnaṃ tvaṃ kuru mā manaso jave

3.102.40

aviralasukhaduḥkhavṛkṣakhaṇḍe
viṣamakṛtāntamahorage vane'smin /
prabhuridamakhile vivekahīnaṃ
subhaga mano mahadāpadekahetuḥ

3.102.41

ityuktavatyatha munau divaso jagāma
sāyaṃtanāya vidhaye'stamino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma
śyāmākṣaye ravikaraiśca sahājagāma

3.102.102

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe de० mo० upadeśakaraṇaṃ nāma dvi uttaraśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc